"Εδώ που ήρθες ξένε, θα καλοπεράσεις"
ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ
Η φιλοσοφία του ΕΠΙΚΟΥΡΟΥ εν ολίγης: ψυχική αταραξία και σωματική απονία.
Όταν λοιπόν υποστηρίζουμε ότι ο τελικός σκοπός είναι η ηδονή, δεν εννοούμε τις ηδονές των ασώτων κι αυτές που συνίστανται στην αισθησιακή απόλαυση, όπως ορισμένοι νομίζουν –από άγνοια κι επειδή διαφωνούν με εμάς παίρνουν στραβά τα λόγια μας– αλλά εννοούμε το να μην έχει κανείς σωματικό πόνο και ταραχή ψυχική. Γιατί τη γλύκα στη ζωή δεν τη φέρνουν τα απανωτά φαγοπότια και τα γλέντια […] ούτε τα ψάρια και τα άλλα εδέσματα που προσφέρονται σ' ένα πολυδάπανο τραπέζι, αλλά ο νηφάλιος στοχασμός, αυτός που διερευνά τους λόγους για τους οποίους προτιμάμε αποφεύγουμε καθετί και αποδιώχνει τις δοξασίες που με τόση ταραχή γεμίζουν την ψυχή μας. Αφετηρία για όλα αυτά και συνάμα το υπέρτατο αγαθό είναι η φρόνηση. Για τούτο κι από τη φιλοσοφία προτιμότερη είναι η φρόνηση, από την οποία απορρέουν όλες οι αρετές: η φρόνηση που μας διδάσκει ότι δεν είναι δυνατόν να ζει κανείς χαρούμενα, αν η ζωή του δεν έχει γνώση, ομορφιά και δικαιοσύνη κι ούτε πάλι μπορεί να 'χει η ζωή του γνώση, ομορφιά και δικαιοσύνη, αν δεν έχει και χαρά.(Επίκουρος , Επιστολή προς Μενοικέα, 131-132)
Οι τέσσερις βασικές αλήθειες του επικουρισμού, η λεγόμενη τετραφάρμακος: η επικούρεια συνταγή ενάντια στην επιδημική ασθένεια που ονομάζεται ανθρώπινο άγχος.:
δεν μας απειλεί καμιά θεϊκή δύναμη
δεν υπάρχει μετά θάνατο ζωή
εύκολα αποκτιέται ότι πραγματικά χρειαζόμαστε
ότι μας κάνει να υποφέρουμε εύκολα μπορούμε να το υπομείνουμε.
Η Ανάγκη είναι το πιο αδυσώπητο εμπόδιο στον δρόμο για την Ευδαιμονία. Όμως ο Επίκουρος παρατηρεί, ότι οι φυσικές ανάγκες του ανθρώπου εύκολα μπορούν να καλυφθούν και ότι οι περισσότεροι άνθρωποι υποφέρουν από τις ανάγκες που δημιουργούν οι ίδιοι στον εαυτό τους,με τις υπερβολικές και παράλογες επιθυμίες τους, τις μη φυσικές και μη αναγκαίες όπως τις χαρακτηρίζει.
Χωρίζει τις επιθυμίες σε τρείς κατηγορίες.
Στις φυσικές και αναγκαίες
Στις φυσικές και μη αναγκαίες
Στις μη φυσικές και μη αναγκαίες
Στις φυσικές και αναγκαίες
Στις φυσικές και μη αναγκαίες
Στις μη φυσικές και μη αναγκαίες
Οι φυσικές και αναγκαίες επιθυμίες, είναι περισσότερο ανάγκες και λιγότερο επιθυμίες . Χωρίζονται σ’ αυτές που είναι απαραίτητες για την επιβίωση και σ’ εκείνες που είναι απαραίτητες για την διατήρηση καλής σωματικής και ψυχικής υγείας,τις δύο βασικότερες προϋποθέσεις για την επιδίωξη της Ευδαιμονίας.
Αυτές που είναι απαραίτητες για την επιβίωση, αφορούν την εξασφάλιση τροφής και νερού, την ένδυση και ένα ασφαλές κατάλυμα.
Οι φυσικές αλλά μη αναγκαίες επιθυμίες είναι τόσο επιθυμίες όσο και ανάγκες . Σίγουρα επιζητούν την κάλυψη των βασικών αναγκών που προαναφέρθηκαν,αλλά δεν αρκούνται στα βασικά. Επιζητούν τον χιτώνα του Αρίστιππου αντί τον τρίβωνα του Διογένη ή προτιμούν ένα καλό και πλούσιο γεύμα από ένα πρόχειρο και λιτό
Οι μη φυσικές και μη αναγκαίες επιθυμίες από τις οποίες ο Έπικουρος ρητά μας αποτρέπει, είναι αρρωστημένες επιθυμίες, που δημιουργούν ένα κυκεώνα δυσεκπλήρωτων αναγκών στο μυαλό των ανθρώπων που τις έχουν και τους οδηγούν σε μόνιμη ταραχή και δυστυχία.
Οι Επιθυμίες για Δόξα, Δύναμη και Πλούτο εντάσσονται σε αυτήν την κατηγορία, και είναι ακόρεστες και χωρίς όρια. Έτσι χωρίς όρια και χωρίς τέλος είναι και οι ανάγκες που δημιουργούν. Οι άπληστοι άνθρωποι είναι καταδικασμένοι να ζουν στα δεσμά της ανάγκης, για απόκτηση όλο και περισσότερων υλικών αγαθών και της καχυποψίας και της ανασφάλειας, αφού γνωρίζουν ότι προκαλούν τον φθόνο των ανθρώπων, έως ότου ο θάνατος τους απαλλάξει από την ταραχή και την δυστυχία.
«Είναι καλύτερα άφοβος να πλαγιάζεις σε αχυρένιο στρώμα, παρά ταραγμένος σε χρυσό κρεββάτι »
Αυτές που είναι απαραίτητες για την επιβίωση, αφορούν την εξασφάλιση τροφής και νερού, την ένδυση και ένα ασφαλές κατάλυμα.
Οι φυσικές αλλά μη αναγκαίες επιθυμίες είναι τόσο επιθυμίες όσο και ανάγκες . Σίγουρα επιζητούν την κάλυψη των βασικών αναγκών που προαναφέρθηκαν,αλλά δεν αρκούνται στα βασικά. Επιζητούν τον χιτώνα του Αρίστιππου αντί τον τρίβωνα του Διογένη ή προτιμούν ένα καλό και πλούσιο γεύμα από ένα πρόχειρο και λιτό
Οι μη φυσικές και μη αναγκαίες επιθυμίες από τις οποίες ο Έπικουρος ρητά μας αποτρέπει, είναι αρρωστημένες επιθυμίες, που δημιουργούν ένα κυκεώνα δυσεκπλήρωτων αναγκών στο μυαλό των ανθρώπων που τις έχουν και τους οδηγούν σε μόνιμη ταραχή και δυστυχία.
Οι Επιθυμίες για Δόξα, Δύναμη και Πλούτο εντάσσονται σε αυτήν την κατηγορία, και είναι ακόρεστες και χωρίς όρια. Έτσι χωρίς όρια και χωρίς τέλος είναι και οι ανάγκες που δημιουργούν. Οι άπληστοι άνθρωποι είναι καταδικασμένοι να ζουν στα δεσμά της ανάγκης, για απόκτηση όλο και περισσότερων υλικών αγαθών και της καχυποψίας και της ανασφάλειας, αφού γνωρίζουν ότι προκαλούν τον φθόνο των ανθρώπων, έως ότου ο θάνατος τους απαλλάξει από την ταραχή και την δυστυχία.
«Είναι καλύτερα άφοβος να πλαγιάζεις σε αχυρένιο στρώμα, παρά ταραγμένος σε χρυσό κρεββάτι »
Ο Επίκουρος διαχωρίζει επίσης τις ηδονές σε «κινητικές» και «καταστηματικές».
Οι κινητικές ηδονές είναι όσες προκαλούν χαρά και ευχαρίστηση, αλλά και όσες καλύπτουν τις βασικές μας ανάγκες όπως έχει ήδη αναφερθεί, εξαλείφοντας τον πόνο της στέρησης.
Η απόλαυση των ηδονών αυτού του τύπου όμως έχει όρια. Όρια που θέτει η μέγιστη Επικούρεια αρετή η φρόνηση. Η απόλαυση των ηδονών χωρίς όρια οδηγεί στην κραιπάλη και την ασωτία, στην απώλεια του νοήματος της ζωής, την κενότητα και την δυστυχία.
Οι κινητικές ηδονές είναι όσες προκαλούν χαρά και ευχαρίστηση, αλλά και όσες καλύπτουν τις βασικές μας ανάγκες όπως έχει ήδη αναφερθεί, εξαλείφοντας τον πόνο της στέρησης.
Η απόλαυση των ηδονών αυτού του τύπου όμως έχει όρια. Όρια που θέτει η μέγιστη Επικούρεια αρετή η φρόνηση. Η απόλαυση των ηδονών χωρίς όρια οδηγεί στην κραιπάλη και την ασωτία, στην απώλεια του νοήματος της ζωής, την κενότητα και την δυστυχία.
Όμως η μέγιστες ηδονές για τον Επίκουρο είναι οι «καταστηματικές» λεγόμενες ηδονές ή ηδονές κατάστασης που προκύπτουν από την έλλειψη σωματικού πόνου και την έλλειψη ψυχικής ταραχής. Οι ηδονές αυτού του τύπου, όταν πληρούνται, οδηγούν στην Ευδαιμονία που είναι και ο σκοπός του ηδονικού βίου. Οι καταστηματικές ηδονές είναι κατ’ εξοχήν προνόμιο των μακαρίων θεών, που διάγουν σε πλήρη Ευδαιμονία, ενώ οι άνθρωποι σπάνια και φευγαλέα μπορούν να προσεγγίσουν μία τέτοια κατάσταση. Και αυτό γιατί ενώ σε νεαρή ηλικία η ψυχή είναι ανήσυχη η μεγάλη ηλικία είναι επιρρεπής σε σωματικούς πόνους.
Η ψυχική υγεία και ισορροπία είναι η βασικότερη προϋπόθεση για την κατάκτηση της Ευδαιμονίας και η ενασχόληση με την φιλοσοφία μας βοηθά σε αυτό.
Η ψυχική υγεία και ισορροπία είναι η βασικότερη προϋπόθεση για την κατάκτηση της Ευδαιμονίας και η ενασχόληση με την φιλοσοφία μας βοηθά σε αυτό.
Για τον λόγο αυτόν ο Επίκουρος μας προτρέπει να την εξασκούμε από τα νιάτα ως τα γεράματα,
Την ψυχική αυτή ηρεμία μπορεί ο άνθρωπος να πετύχει, όταν υπερνικήσει τους φόβους και όλα αυτά που του προξενούν θλίψη και πόνο.
Ο Επίκουρος παρατηρεί ότι όλοι οι φόβοι των ανθρώπων ανάγονται στον Φόβο του θανάτου,τον Φόβο των θεών και τον Φόβο των φυσικών φαινομένων.
Τον φόβο των φυσικών φαινομένων την καταπολεμήσαμε με την επιστήμη απομυθοποιήσαμε όλα φυσικά φαινόμενα που προκαλούσαν τρόμο.
Την ψυχική αυτή ηρεμία μπορεί ο άνθρωπος να πετύχει, όταν υπερνικήσει τους φόβους και όλα αυτά που του προξενούν θλίψη και πόνο.
Ο Επίκουρος παρατηρεί ότι όλοι οι φόβοι των ανθρώπων ανάγονται στον Φόβο του θανάτου,τον Φόβο των θεών και τον Φόβο των φυσικών φαινομένων.
Τον φόβο των φυσικών φαινομένων την καταπολεμήσαμε με την επιστήμη απομυθοποιήσαμε όλα φυσικά φαινόμενα που προκαλούσαν τρόμο.
Τον φόβο των θεών δεν έχουμε κατορθώσει ακόμα και σήμερα να τον καταπολεμήσουμε είναι κατάλοιπο πολλών αιώνων γιατί οι δομές του σημερινού πολιτισμού τον εκμεταλλεύονται για έχουν τον έλεγχο της “μάζας”
Όσο για τον φόβο του θανάτου τον τρέφει περισσότερο ο φόβος του θεού
Έρχεται λοιπόν ο νέος πολιτισμός με την κατάργηση της εργασία να λυτρώσει τους νέους έτσι ώστε να κάνουν πράξη τις καταστήματηκες ηδονές που οδηγούν στην ευδαιμονία
Ταυτόχρονα όσοι είναι σε μεγάλη ηλικία θα έχουν αποφύγει τις κακουχίες της χειρονακτικής εργασίας και οι πόνοι θα είναι λιγότεροι και σε συνδυασμό με την ανάπτυξη της ιατρικής τεχνολογίας οι πόνοι θα μειωθούν περαιτέρω.
Όσο για τον φόβο του θανάτου τον τρέφει περισσότερο ο φόβος του θεού
Έρχεται λοιπόν ο νέος πολιτισμός με την κατάργηση της εργασία να λυτρώσει τους νέους έτσι ώστε να κάνουν πράξη τις καταστήματηκες ηδονές που οδηγούν στην ευδαιμονία
Ταυτόχρονα όσοι είναι σε μεγάλη ηλικία θα έχουν αποφύγει τις κακουχίες της χειρονακτικής εργασίας και οι πόνοι θα είναι λιγότεροι και σε συνδυασμό με την ανάπτυξη της ιατρικής τεχνολογίας οι πόνοι θα μειωθούν περαιτέρω.
Γίνεται φανερό ότι η Επικούρεια Ηθική διαφέρει ριζικά από τις ηθικές άλλων φιλοσοφιών και θρησκειών που στηρίζονται σε αναπόδεικτες μεταφυσικές αρχές, αποκαλύψεις και επιφοιτήσεις.Η Επικούρεια ηθική βασίζεται στην αξιολόγηση με την φρόνηση των δεδομένων της πραγματικότητας για να κρίνει τι έχουμε συμφέρον να επιλέξουμε και τι να απορρίψουμε για να κερδίσουμε την Ευδαιμονία σ’ αυτόν τον κόσμο και όχι μετά θάνατον.
«Πρώτα λοιπόν, Ηρόδοτε, πρέπει να ορίσουμε με ακρίβεια τις έννοιες που αντιστοιχούν στις λέξεις, για να μπορούμε να φτάσουμε σε κρίσεις ανάγοντας σ’ αυτές τις έννοιες, τις γνώμες, τις έρευνες και τις απορίες, και να μη χάνονται οι αποδείξεις μας στο άπειρο, αφού όλα θα τα αφήνουμε άκριτα ή θα χρησιμοποιούμε άδειες φράσεις. Γιατί είναι ανάγκη το αρχικό νόημα κάθε λέξης να είναι φανερό και να μη χρειαζόμαστε απόδειξη, αν θέλουμε να έχουμε κάτι σταθερό στο οποίο θα αναφερόμαστε σε σχέση με αυτό που ζητάμε ή ερευνάμε ή υποθέτουμε. Επίσης, θα πρέπει να στηριζόμαστε στις αισθήσεις και συγκεκριμένα στις παραστάσεις που μας δίνει η διάνοια ή όποιο άλλο κριτήριο, καθώς επίσης και στα σχετικά μ’ αυτά συναισθήματα, για να μπορούμε με βάση αυτά να βγάλουμε συμπεράσματα για όσα επιδέχονται επιβεβαίωση και για τα άδηλα.» Επιστολή προς Ηρόδοτο
Επειδή η έννοια και η ερμηνεία πολλών λέξεων έχει παραχαραχτεί ή τροποποιηθεί , δίνω κάποιους ορισμούς και διευκρινίζω κάποιες έννοιες όπως τις αντιλαμβάνομαι για να μην εξαχθούν λανθασμένα συμπεράσματα:
Όταν αναφέρω τον όρο Άριστος βίος ,είναι εκείνος ο βίος ο οποίος προσφέρει την μεγαλύτερη δυνατή ευημερία και ειρήνη απαιτώντας τις ελάχιστες φροντίδες και κόπους.
Όταν αναφέρω τον όρο Άριστος βίος ,είναι εκείνος ο βίος ο οποίος προσφέρει την μεγαλύτερη δυνατή ευημερία και ειρήνη απαιτώντας τις ελάχιστες φροντίδες και κόπους.
Σοφός: δεν είναι ο άνθρωπος που να γνωρίζει τα πάντα , και έχει όλες τις λύσεις . Κατ΄ εμέ Σοφός με αυτή την έννοια δεν υφίσταται.
Όταν αναφέρω τον όρο “σοφός” άνθρωπος πάντα κατά την άποψη μου , είναι αυτός που διαθέτει φρόνηση , εγκράτεια - από τις σημαντικότερες αρετές για τους επικούρειους- και δεν παραδίνεται αδιακρίτως σε κάθε λογής ηδονές αφού τον χαρακτηρίζει η ορθή κρίση.
Όταν αναφέρω τον όρο “σοφός” άνθρωπος πάντα κατά την άποψη μου , είναι αυτός που διαθέτει φρόνηση , εγκράτεια - από τις σημαντικότερες αρετές για τους επικούρειους- και δεν παραδίνεται αδιακρίτως σε κάθε λογής ηδονές αφού τον χαρακτηρίζει η ορθή κρίση.
Ευδαιμονία (αυτός που έχει στη ζωή του αγαθό δαίμονα, τον έχοντα την εύνοια του Δαίμονος, κατά φύλακα δαίμονα ,ο μακάριος)
Προσωπικά όταν αναφέρω τον όρο «ευδαιμονία», αναφέρομαι στο «ευ ζην» (ᾑδέως ζῆν).Το ευ ζην διάγει ο άνθρωπος που διαθέτει :
-υγεία(σωματική απονία)
-ψυχική αταραξία
-ενεργεί μέσα από την ικανότητα έκφρασης της “ελεύθερης” βούλησης , και όχι μιας εξ αποκαλύψεως επιβολή πίστης από κάποια αυθεντία.
-όταν αναπτύσσει διανοητικές ικανότητες για να μπορεί να φιλοσοφεί .
-και τέλος όταν χαίρεται να πραγματοποιεί καλές πράξεις, ενώ λυπάται όταν διαπράττει το κακό(γιατί με στις μεν πρώτες επικρατεί η ψυχική αταραξία , με τις δεύτερες η ταραχή της ψυχής)
Ηράκλειτος :“ήθος ανθρώπω δαίμων”
Δημόκριτος :είναι υπόθεση της ψυχής η ευδαιμονία και η κακοδαιμονία
Αριστοτέλης: (στα Ηθικά Νικομάχεια)η ευδαιμονία είναι κάποια ενέργεια με τους κανόνες της τέλειας αρετής.
Λυσίας: (επιτάφιος, 78) «ο δαίμων ο την ημητέραν μοίραν ειληχώς απαραίτητος»
Όταν αναφέρω τον όρο Ευτυχία πιστεύω ότι είναι προϊόν της τύχης και πρόσκαιρη
Ουσιαστικά είναι ένα στιγμιαίο ευχάριστο συναίσθημα που στηρίζεται στην ικανοποίηση των σωματικών αναγκών μας.
Η ευτυχία βασίζεται κυρίως στην Ειμαρμένη
Ειμαρμένη: η αναπότρεπτη μοίρα, το πεπρωμένο, το γραφτό, το ριζικό κάθε ανθρώπου, που περιλαμβάνει και προδιαγράφει ολόκληρη τη ζωή του
Γιατί ευδαιμονία και όχι ευτυχία;
Δεν υπάρχει μόνιμη ευτυχία, υπάρχουν μόνο στιγμές ευτυχίας.«Προκατείλημμαι σέ, ὦ τύχῃ, καὶ πᾶσαν σήν παρείσδυσιν ἐνέφραξα, καὶ οὔτε σοὶ οὔτε ἅλλῃ οὐδεμιᾷ περιστάσει δώσομεν ἑαυτοὺς ἐκδότους ἀλλ ὅταν ἡμᾶς τὸ χρεὼν ἐξάγῃ, μέγα προπτύσαντες τῷ ζῆν καὶ τοῖς αὐτῷ κενῶς περιπλαττομένοις ἀπίμεν ἐκ τοῦ ζῆν μετὰ καλοῦ παιῶνος ἐπιφωνοῦντες ὡς ἠμῖν βεβίωται.»
Σε έχω προλάβει, τύχη, και σου έχω κλείσει όλες τις πόρτες της ζωής μου, και ούτε σ’ εσένα ούτε σε καμιάν άλλη από τις εξωτερικές συνθήκες θα παραδοθούμε. Κι όταν έρθει ο καιρός να φύγουμε, θα φτύσουμε περήφανα τη ζωή και όσους, μάταια, είναι εξαρτημένοι από αυτήν, και θα την εγκαταλείψουμε μ’ ένα ωραίο τραγούδι που θα λέει πόσο όμορφα ζήσαμε (Μητρόδωρος).
Οι συνθήκες αλλάζουν και η «τύχη» εγκαταλείπει.
Ο Αριστοτέλης στα ΗΘΙΚΑ διακρίνει την ευτυχία, σε προϊόν τύχης και πρόσκαιρη, από την ευδαιμονία, η οποία συνδέεται με τη διαβίωση και τη δράση σύμφωνα με τις ηθικές αρετές και τη λογική.
Η ευτυχία, λοιπόν, μπορεί να προκληθεί από εξωτερικούς παράγοντες ή καλύτερα να προκύψει μέσω εξωτερικών συνθηκών
Εάν αναμένουμε πάντα αυτό το κάτι παραπάνω που θα μας οδηγήσει στην ευτυχία, θα «ταξιδεύουμε» μια ζωή και ποτέ δεν θα την φτάσουμε , γιατί ευτυχία και ειμαρμένη πάνε χέρι χέρι κατά τους στωικούς , έτσι κυνηγώντας την ευτυχία (το πρόσκαιρο) χάνουμε τον στόχο που είναι ο ευδαίμων βίος η ευδαιμονία
Όλοι οι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι, συμφωνούσαν ότι ο τελικός στόχος του ανθρώπου είναι η ευδαιμονία και ότι αυτό που αναζητούν οι άνθρωποι σε κάθε τους πράξη είναι η ευδαίμων ζωή.
Τι φέρνει την ευδαιμονία ;
Το αιώνια βασανιστικό ερώτημα.
Για να ζήσεις ευδαίμων βίο, αρχικά πρέπει να κατανοήσειςΑ) Τι ορίζουμε σαν ευδαίμων βίο.
Β) Ποια είναι τα συστατικά που οδηγούν στην ευδαιμονία.
Γ) Ποια είναι η δοσολογία αυτών των συστατικών.
Και τέλος η ορθή εφαρμογή των συστατικών για να αποφύγουμε τις παρενέργειες ...
Και ποια είναι η συνταγή του Ευ ζην ;
Εδώ γελάμε….Δεν υπάρχει συνταγή, ούτε υπήρξε ,ούτε θα υπάρξει ποτέ .
Αυτό κατενόησε ο Επίκουρος για αυτό και ανέπτυξε μια ατομική φιλοσοφία (δηλαδή μια φιλοσοφία για τον κάθε έναν ξεχωριστά και ανάλογα με την κοσμοθεωρία του.)
Ο κάθε άνθρωπος χρειάζεται τα δικά του συστατικά , και σε διαφορετικές ποσότητες από την “συνταγή” για να βιώσει το Ευ ζην.
Μόλις ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ποια και πόσο από τα συστατικά χρειάζεσαι για να οδηγηθείς στον ευδαίμων βίο (ᾑδέως ζῆν) τότε πράττεις τα δέοντα.
Η ευδαιμονία, είναι προσωπική υπόθεση του καθενός .
Ο κάθε ένας από εμάς έχει την δική του κοσμοθεωρία.(Καμιά κοσμοθεωρία δεν είναι ακριβώς ίδια με μια άλλη.)
Ανεξάρτητα από την κοσμοθεωρία που έχει ο κάθε ένας από εμάς , όλοι προσπαθούμε να διάγουμε ευδαίμων Βίο .
Η ευδαιμονία ουσιαστικά επέρχεται μέσα από τον τρόπο ζωής που επιλέγει ο κάθε ένας για να ικανοποιήσει τα πραγματικά θέλω του .
Συνήθως τα θέλω μας διαμορφώνονται από το ισχύων κοινωνικό Συμβόλαιο, Το περιβάλλον(Φυσικό & κοινωνικό),και την τεχνολογική ανάπτυξη που ισχύει σε κάθε εποχή.
Έτσι αναπροσαρμόζεις τα συστατικά και τις δόσεις για να κατακτήσεις των ευδαίμων βίο , ανάλογα με τις αρχές που πρεσβεύει ο κάθε πολιτισμός την συγκεκριμένη χρονική περίοδο της ζωής σου.
Για να επιτύχει κάποιος/α το Ζην Ηδέως υπάρχει μια βασική προϋπόθεση , το να αντιλαμβάνεται τα πραγματικά του/της ΘΕΛΩ και όχι αυτά που του επιβάλουν οι άλλοι άμεσα ή έμμεσα .
Τότε και μόνο τότε , η ευδαιμονία δεν εξαρτάται από κανέναν εξωτερικό παράγοντα, δηλαδή δεν επηρεάζεται από τίποτα πέραν από τον ίδιο μας τον εαυτό.
Φυσικά , το να αναγνωρίσει κάποιος τα πραγματικά του θέλω από τα θέλω που του επιβάλλονται είναι αρκετά δύσκολο .
Υπάρχουν βέβαια και εξαιρέσεις αν κάποιος/α είναι μια Απόκλιση (Απόκλιση : είναι αυτός/η που μπορεί να αλλάξει την κοσμοθεωρία του και να αποκλίνει από τις “σταθερές” που επιτάσσουν οι ηθικές αρχές που διέπουν τον εκάστοτε πολιτισμό.)
Ποιο είναι λοιπόν το μονοπάτι που οδηγεί στην ευδαιμονία;
Τους Λαιστρυγόνες και τους Κύκλωπας,
τον άγριο Ποσειδώνα δεν θα συναντήσεις,
αν δεν τους κουβανείς μες στην ψυχή σου,
Αν η ψυχή σου δεν τους στήνει εμπρός σου.
Κωνσταντίνος Καβάφης, 1868-1933, Έλληνας ποιητής.
Ο Επίκουρος σου ανοίγει την πόρτα για διαβείς το μονοπάτι του ευ ζην , και σου δίνει τα όπλα για καταφέρεις τον στόχο αλλά η επιλογές σου θα καθορίσουν αν ο δρόμος προς την Ιθάκη(το ταξίδι στο ευ ζην) θα έχει συμπληγάδες , Κύκλωπες και Λαιστρυγόνες (εμπόδια & δυσκολίες)
Με ποιο απλά λόγια «Μπορώ να σου δείξω τον δρόμο ,όμως δεν μπορώ εγώ να τον περπατήσω για σένα ,και αν εσύ δεν θέλεις να τον περπατήσεις ποιος είμαι εγώ που θα σε αναγκάσω να το κάνεις » Η ρήση αποδίδεται στον Βούδα
Κατά τον Επίκουρο η ευδαιμονία δεν μπορεί να είναι τίποτα λιγότερο και τίποτα περισσότερο από τη ψυχική αταραξία(ψυχική ηρεμία) και σωματική απονία(υγεία) , δηλαδή ευδαίμων Βίο διάγει αυτός που έχει κατακτήσει την σωματική απονία και ψυχική αταραξία, δηλαδή μια πιο μόνιμη κατάσταση γαλήνης, ηρεμίας και ευδιαθεσίας.
τον άγριο Ποσειδώνα δεν θα συναντήσεις,
αν δεν τους κουβανείς μες στην ψυχή σου,
Αν η ψυχή σου δεν τους στήνει εμπρός σου.
Κωνσταντίνος Καβάφης, 1868-1933, Έλληνας ποιητής.
Ο Επίκουρος σου ανοίγει την πόρτα για διαβείς το μονοπάτι του ευ ζην , και σου δίνει τα όπλα για καταφέρεις τον στόχο αλλά η επιλογές σου θα καθορίσουν αν ο δρόμος προς την Ιθάκη(το ταξίδι στο ευ ζην) θα έχει συμπληγάδες , Κύκλωπες και Λαιστρυγόνες (εμπόδια & δυσκολίες)
Με ποιο απλά λόγια «Μπορώ να σου δείξω τον δρόμο ,όμως δεν μπορώ εγώ να τον περπατήσω για σένα ,και αν εσύ δεν θέλεις να τον περπατήσεις ποιος είμαι εγώ που θα σε αναγκάσω να το κάνεις » Η ρήση αποδίδεται στον Βούδα
Κατά τον Επίκουρο η ευδαιμονία δεν μπορεί να είναι τίποτα λιγότερο και τίποτα περισσότερο από τη ψυχική αταραξία(ψυχική ηρεμία) και σωματική απονία(υγεία) , δηλαδή ευδαίμων Βίο διάγει αυτός που έχει κατακτήσει την σωματική απονία και ψυχική αταραξία, δηλαδή μια πιο μόνιμη κατάσταση γαλήνης, ηρεμίας και ευδιαθεσίας.
Η πληρότητα της ευδαιμονίας δίνεται από την απόλυτη απουσία σωματικού πόνου«απονία», και ψυχικής διαταραχής «αταραξία».
Το υπέρτατο αγαθό στην επικούρεια ηθική είναι η κατάκτηση του ευ ζην μέσω των ηδονών , και μπορεί να επιτευχθεί εύκολα ακολουθώντας ένα σύστημα επιλογών και αποφυγών.
Για κάθε επιθυμία, μπορούμε να θέσουμε το φαινομενικά απλό ερώτημα, τι θα συμβεί αν γίνει αυτό που επιθυμώ; και τι θα συμβεί αν δεν γίνει;
Η φύση του ανθρώπου είναι φτιαγμένη έτσι ώστε οι αισθήσεις και τα συναισθήματα να μας υποδεικνύουν το καλό ή το κακό μιας πράξης διαμέσου του αισθήματος της ηδονής ή του πόνου.
Η ηδονή ή ο πόνος είναι φυσικό επακόλουθο κάθε επαφής μας με πράγματα ή ανθρώπους.
Ότι παράγει ηδονή είναι καλό, ότι παράγει πόνο είναι κακό.
Βέβαια , η φιλοσοφία του παππού Επίκουρου δεν είχε καμία σχέση με την ηδονική φιλοσοφία της Κυρηναϊκής Σχολής ή Ηδονιστικής Σχολής.(Οι Κυρηναϊκοί θεωρούσαν ως υπέρτατο αγαθό τις ηδονές των αισθήσεων και έβαζαν το ατομικό συμφέρον πάνω από το κοινωνικό, σταδιακά όμως άρχισαν ο ένας μετά τον άλλο να εγκαταλείπουν πλέον τον ηδονισμό, τον τροποποιούσαν ή τον θεωρούσαν αδύνατο. Ο Ηγησίας μάλιστα έφτασε σε μια απαισιόδοξη βιοθεωρία.)
Οι Κυρηναϊκοί φιλόσοφοι, όταν αναφερότανε στην ηδονή συμπεριελάμβαναν και τις άσωτες ηδονές (δηλαδή τις ηδονές που καταστρατηγούσαν το ισχίων κοινωνικό συμβόλαιο ).
Ενώ ο Επίκουρος τις ηδονές αυτές τις απέρριπτε .
«Και επειδή η ηδονή είναι το πρωταρχικό και έμφυτο αγαθό, γι’ αυτό δεν επιλέγουμε οποιαδήποτε ηδονή, αλλά μερικές φορές δεν ενδίδουμε σε πολλές ηδονές, όταν αυτές μας προκαλούν μεγαλύτερα προβλήματα. Πολλούς πόνους, μάλιστα, τους θεωρούμε προτιμότερους από τις ηδονές, εφόσον είναι μεγαλύτερη για μας η ηδονή που θα ακολουθήσει, εάν υπομείνουμε για πολύ χρόνο τους πόνους. Κάθε ηδονή λοιπόν, επειδή η φύση της μας είναι οικεία, είναι κάτι το καλό, δε συμβαίνει όμως να επιλέγουμε μια οποιαδήποτε ηδονή- όπως ακριβώς και κάθε πόνος είναι κακός, ωστόσο, από τη φύση του, δε γίνεται πάντοτε να τον αποφεύγουμε. Όλα αυτά, όμως, οφείλει να τα κρίνει κανείς συγκρίνοντάς τα και αξιολογώντας προσεκτικά τι είναι συμφέρον και τι ασύμφορο. Γιατί σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιούμε το καλό σαν κακό και, αντίστροφα, το κακό σαν καλό.» Επιστολή προς Μενοικέα.
Το υπέρτατο αγαθό στην επικούρεια ηθική είναι η κατάκτηση του ευ ζην μέσω των ηδονών , και μπορεί να επιτευχθεί εύκολα ακολουθώντας ένα σύστημα επιλογών και αποφυγών.
Για κάθε επιθυμία, μπορούμε να θέσουμε το φαινομενικά απλό ερώτημα, τι θα συμβεί αν γίνει αυτό που επιθυμώ; και τι θα συμβεί αν δεν γίνει;
Η φύση του ανθρώπου είναι φτιαγμένη έτσι ώστε οι αισθήσεις και τα συναισθήματα να μας υποδεικνύουν το καλό ή το κακό μιας πράξης διαμέσου του αισθήματος της ηδονής ή του πόνου.
Η ηδονή ή ο πόνος είναι φυσικό επακόλουθο κάθε επαφής μας με πράγματα ή ανθρώπους.
Ότι παράγει ηδονή είναι καλό, ότι παράγει πόνο είναι κακό.
Βέβαια , η φιλοσοφία του παππού Επίκουρου δεν είχε καμία σχέση με την ηδονική φιλοσοφία της Κυρηναϊκής Σχολής ή Ηδονιστικής Σχολής.(Οι Κυρηναϊκοί θεωρούσαν ως υπέρτατο αγαθό τις ηδονές των αισθήσεων και έβαζαν το ατομικό συμφέρον πάνω από το κοινωνικό, σταδιακά όμως άρχισαν ο ένας μετά τον άλλο να εγκαταλείπουν πλέον τον ηδονισμό, τον τροποποιούσαν ή τον θεωρούσαν αδύνατο. Ο Ηγησίας μάλιστα έφτασε σε μια απαισιόδοξη βιοθεωρία.)
Οι Κυρηναϊκοί φιλόσοφοι, όταν αναφερότανε στην ηδονή συμπεριελάμβαναν και τις άσωτες ηδονές (δηλαδή τις ηδονές που καταστρατηγούσαν το ισχίων κοινωνικό συμβόλαιο ).
Ενώ ο Επίκουρος τις ηδονές αυτές τις απέρριπτε .
«Και επειδή η ηδονή είναι το πρωταρχικό και έμφυτο αγαθό, γι’ αυτό δεν επιλέγουμε οποιαδήποτε ηδονή, αλλά μερικές φορές δεν ενδίδουμε σε πολλές ηδονές, όταν αυτές μας προκαλούν μεγαλύτερα προβλήματα. Πολλούς πόνους, μάλιστα, τους θεωρούμε προτιμότερους από τις ηδονές, εφόσον είναι μεγαλύτερη για μας η ηδονή που θα ακολουθήσει, εάν υπομείνουμε για πολύ χρόνο τους πόνους. Κάθε ηδονή λοιπόν, επειδή η φύση της μας είναι οικεία, είναι κάτι το καλό, δε συμβαίνει όμως να επιλέγουμε μια οποιαδήποτε ηδονή- όπως ακριβώς και κάθε πόνος είναι κακός, ωστόσο, από τη φύση του, δε γίνεται πάντοτε να τον αποφεύγουμε. Όλα αυτά, όμως, οφείλει να τα κρίνει κανείς συγκρίνοντάς τα και αξιολογώντας προσεκτικά τι είναι συμφέρον και τι ασύμφορο. Γιατί σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιούμε το καλό σαν κακό και, αντίστροφα, το κακό σαν καλό.» Επιστολή προς Μενοικέα.
Επίκουρος και Επιστήμη συμφωνούν .
Οι 4 κύριοι νευροδιαβιβαστές που επηρεάζουν την ευδαιμονία
Ντοπαμίνη
Η ντοπαμίνη μας κινητοποιεί να αναλάβουμε δράση προς έναν στόχο, προς επιθυμίες και ανάγκες και δίνει ένα κύμα ενισχυτικής ευχαρίστησης όταν επιτυγχάνονται. Η αναβλητικότητα, η αυτοαμφισβήτηση και η έλλειψη ενθουσιασμού συνδέονται με τα χαμηλά επίπεδα ντοπαμίνης.
Η ντοπαμίνη παίζει επίσης μεγάλο ρόλο στην διατήρηση ενός υγιούς βάρους. Όταν Και πως αποκτούμε μια πιο μόνιμη κατάσταση γαλήνης, ηρεμίας και ευδιαθεσίας;
Η πληρότητα της ευδαιμονίας δίνεται από την απόλυτη απουσία σωματικού πόνου«απονία», και ψυχικής διαταραχής «αταραξία».
Το υπέρτατο αγαθό στην επικούρεια ηθική είναι η κατάκτηση του ευ ζην μέσω των ηδονών , και μπορεί να επιτευχθεί εύκολα ακολουθώντας ένα σύστημα επιλογών και αποφυγών.
Για κάθε επιθυμία, μπορούμε να θέσουμε το φαινομενικά απλό ερώτημα, τι θα συμβεί αν γίνει αυτό που επιθυμώ; και τι θα συμβεί αν δεν γίνει;
Η φύση του ανθρώπου είναι φτιαγμένη έτσι ώστε οι αισθήσεις και τα συναισθήματα να μας υποδεικνύουν το καλό ή το κακό μιας πράξης διαμέσου του αισθήματος της ηδονής ή του πόνου.
Η ντοπαμίνη παίζει επίσης μεγάλο ρόλο στην διατήρηση ενός υγιούς βάρους. Όταν Και πως αποκτούμε μια πιο μόνιμη κατάσταση γαλήνης, ηρεμίας και ευδιαθεσίας;
Η πληρότητα της ευδαιμονίας δίνεται από την απόλυτη απουσία σωματικού πόνου«απονία», και ψυχικής διαταραχής «αταραξία».
Το υπέρτατο αγαθό στην επικούρεια ηθική είναι η κατάκτηση του ευ ζην μέσω των ηδονών , και μπορεί να επιτευχθεί εύκολα ακολουθώντας ένα σύστημα επιλογών και αποφυγών.
Για κάθε επιθυμία, μπορούμε να θέσουμε το φαινομενικά απλό ερώτημα, τι θα συμβεί αν γίνει αυτό που επιθυμώ; και τι θα συμβεί αν δεν γίνει;
Η φύση του ανθρώπου είναι φτιαγμένη έτσι ώστε οι αισθήσεις και τα συναισθήματα να μας υποδεικνύουν το καλό ή το κακό μιας πράξης διαμέσου του αισθήματος της ηδονής ή του πόνου.
Η ηδονή ή ο πόνος είναι φυσικό επακόλουθο κάθε επαφής μας με πράγματα ή ανθρώπους.
Ότι παράγει ηδονή είναι καλό, ότι παράγει πόνο είναι κακό.
Βέβαια , η φιλοσοφία του παππού Επίκουρου δεν είχε καμία σχέση με την ηδονική φιλοσοφία της Κυρηναϊκής Σχολής ή Ηδονιστικής Σχολής.(Οι Κυρηναϊκοί θεωρούσαν ως υπέρτατο αγαθό τις ηδονές των αισθήσεων και έβαζαν το ατομικό συμφέρον πάνω από το κοινωνικό, σταδιακά όμως άρχισαν ο ένας μετά τον άλλο να εγκαταλείπουν πλέον τον ηδονισμό, τον τροποποιούσαν ή τον θεωρούσαν αδύνατο. Ο Ηγησίας μάλιστα έφτασε σε μια απαισιόδοξη βιοθεωρία.)
Οι Κυρηναϊκοί φιλόσοφοι, όταν αναφερότανε στην ηδονή συμπεριελάμβαναν και τις άσωτες ηδονές (δηλαδή τις ηδονές που καταστρατηγούσαν το ισχίων κοινωνικό συμβόλαιο ).
Ότι παράγει ηδονή είναι καλό, ότι παράγει πόνο είναι κακό.
Βέβαια , η φιλοσοφία του παππού Επίκουρου δεν είχε καμία σχέση με την ηδονική φιλοσοφία της Κυρηναϊκής Σχολής ή Ηδονιστικής Σχολής.(Οι Κυρηναϊκοί θεωρούσαν ως υπέρτατο αγαθό τις ηδονές των αισθήσεων και έβαζαν το ατομικό συμφέρον πάνω από το κοινωνικό, σταδιακά όμως άρχισαν ο ένας μετά τον άλλο να εγκαταλείπουν πλέον τον ηδονισμό, τον τροποποιούσαν ή τον θεωρούσαν αδύνατο. Ο Ηγησίας μάλιστα έφτασε σε μια απαισιόδοξη βιοθεωρία.)
Οι Κυρηναϊκοί φιλόσοφοι, όταν αναφερότανε στην ηδονή συμπεριελάμβαναν και τις άσωτες ηδονές (δηλαδή τις ηδονές που καταστρατηγούσαν το ισχίων κοινωνικό συμβόλαιο ).
Ενώ ο Επίκουρος τις ηδονές αυτές τις απέρριπτε .
«Και επειδή η ηδονή είναι το πρωταρχικό και έμφυτο αγαθό, γι’ αυτό δεν επιλέγουμε οποιαδήποτε ηδονή, αλλά μερικές φορές δεν ενδίδουμε σε πολλές ηδονές, όταν αυτές μας προκαλούν μεγαλύτερα προβλήματα. Πολλούς πόνους, μάλιστα, τους θεωρούμε προτιμότερους από τις ηδονές, εφόσον είναι μεγαλύτερη για μας η ηδονή που θα ακολουθήσει, εάν υπομείνουμε για πολύ χρόνο τους πόνους. Κάθε ηδονή λοιπόν, επειδή η φύση της μας είναι οικεία, είναι κάτι το καλό, δε συμβαίνει όμως να επιλέγουμε μια οποιαδήποτε ηδονή- όπως ακριβώς και κάθε πόνος είναι κακός, ωστόσο, από τη φύση του, δε γίνεται πάντοτε να τον αποφεύγουμε. Όλα αυτά, όμως, οφείλει να τα κρίνει κανείς συγκρίνοντάς τα και αξιολογώντας προσεκτικά τι είναι συμφέρον και τι ασύμφορο. Γιατί σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιούμε το καλό σαν κακό και, αντίστροφα, το κακό σαν καλό.» Επιστολή προς Μενοικέα.
«Και επειδή η ηδονή είναι το πρωταρχικό και έμφυτο αγαθό, γι’ αυτό δεν επιλέγουμε οποιαδήποτε ηδονή, αλλά μερικές φορές δεν ενδίδουμε σε πολλές ηδονές, όταν αυτές μας προκαλούν μεγαλύτερα προβλήματα. Πολλούς πόνους, μάλιστα, τους θεωρούμε προτιμότερους από τις ηδονές, εφόσον είναι μεγαλύτερη για μας η ηδονή που θα ακολουθήσει, εάν υπομείνουμε για πολύ χρόνο τους πόνους. Κάθε ηδονή λοιπόν, επειδή η φύση της μας είναι οικεία, είναι κάτι το καλό, δε συμβαίνει όμως να επιλέγουμε μια οποιαδήποτε ηδονή- όπως ακριβώς και κάθε πόνος είναι κακός, ωστόσο, από τη φύση του, δε γίνεται πάντοτε να τον αποφεύγουμε. Όλα αυτά, όμως, οφείλει να τα κρίνει κανείς συγκρίνοντάς τα και αξιολογώντας προσεκτικά τι είναι συμφέρον και τι ασύμφορο. Γιατί σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιούμε το καλό σαν κακό και, αντίστροφα, το κακό σαν καλό.» Επιστολή προς Μενοικέα.
έχετε επαρκή επίπεδα ντοπαμίνης στο σύστημά σας, τρώτε λιγότερο, κάνετε πιο συνετές επιλογές και έχετε μεγαλύτερη συγκέντρωση. Τα χαμηλά επίπεδα ντοπαμίνης συνδέονται με την κατάθλιψη, την αναβλητικότητα και με αισθήματα αυτοαμφισβήτησης.
Ωκυτοκίνη
Ο υποθάλαμος του εγκεφάλου μας παράγει μία ορμόνη, που ονομάζεται ωκυτοκίνη, η οποία είναι επίσης νευροδιαβιβαστής. Αναφέρεται ευρέως ως η ορμόνη “της αγκαλιάς” ή “της αγάπης”. Έχει αποδειχθεί ότι εμπνέει αισθήματα εμπιστοσύνης, αγάπης, χαλάρωσης και ήρεμη διάθεση, μειώνοντας το στρες. Όταν αγκαλιάζεστε, γελάτε, χορεύετε, κρατιέστε από το χέρι, ακούτε την αγαπημένη σας μουσική και βρίσκεστε με ανθρώπους που σας κάνουν χαρούμενους, διεγείρετε την εσωτερική παραγωγή σας. Ένα άλλος απίστευτος πυροδότης, που αυξάνει την ωκυτοκίνη έως 10-50% είναι το διάβασμα ενός βιβλίου ή η παρακολούθηση μίας ταινίας, που σας συγκινεί.
Σεροτονίνη
Μπορεί να σας προκαλέσει έκπληξη να μάθετε ότι η μεγαλύτερη ποσότητα του νευροδιαβιβαστή των όμορφων αισθημάτων, της σεροτονίνης, κατασκευάζεται και κατοικεί στο έντερό σας. Η σεροτονίνη είναι υπεύθυνη για την διάθεση, την όρεξη, την ποιότητα του ύπνου, το αίσθημα σεξουαλικής επιθυμίας και την υψηλού επιπέδου εγκεφαλική λειτουργία, όπως η μνήμη και η μάθηση. Όταν δεν έχετε αρκετή σεροτονίνη, βρίσκεστε σε μεγαλύτερο κίνδυνο κατάθλιψης και άλλων διαταραχών διάθεσης, όπως επίσης ριψοκίνδυνων συμπεριφορών. Για να αυξήσετε αυτό το χημικό του εγκεφάλου, αναλογιστείτε παρελθούσες επιτυχίες και εξασκηθείτε στην ευγνωμοσύνη.
Ενδορφίνες
Η σύγχρονη επιστήμη μας μιλά για τις ενδορφίνες .
Οι ενδορφίνες είναι μικρές ομάδες πρωτεϊνών που παράγονται στην υπόφυση και τον υποθάλαμο του εγκεφάλου, απελευθερώνονται μέσω του νωτιαίου μυελού και διοχετεύονται στην κυκλοφορία του αίματος.
Θεωρούνται το καλύτερο φάρμακο κατά της κακής διάθεσης και αποτελούν ισχυρότατο παυσίπονο - εκατό φορές πιο ισχυρό από τη μορφίνη.
Η δράση τους είναι ιδιαιτέρως ευεργετική, καθώς μας ηρεμούν, γεννούν αίσθημα ευδαιμονίας, βελτιώνουν τη διάθεση εξουδετερώνοντας τα υψηλά επίπεδα της αδρεναλίνης, που προκαλεί το στρες , ισχυροποιούν το ανοσοποιητικό σύστημα και καθυστερούν την εξέλιξη της γήρανσης.
Τα επίπεδα των ενδορφινών αυξάνονται όταν: γυμναζόμαστε , με το σεξ, το γέλιο ,την κατανάλωση κάποιον τροφών,την απόλαυση της μουσικής , πράττοντας αλτρουιστικά , και τέλος φιλοσοφώντας
Οι ενδορφίνες είναι μικρές ομάδες πρωτεϊνών που παράγονται στην υπόφυση και τον υποθάλαμο του εγκεφάλου, απελευθερώνονται μέσω του νωτιαίου μυελού και διοχετεύονται στην κυκλοφορία του αίματος.
Θεωρούνται το καλύτερο φάρμακο κατά της κακής διάθεσης και αποτελούν ισχυρότατο παυσίπονο - εκατό φορές πιο ισχυρό από τη μορφίνη.
Η δράση τους είναι ιδιαιτέρως ευεργετική, καθώς μας ηρεμούν, γεννούν αίσθημα ευδαιμονίας, βελτιώνουν τη διάθεση εξουδετερώνοντας τα υψηλά επίπεδα της αδρεναλίνης, που προκαλεί το στρες , ισχυροποιούν το ανοσοποιητικό σύστημα και καθυστερούν την εξέλιξη της γήρανσης.
Τα επίπεδα των ενδορφινών αυξάνονται όταν: γυμναζόμαστε , με το σεξ, το γέλιο ,την κατανάλωση κάποιον τροφών,την απόλαυση της μουσικής , πράττοντας αλτρουιστικά , και τέλος φιλοσοφώντας
Γυμναστική
Όταν γυμναζόμαστε αυξάνονται τα επίπεδα των ενδορφινών. Η γυμναστική αποτελεί έτσι κι αλλιώς το φάρμακο για διάφορες ασθένειες, όπως οι καρδιολογικές παθήσεις και η οστεοπόρωση, ταυτόχρονα όμως είναι και φυσικό αντικαταθλιπτικό, μια αποτελεσματική θεραπεία για τη θλίψη, το άγχος και τη μελαγχολία. Η έκκριση σεροτονίνης και ενδορφινών την ώρα της άσκησης, συμβάλλουν στην καλή διάθεση, δρουν κατευναστικά σε περιπτώσεις άγχους ή έντονου θυμού και βοηθούν το μυαλό να ξεχαστεί. Επιλέξτε το είδος γυμναστικής που σας ταιριάζει και θα αισθανθείτε ευτυχισμένοι. Μελέτη δείχνει ότι η άσκηση με μέτρο οδηγεί και σε καλύτερη ψυχική υγεία. Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό The Lancet Psychiatry.
Γέλιο
Τη στιγμή που γελάμε πραγματοποιείται ένας καταιγισμός βιοχημικών αλλαγών. Στον εγκέφαλο απελευθερώνονται πλήθος νευροδιαβιβαστών (π.χ. ενδορφίνες, εγκεφαλίνες, σεροτονίνη), που μας προκαλούν χαλάρωση και ευεξία. Σύμφωνα με έρευνες μάλιστα, το γέλιο μπορεί να μειώσει έως και 20% τη χρήση παυσίπονων, ακριβώς επειδή ενεργοποιεί τα φυσικά παυσίπονα του οργανισμού μας.
Το γέλιο ενδυναμώνει το σύστημα άμυνας του οργανισμού και μειώνει το στρες.
Τα άτομα τα οποία γελούν εύκολα και έχουν την αίσθηση του χιούμορ, σε αντίθεση με αυτούς που θυμώνουν εύκολα, φαίνεται σύμφωνα με έρευνες να παρουσιάζουν λιγότερα καρδιακά επεισόδια.
Ακόμη και η αναμονή ενός ευχάριστου γεγονότος το οποίο θα συνοδευτεί από πολύ γέλιο, δημιουργεί αλλαγές στον μεταβολισμό του οργανισμού, που είναι ευεργετικές για διάφορα όργανα του σώματος και για τα αιμοφόρα αγγεία.
Το γέλιο ενδυναμώνει το σύστημα άμυνας του οργανισμού και μειώνει το στρες.
Τα άτομα τα οποία γελούν εύκολα και έχουν την αίσθηση του χιούμορ, σε αντίθεση με αυτούς που θυμώνουν εύκολα, φαίνεται σύμφωνα με έρευνες να παρουσιάζουν λιγότερα καρδιακά επεισόδια.
Ακόμη και η αναμονή ενός ευχάριστου γεγονότος το οποίο θα συνοδευτεί από πολύ γέλιο, δημιουργεί αλλαγές στον μεταβολισμό του οργανισμού, που είναι ευεργετικές για διάφορα όργανα του σώματος και για τα αιμοφόρα αγγεία.
Η προσδοκία για ένα καλό γέλιο, ακόμη και μέρες πριν από το γεγονός που θα προσφέρει το γέλιο, αυξάνει στο αίμα τις ενδορφίνες , μειώνει τις ορμόνες που έχουν σχέση με το στρες , αυξάνει ορμόνες που σχετίζονται με τη χαλάρωση και την ευχαρίστηση.
Οι ορμονικές αλλαγές που δημιουργούνται ακόμη και από τη προσδοκία για το γέλιο, μελετήθηκαν σε 16 εθελοντές άντρες, σε έρευνα που έγινε από επιστήμονες του πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας.
Στο αίμα των εθελοντών μετρήθηκαν ορμόνες όταν οι άνδρες αυτοί περίμεναν από 3 μέρες πριν, να δουν ένα ευχάριστο γεγονός που αναμενόταν ότι θα τους προκαλούσε πολύ γέλιο.
Οι μετρήσεις έδειξαν:
Πτώση κατά 39% των επιπέδων της κορτιζόνης στο αίμα, η οποία είναι ορμόνη που σχετίζεται με το στρες
Οι ορμονικές αλλαγές που δημιουργούνται ακόμη και από τη προσδοκία για το γέλιο, μελετήθηκαν σε 16 εθελοντές άντρες, σε έρευνα που έγινε από επιστήμονες του πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας.
Στο αίμα των εθελοντών μετρήθηκαν ορμόνες όταν οι άνδρες αυτοί περίμεναν από 3 μέρες πριν, να δουν ένα ευχάριστο γεγονός που αναμενόταν ότι θα τους προκαλούσε πολύ γέλιο.
Οι μετρήσεις έδειξαν:
Πτώση κατά 39% των επιπέδων της κορτιζόνης στο αίμα, η οποία είναι ορμόνη που σχετίζεται με το στρες
Πτώση κατά 70% της αδρεναλίνης, η οποία είναι η κατ' εξοχήν ορμόνη του στρες
Αύξηση κατά 27% της ενδορφίνης, η οποία είναι ορμόνη που παράγεται από τον οργανισμό, ανάλογη της μορφίνης και η οποία κάνει το άτομο να νιώθει καλά
Αύξηση κατά 87% της αυξητικής ορμόνης. Η αυξητική ορμόνη έχει θετικές επιδράσεις στο ανοσοποιητικό σύστημα που είναι το σύστημα άμυνας του οργανισμού.
Οι αλλαγές που παρατηρούνται στο μεταβολισμό του οργανισμού δημιουργούνται όχι μόνο από το ίδιο το γέλιο, αλλά και από την προσδοκία ενός γεγονότος που θα προκαλέσει άφθονο γέλιο.
Η μείωση των ορμονών του στρες συμβάλλει και στη μείωση της αρτηριακής πίεσης. Η μείωση του στρες και η μείωση της αρτηριακής πίεσης μειώνουν τον κίνδυνο βλάβης στο ενδοθήλιο που είναι ο εσωτερικός χιτώνας του αυλού των αρτηριών.
Οι βλάβες που προκαλούνται από το στρες και τη ψηλή πίεση στις αρτηρίες, οδηγούν σε αγγειακά προβλήματα αθηρωμάτωσης. Στη συνέχεια δημιουργείται απόφραξη των ζωτικών αρτηριών για την καρδία ή τον εγκέφαλο με αποτέλεσμα τα καρδιακά και εγκεφαλικά επεισόδια.(έρευνα που έγινε από επιστήμονες του πανεπιστημίου Irwin της Καλιφόρνιας.)
Αύξηση κατά 27% της ενδορφίνης, η οποία είναι ορμόνη που παράγεται από τον οργανισμό, ανάλογη της μορφίνης και η οποία κάνει το άτομο να νιώθει καλά
Αύξηση κατά 87% της αυξητικής ορμόνης. Η αυξητική ορμόνη έχει θετικές επιδράσεις στο ανοσοποιητικό σύστημα που είναι το σύστημα άμυνας του οργανισμού.
Οι αλλαγές που παρατηρούνται στο μεταβολισμό του οργανισμού δημιουργούνται όχι μόνο από το ίδιο το γέλιο, αλλά και από την προσδοκία ενός γεγονότος που θα προκαλέσει άφθονο γέλιο.
Η μείωση των ορμονών του στρες συμβάλλει και στη μείωση της αρτηριακής πίεσης. Η μείωση του στρες και η μείωση της αρτηριακής πίεσης μειώνουν τον κίνδυνο βλάβης στο ενδοθήλιο που είναι ο εσωτερικός χιτώνας του αυλού των αρτηριών.
Οι βλάβες που προκαλούνται από το στρες και τη ψηλή πίεση στις αρτηρίες, οδηγούν σε αγγειακά προβλήματα αθηρωμάτωσης. Στη συνέχεια δημιουργείται απόφραξη των ζωτικών αρτηριών για την καρδία ή τον εγκέφαλο με αποτέλεσμα τα καρδιακά και εγκεφαλικά επεισόδια.(έρευνα που έγινε από επιστήμονες του πανεπιστημίου Irwin της Καλιφόρνιας.)
Ο Επίκουρος αντιλήφθηκε την αξία του γέλιου και την σχέση του με ηδονή γι΄ αυτό και έλεγε:
«Γελᾶν ἅμα δεῖ καὶ φιλοσοφεῖν καὶ οἰκονομεῖν καὶ τοῖς λοιποῖς οἰκειώμασι χρῆσθαι καὶ μηδαμῇ λήγειν τὰς ἐκ τῆς ὀρθῆς φιλοσοφίας φωνὰς ἀφιέντας.»
Πρέπει γελώντας να φιλοσοφούμε, να φροντίζουμε το σπίτι μας και να χρησιμοποιούμε ό,τι άλλο διαθέτουμε, χωρίς ποτέ να πάψουμε να διαδίδουμε αυτά που διδάσκει η αληθινή φιλοσοφία. Επίκουρου προσφώνησις41
«Γελᾶν ἅμα δεῖ καὶ φιλοσοφεῖν καὶ οἰκονομεῖν καὶ τοῖς λοιποῖς οἰκειώμασι χρῆσθαι καὶ μηδαμῇ λήγειν τὰς ἐκ τῆς ὀρθῆς φιλοσοφίας φωνὰς ἀφιέντας.»
Πρέπει γελώντας να φιλοσοφούμε, να φροντίζουμε το σπίτι μας και να χρησιμοποιούμε ό,τι άλλο διαθέτουμε, χωρίς ποτέ να πάψουμε να διαδίδουμε αυτά που διδάσκει η αληθινή φιλοσοφία. Επίκουρου προσφώνησις41
Σεξ
Όταν κάνουμε σεξ αισθανόμαστε ικανοποίηση, ο οργανισμός εκκρίνει όμως παράλληλα τις χημικές ουσίες της ευεξίας, δηλαδή τις ενδορφίνες, οι οποίες ελαττώνουν το στρες και ωφελούν τον τρόπο λειτουργίας του σώματος.
Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η υπερβολική σεξουαλική δραστηριότητα φέρνει σωματική ασθένεια(πτώση σεξουαλικότητας κ.τ.λ.)αλλά, και ψυχικές ασθενικής (ψυχικές διαταραχές:διαστροφές, σωματική κακοποίηση, ψυχηκούς βιασμούς, και ένα σορό άλλα προβλήματα)
Εδώ έχουμε κατά κάποιον τρόπο “ασυμφωνία” Επίκουρου και επιστήμης. Αν και ο Επίκουρος έλεγε ότι το σεξ είναι καλό αν δεν πειράζει κάποιον συνάνθρωπο σου ούτε τον εαυτό σου τότε δεν υπάρχει πρόβλημα να γίνεται .
«Πυνθάνομαί σου τὴν κατὰ σάρκαν κίνησιν ἀφθονωτέρον διακεῖσθαι πρὸς τὴν τῶν ἀφροδισίων ἔντευξιν σὺ δὲ ὅταν μήτε τοὺς νόμους καταλύῃς μήτε τὰ καλῶς ἐθῇ κείμενα κινῇς μήτε τὸν πλησίον τινὰ λύπης μήτε τὴν σάρκα καταξαίνης μήτε τὰ ἀναγκαῖα καταναλίσκης, χρῲ ὦ βούλει τῇ σεαυτοῦ προαιρέσει ἀμήχανον μέντοι γε τὸ μὴ οὐχ ἑνί γέ τινα τούτων συνέχεσθαι ἀφροδισία γὰρ οὐδέποτε ὤνησεν ἀγαπητὸν σὲ μὴ ἔβλαψον.»
Με πληροφορείς ότι η σάρκα σου σε οδηγεί πολύ συχνά στις σεξουαλικές ηδονές. Εάν ούτε τους νόμους παραβαίνεις ούτε τα καλά ήθη διαταράσσεις, ούτε κάποιον από τους συνανθρώπους σου στενοχωρείς, ούτε το σώμα σου βλάπτεις, ούτε τα πράγματα που έχεις ανάγκη σπαταλάς, τότε να διαθέτεις όπως θέλεις τον εαυτό σου σε σχέση μ’ αυτή την επιθυμία σου. Όμως δεν υπάρχει τρόπος να μη συμβεί κάτι από τα παραπάνω. Γιατί οι σεξουαλικές ηδονές ποτέ δεν ωφέλησαν, καλό θα ήταν και να μην έβλαπταν (Μητρόδωρος). Επίκουρου προσφώνησις 51
Στο τέλος καταλήγει :Όμως δεν υπάρχει τρόπος να μη συμβεί κάτι από τα παραπάνω. Γιατί οι σεξουαλικές ηδονές ποτέ δεν ωφέλησαν, καλό θα ήταν και να μην έβλαπταν.
Αν δεν μπορείς να ελέγξεις τις σεξουαλικές σου ορέξεις τουλάχιστον απέφυγε την κατάχρηση
«Ἡ μὲν σὰρξ ἀπέλαβε τὰ πέρατα τῆς ἡδονῆς ἄπειρα καὶ ἄπειρος αὐτὴν χρόνος παρεσκεύασεν· ἡ δὲ διάνοια τοῦ τῆς σαρκὸς τέλους καὶ πέρατος λαβοῦσα τὸν ἐπιλογισμὸν καὶ τοὺς ὑπὲρ τοῦ αἰῶνος φόβους ἐκλύσασα τὸν παντελῆ βίον παρεσκεύασε͵ καὶ οὐθὲν ἔτι τοῦ ἀπείρου χρόνου προσεδεήθη· ἀλλ΄ οὔτε ἔφυγε τὴν ἡδονὴν οὐδ΄ ἡνίκα τὴν ἐξαγωγὴν ἐκ τοῦ ζῆν τὰ πράγματα παρεσκεύαζεν͵ ὡς ἐλλείπουσά τι τοῦ ἀρίστου βίου κατέστρεψεν.»
Για τη σάρκα δεν υπάρχουν όρια στην ηδονή, κι έτσι είναι άπειρος ο χρόνος που χρειάζεται για να την απολαύσει κανείς. Ο νους, όμως, που κατανόησε με τη λογική το σκοπό και τα όρια του σώματος, και διέλυσε τους φόβους σχετικά με την αιωνιότητα, έχει προετοιμάσει την τέλεια ζωή, και καμιά ανάγκη δεν έχει πλέον τον άπειρο χρόνο. Και ούτε αποφεύγει την ηδονή, ούτε, όταν έρθει η ώρα να εγκαταλείψει τη ζωή, κάνει σαν να του έλειψε κάτι από τον άριστο βίο. Κύριαι Δόξαι 20
Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η υπερβολική σεξουαλική δραστηριότητα φέρνει σωματική ασθένεια(πτώση σεξουαλικότητας κ.τ.λ.)αλλά, και ψυχικές ασθενικής (ψυχικές διαταραχές:διαστροφές, σωματική κακοποίηση, ψυχηκούς βιασμούς, και ένα σορό άλλα προβλήματα)
Εδώ έχουμε κατά κάποιον τρόπο “ασυμφωνία” Επίκουρου και επιστήμης. Αν και ο Επίκουρος έλεγε ότι το σεξ είναι καλό αν δεν πειράζει κάποιον συνάνθρωπο σου ούτε τον εαυτό σου τότε δεν υπάρχει πρόβλημα να γίνεται .
«Πυνθάνομαί σου τὴν κατὰ σάρκαν κίνησιν ἀφθονωτέρον διακεῖσθαι πρὸς τὴν τῶν ἀφροδισίων ἔντευξιν σὺ δὲ ὅταν μήτε τοὺς νόμους καταλύῃς μήτε τὰ καλῶς ἐθῇ κείμενα κινῇς μήτε τὸν πλησίον τινὰ λύπης μήτε τὴν σάρκα καταξαίνης μήτε τὰ ἀναγκαῖα καταναλίσκης, χρῲ ὦ βούλει τῇ σεαυτοῦ προαιρέσει ἀμήχανον μέντοι γε τὸ μὴ οὐχ ἑνί γέ τινα τούτων συνέχεσθαι ἀφροδισία γὰρ οὐδέποτε ὤνησεν ἀγαπητὸν σὲ μὴ ἔβλαψον.»
Με πληροφορείς ότι η σάρκα σου σε οδηγεί πολύ συχνά στις σεξουαλικές ηδονές. Εάν ούτε τους νόμους παραβαίνεις ούτε τα καλά ήθη διαταράσσεις, ούτε κάποιον από τους συνανθρώπους σου στενοχωρείς, ούτε το σώμα σου βλάπτεις, ούτε τα πράγματα που έχεις ανάγκη σπαταλάς, τότε να διαθέτεις όπως θέλεις τον εαυτό σου σε σχέση μ’ αυτή την επιθυμία σου. Όμως δεν υπάρχει τρόπος να μη συμβεί κάτι από τα παραπάνω. Γιατί οι σεξουαλικές ηδονές ποτέ δεν ωφέλησαν, καλό θα ήταν και να μην έβλαπταν (Μητρόδωρος). Επίκουρου προσφώνησις 51
Στο τέλος καταλήγει :Όμως δεν υπάρχει τρόπος να μη συμβεί κάτι από τα παραπάνω. Γιατί οι σεξουαλικές ηδονές ποτέ δεν ωφέλησαν, καλό θα ήταν και να μην έβλαπταν.
Αν δεν μπορείς να ελέγξεις τις σεξουαλικές σου ορέξεις τουλάχιστον απέφυγε την κατάχρηση
«Ἡ μὲν σὰρξ ἀπέλαβε τὰ πέρατα τῆς ἡδονῆς ἄπειρα καὶ ἄπειρος αὐτὴν χρόνος παρεσκεύασεν· ἡ δὲ διάνοια τοῦ τῆς σαρκὸς τέλους καὶ πέρατος λαβοῦσα τὸν ἐπιλογισμὸν καὶ τοὺς ὑπὲρ τοῦ αἰῶνος φόβους ἐκλύσασα τὸν παντελῆ βίον παρεσκεύασε͵ καὶ οὐθὲν ἔτι τοῦ ἀπείρου χρόνου προσεδεήθη· ἀλλ΄ οὔτε ἔφυγε τὴν ἡδονὴν οὐδ΄ ἡνίκα τὴν ἐξαγωγὴν ἐκ τοῦ ζῆν τὰ πράγματα παρεσκεύαζεν͵ ὡς ἐλλείπουσά τι τοῦ ἀρίστου βίου κατέστρεψεν.»
Για τη σάρκα δεν υπάρχουν όρια στην ηδονή, κι έτσι είναι άπειρος ο χρόνος που χρειάζεται για να την απολαύσει κανείς. Ο νους, όμως, που κατανόησε με τη λογική το σκοπό και τα όρια του σώματος, και διέλυσε τους φόβους σχετικά με την αιωνιότητα, έχει προετοιμάσει την τέλεια ζωή, και καμιά ανάγκη δεν έχει πλέον τον άπειρο χρόνο. Και ούτε αποφεύγει την ηδονή, ούτε, όταν έρθει η ώρα να εγκαταλείψει τη ζωή, κάνει σαν να του έλειψε κάτι από τον άριστο βίο. Κύριαι Δόξαι 20
Τροφή
Και τέλος κάποιες τροφές βοηθούν να εκκρίνει ο οργανισμός ενδορφίνες.
Φινλανδοί ερευνητές βρήκαν πώς το φαγητό τονώνει το ενδογενές οπιοειδές σύστημα του εγκεφάλου. Τα οπιοειδή συνδέονται με την ευχαρίστηση και την ευφορία. Η έρευνα χρηματοδοτήθηκε από την Ακαδημία της Φινλανδίας.
Τα αποτελέσματα που έλαβαν ερευνητές από το κέντρο PET Turku αποκάλυψαν ότι η κατανάλωση φαγητού οδηγεί σε εκτεταμένη απελευθέρωση ενδορφινών στον εγκέφαλο, πιθανώς σηματοδοτώντας συναισθήματα κορεσμού και ευχαρίστησης.
Κάτι που προκάλεσε έκπληξη, είναι οτι απελευθερώνονται ακόμη περισσότερες ποσότητες ενδορφίνων μετά την κατανάλωση ενός άγευστου θρεπτικού ποτού.
Η μελέτη αποκάλυψε ότι μια σημαντική ποσότητα ενδορφινών απελευθερώνεται σε ολόκληρο τον εγκέφαλο μετά την κατανάλωση της πίτσας και, κάτι που προκάλεσε έκπληξη, απελευθερώνονται ακόμη περισσότερες ποσότητες μετά την κατανάλωση ενός άγευτου θρεπτικού ποτού.
Το μέγεθος της απελευθέρωσης οπιοειδών ήταν ανεξάρτητο από την ευχαρίστηση που ένιωσαν οι εθελοντές.
Ο Επίκουρος για τις τροφές είπε:
«Το να αρκείται κανείς σ’ αυτά που έχει το θεωρούμε πολύ μεγάλο αγαθό, όχι για να μένουμε πάντοτε στα λίγα, αλλά για να αρκούμαστε στα λίγα όταν δεν έχουμε πολλά, πιστεύοντας πραγματικά ότι πολύ πιο ευχάριστα απολαμβάνουν την πολυτέλεια αυτοί που ελάχιστα την έχουν ανάγκη, και ότι καθετί το φυσικό το αποκτάμε εύκολα, ενώ ό,τι είναι μάταιο το αποκτάμε δύσκολα. Και μια λιτή σούπα δίνει ευχαρίστηση εξίσου όσο κι ένα πλούσιο γεύμα, από τη στιγμή που εξαφανίζεται κάθε ενόχληση που προκαλείται από τη στέρηση, και το ψωμί όπως και το νερό δίνουν τη μέγιστη ηδονή, όταν τα έχει κάποιος την ώρα ακριβώς που τα χρειάζεται. Το να συνηθίζει, λοιπόν, κανείς στον απλό και όχι στον πολυτελή τρόπο ζωής, και στην καλή υγεία συμβάλλει, και κάνει τον άνθρωπο ακούραστο στις αναγκαίες απαιτήσεις της ζωής, και όταν σπάνια προσερχόμαστε σε πολυτελή γεύματα, μας κάνει να τα απολαμβάνουμε περισσότερο, και μας προετοιμάζει να αντιμετωπίζουμε άφοβα τις εναλλαγές της τύχης. Όταν, λοιπόν, υποστηρίζουμε ότι ο σκοπός της ζωής είναι η ηδονή, δεν εννοούμε τις ηδονές των ασώτων και τις αισθησιακές απολαύσεις, όπως από άγνοια ορισμένοι νομίζουν, και επειδή διαφωνούν μαζί μας ή παρερμηνεύουν αυτά που λέμε, αλλά εννοούμε το να μην υπάρχει πόνος στο σώμα και ταραχή στην ψυχή. Γιατί τη ζωή δεν την κάνουν γλυκιά τα συνεχή φαγοπότια και τα γλέντια, ούτε οι απολαύσεις με αγόρια και γυναίκες, ούτε τα ψάρια και όσα άλλα προσφέρει ένα πολυτελές τραπέζι, αλλά ο νηφάλιος στοχασμός που εξετάζει τους λόγους για τους οποίους προτιμούμε ή αποφεύγουμε το καθετί, και διώχνει τις ιδέες που προκαλούν τη μεγάλη ταραχή που κυριεύει την ψυχή μας.» Επιστολή προς Μενοικέα 131-132
«Σαρκὸς φωνῇ τὸ μὴ πεινῆν, τὸ μὴ διψῆν, τὸ μὴ ῥιγουν ταὐτὰ γὰρ ἔχων τις καὶ ἐλπίζων ἕξειν κἀν <Διὶ> ὑπὲρ εὐδαιμονίας μαχέσαιτο.»
Η σάρκα φωνάζει να μην πεινάει, να μη διψάει, να μην κρυώνει. Όποιος τα έχει αυτά και ελπίζει ότι θα τα έχει, θα μπορούσε να αναμετρηθεί στην ευτυχία ακόμα και με το Δία. Επίκουρου προσφώνησις 33
Οι αλτρουιστικές πράξεις
Ο άνθρωπος “συνήθως” δρα αλτρουιστικά στο κοντινό του περιβάλλον , σε οικία πρόσωπα .
Επίκουρος και επιστήμη συμφωνούν για άλλη μια φορά.
Η καλοσύνη, λένε οι ειδικοί, ξεκλειδώνει μια μορφή ψυχικής και σωματικής δύναμης και τα οφέλη της είναι πλέον και επιστημονικά αποδεδειγμένα. Ψυχολόγοι από το Πανεπιστήμιο του Sussex στη Βρετανία, σε μια πρόσφατη μελέτη τους που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό NeuroImage, επιβεβαιώνουν ότι νιώθουμε όμορφα κάθε φορά που κάνουμε μια ευγενική πράξη .
Δεν είναι τυχαίο οτι καλοσύνη, από την άλλη, στρέφει την προσοχή μας στον κόσμο, στους ανθρώπους γύρω μας και μας προτρέπει να συνδεθούμε μαζί τους. Να αλληλεπιδράσουμε.
Κάθε μικρή πράξη γενναιοδωρίας φτιάχνει μια γέφυρα προς έναν άλλο άνθρωπο. Είναι σαν να λέμε στον άλλο “σε βλέπω”, “είσαι εκεί”, “δεν αδιαφορώ για εσένα”. “Είμαι μαζί σου”. “Καταλαβαίνω”.
Η καλοσύνη απελευθερώνει την οξυτοκίνη, γνωστή ως «καρδιοπροστατευτική» ορμόνη. Και η οξυτοκίνη με τη σειρά της «προκαλεί την απελευθέρωση στα αιμοφόρα αγγεία μιας χημικής ουσίας που ονομάζεται νιτρικό οξείδιο, η οποία τα διαστέλλει. Αυτό μειώνει την αρτηριακή πίεση, και επομένως προστατεύει την καρδιά. Η ίδια ορμόνη προλαμβάνει και άλλες ασθένειες. Σύμφωνα με την ίδια μελέτη του UCB, ενήλικες ηλικίας 57-78 ετών που πρόσφεραν εθελοντικά διάφορες υπηρεσίες παρουσίασαν λιγότερες φλεγμονές. Επιπλέον, οι ειδικοί συνδέουν την καλοσύνη με τη μακροζωία. Εκείνοι που αλληλεπιδρούν με τους συνανθρώπους τους και προσφέρουν σε αυτούς έχουν περισσότερους φίλους, είναι πιο κοινωνικοί και αυτό τους εξασφαλίζει ένα πιο ποιοτικό επίπεδο ζωής. Τελευταίο, αλλά καθόλου αμελητέο: εκτός όλων των άλλων, η καλοσύνη μάς ομορφαίνει.
Για πρώτη φορά διαχώρισαν την καλοσύνη σε αυθεντικό αλτρουισμό και σε «καλοσύνη στρατηγικής», την καλή πράξη, δηλαδή, από την οποία περιμένουμε ανταπόδοση. Εκείνο που διαπίστωσαν είναι ότι οι περιοχές ανταμοιβής του εγκεφάλου, δηλαδή η κοιλιακή καλυπτρική μοίρα, ο επικλινής πυρήνας και ο προµετωπιαίος φλοιός παρουσιάζουν μεγαλύτερη δραστηριότητα κατά τη διάρκεια μιας αλτρουιστικής πράξης σε αντίθεση με μια κίνηση στρατηγικής, προκαλώντας στον εγκέφαλό μας ένα big bang ευεργετικών ουσιών, ανάλογων με εκείνων που απελευθερώνονται μετά την άθληση, το σεξ και κάθε είδους ευχαρίστηση.
«Φαντάζεστε πόσο καλύτερος θα μπορούσε να γίνει ο κόσμος αν αξιοποιούσαμε τα οφέλη της καλοσύνης μέσα από πράξεις εθελοντισμού και φιλανθρωπίας; Πόσο πιο αρμονική θα ήταν μια κοινωνία, τα μέλη της οποίας θα ήθελαν αυθόρμητα να κάνουν τους άλλους γύρω τους να αισθάνονται πιο ευχάριστα, χωρίς να περιμένουν ανταπόδοση;».
«Ὅσοι τὴν δύναμιν ἔσχον τοῦ τὸ θαρρεῖν μάλιστα ἐκ τῶν ὁμορρούντων παρασκευάσασθαι͵ οὗτοι καὶ ἐβίωσαν μετ΄ ἀλλήλων ἥδιστα τὸ βεβαιότατον πίστωμα ἔχοντες͵ καὶ πληρεστάτην οἰκειότητα ἀπολαβόντες οὐκ ὠδύραντο ὡς πρὸς ἔλεον τὴν τοῦ τελευτήσαντος προκαταστροφήν.»
Όσοι κατόρθωσαν να έχουν απόλυτη εμπιστοσύνη στους ανθρώπους που βρίσκονται γύρω τους, έζησαν πολύ ευχάριστα μεταξύ τους και με την πιο σίγουρη εγγύηση, και έχοντας απολαύσει την πληρέστερη συντροφικότητα, δε θρηνούν, σαν να τον λυπούνται, αυτόν που έφυγε από τη ζωή πριν από τους ίδιο. Κύριαι Δόξαι 40
Φινλανδοί ερευνητές βρήκαν πώς το φαγητό τονώνει το ενδογενές οπιοειδές σύστημα του εγκεφάλου. Τα οπιοειδή συνδέονται με την ευχαρίστηση και την ευφορία. Η έρευνα χρηματοδοτήθηκε από την Ακαδημία της Φινλανδίας.
Τα αποτελέσματα που έλαβαν ερευνητές από το κέντρο PET Turku αποκάλυψαν ότι η κατανάλωση φαγητού οδηγεί σε εκτεταμένη απελευθέρωση ενδορφινών στον εγκέφαλο, πιθανώς σηματοδοτώντας συναισθήματα κορεσμού και ευχαρίστησης.
Κάτι που προκάλεσε έκπληξη, είναι οτι απελευθερώνονται ακόμη περισσότερες ποσότητες ενδορφίνων μετά την κατανάλωση ενός άγευστου θρεπτικού ποτού.
Η μελέτη αποκάλυψε ότι μια σημαντική ποσότητα ενδορφινών απελευθερώνεται σε ολόκληρο τον εγκέφαλο μετά την κατανάλωση της πίτσας και, κάτι που προκάλεσε έκπληξη, απελευθερώνονται ακόμη περισσότερες ποσότητες μετά την κατανάλωση ενός άγευτου θρεπτικού ποτού.
Το μέγεθος της απελευθέρωσης οπιοειδών ήταν ανεξάρτητο από την ευχαρίστηση που ένιωσαν οι εθελοντές.
Ο Επίκουρος για τις τροφές είπε:
«Το να αρκείται κανείς σ’ αυτά που έχει το θεωρούμε πολύ μεγάλο αγαθό, όχι για να μένουμε πάντοτε στα λίγα, αλλά για να αρκούμαστε στα λίγα όταν δεν έχουμε πολλά, πιστεύοντας πραγματικά ότι πολύ πιο ευχάριστα απολαμβάνουν την πολυτέλεια αυτοί που ελάχιστα την έχουν ανάγκη, και ότι καθετί το φυσικό το αποκτάμε εύκολα, ενώ ό,τι είναι μάταιο το αποκτάμε δύσκολα. Και μια λιτή σούπα δίνει ευχαρίστηση εξίσου όσο κι ένα πλούσιο γεύμα, από τη στιγμή που εξαφανίζεται κάθε ενόχληση που προκαλείται από τη στέρηση, και το ψωμί όπως και το νερό δίνουν τη μέγιστη ηδονή, όταν τα έχει κάποιος την ώρα ακριβώς που τα χρειάζεται. Το να συνηθίζει, λοιπόν, κανείς στον απλό και όχι στον πολυτελή τρόπο ζωής, και στην καλή υγεία συμβάλλει, και κάνει τον άνθρωπο ακούραστο στις αναγκαίες απαιτήσεις της ζωής, και όταν σπάνια προσερχόμαστε σε πολυτελή γεύματα, μας κάνει να τα απολαμβάνουμε περισσότερο, και μας προετοιμάζει να αντιμετωπίζουμε άφοβα τις εναλλαγές της τύχης. Όταν, λοιπόν, υποστηρίζουμε ότι ο σκοπός της ζωής είναι η ηδονή, δεν εννοούμε τις ηδονές των ασώτων και τις αισθησιακές απολαύσεις, όπως από άγνοια ορισμένοι νομίζουν, και επειδή διαφωνούν μαζί μας ή παρερμηνεύουν αυτά που λέμε, αλλά εννοούμε το να μην υπάρχει πόνος στο σώμα και ταραχή στην ψυχή. Γιατί τη ζωή δεν την κάνουν γλυκιά τα συνεχή φαγοπότια και τα γλέντια, ούτε οι απολαύσεις με αγόρια και γυναίκες, ούτε τα ψάρια και όσα άλλα προσφέρει ένα πολυτελές τραπέζι, αλλά ο νηφάλιος στοχασμός που εξετάζει τους λόγους για τους οποίους προτιμούμε ή αποφεύγουμε το καθετί, και διώχνει τις ιδέες που προκαλούν τη μεγάλη ταραχή που κυριεύει την ψυχή μας.» Επιστολή προς Μενοικέα 131-132
«Σαρκὸς φωνῇ τὸ μὴ πεινῆν, τὸ μὴ διψῆν, τὸ μὴ ῥιγουν ταὐτὰ γὰρ ἔχων τις καὶ ἐλπίζων ἕξειν κἀν <Διὶ> ὑπὲρ εὐδαιμονίας μαχέσαιτο.»
Η σάρκα φωνάζει να μην πεινάει, να μη διψάει, να μην κρυώνει. Όποιος τα έχει αυτά και ελπίζει ότι θα τα έχει, θα μπορούσε να αναμετρηθεί στην ευτυχία ακόμα και με το Δία. Επίκουρου προσφώνησις 33
Οι αλτρουιστικές πράξεις
Ο άνθρωπος “συνήθως” δρα αλτρουιστικά στο κοντινό του περιβάλλον , σε οικία πρόσωπα .
Επίκουρος και επιστήμη συμφωνούν για άλλη μια φορά.
Η καλοσύνη, λένε οι ειδικοί, ξεκλειδώνει μια μορφή ψυχικής και σωματικής δύναμης και τα οφέλη της είναι πλέον και επιστημονικά αποδεδειγμένα. Ψυχολόγοι από το Πανεπιστήμιο του Sussex στη Βρετανία, σε μια πρόσφατη μελέτη τους που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό NeuroImage, επιβεβαιώνουν ότι νιώθουμε όμορφα κάθε φορά που κάνουμε μια ευγενική πράξη .
Δεν είναι τυχαίο οτι καλοσύνη, από την άλλη, στρέφει την προσοχή μας στον κόσμο, στους ανθρώπους γύρω μας και μας προτρέπει να συνδεθούμε μαζί τους. Να αλληλεπιδράσουμε.
Κάθε μικρή πράξη γενναιοδωρίας φτιάχνει μια γέφυρα προς έναν άλλο άνθρωπο. Είναι σαν να λέμε στον άλλο “σε βλέπω”, “είσαι εκεί”, “δεν αδιαφορώ για εσένα”. “Είμαι μαζί σου”. “Καταλαβαίνω”.
Η καλοσύνη απελευθερώνει την οξυτοκίνη, γνωστή ως «καρδιοπροστατευτική» ορμόνη. Και η οξυτοκίνη με τη σειρά της «προκαλεί την απελευθέρωση στα αιμοφόρα αγγεία μιας χημικής ουσίας που ονομάζεται νιτρικό οξείδιο, η οποία τα διαστέλλει. Αυτό μειώνει την αρτηριακή πίεση, και επομένως προστατεύει την καρδιά. Η ίδια ορμόνη προλαμβάνει και άλλες ασθένειες. Σύμφωνα με την ίδια μελέτη του UCB, ενήλικες ηλικίας 57-78 ετών που πρόσφεραν εθελοντικά διάφορες υπηρεσίες παρουσίασαν λιγότερες φλεγμονές. Επιπλέον, οι ειδικοί συνδέουν την καλοσύνη με τη μακροζωία. Εκείνοι που αλληλεπιδρούν με τους συνανθρώπους τους και προσφέρουν σε αυτούς έχουν περισσότερους φίλους, είναι πιο κοινωνικοί και αυτό τους εξασφαλίζει ένα πιο ποιοτικό επίπεδο ζωής. Τελευταίο, αλλά καθόλου αμελητέο: εκτός όλων των άλλων, η καλοσύνη μάς ομορφαίνει.
Για πρώτη φορά διαχώρισαν την καλοσύνη σε αυθεντικό αλτρουισμό και σε «καλοσύνη στρατηγικής», την καλή πράξη, δηλαδή, από την οποία περιμένουμε ανταπόδοση. Εκείνο που διαπίστωσαν είναι ότι οι περιοχές ανταμοιβής του εγκεφάλου, δηλαδή η κοιλιακή καλυπτρική μοίρα, ο επικλινής πυρήνας και ο προµετωπιαίος φλοιός παρουσιάζουν μεγαλύτερη δραστηριότητα κατά τη διάρκεια μιας αλτρουιστικής πράξης σε αντίθεση με μια κίνηση στρατηγικής, προκαλώντας στον εγκέφαλό μας ένα big bang ευεργετικών ουσιών, ανάλογων με εκείνων που απελευθερώνονται μετά την άθληση, το σεξ και κάθε είδους ευχαρίστηση.
«Φαντάζεστε πόσο καλύτερος θα μπορούσε να γίνει ο κόσμος αν αξιοποιούσαμε τα οφέλη της καλοσύνης μέσα από πράξεις εθελοντισμού και φιλανθρωπίας; Πόσο πιο αρμονική θα ήταν μια κοινωνία, τα μέλη της οποίας θα ήθελαν αυθόρμητα να κάνουν τους άλλους γύρω τους να αισθάνονται πιο ευχάριστα, χωρίς να περιμένουν ανταπόδοση;».
«Ὅσοι τὴν δύναμιν ἔσχον τοῦ τὸ θαρρεῖν μάλιστα ἐκ τῶν ὁμορρούντων παρασκευάσασθαι͵ οὗτοι καὶ ἐβίωσαν μετ΄ ἀλλήλων ἥδιστα τὸ βεβαιότατον πίστωμα ἔχοντες͵ καὶ πληρεστάτην οἰκειότητα ἀπολαβόντες οὐκ ὠδύραντο ὡς πρὸς ἔλεον τὴν τοῦ τελευτήσαντος προκαταστροφήν.»
Όσοι κατόρθωσαν να έχουν απόλυτη εμπιστοσύνη στους ανθρώπους που βρίσκονται γύρω τους, έζησαν πολύ ευχάριστα μεταξύ τους και με την πιο σίγουρη εγγύηση, και έχοντας απολαύσει την πληρέστερη συντροφικότητα, δε θρηνούν, σαν να τον λυπούνται, αυτόν που έφυγε από τη ζωή πριν από τους ίδιο. Κύριαι Δόξαι 40
ΜΟΥΣΙΚΗ
Μουσική: Μελέτες έχουν δείξει ότι το να περιμένει το άτομο να ακούσει την αγαπημένη του μουσική διεγείρει την παραγωγή της ενδορφίνης, της ντοπαμίνης, που προκαλεί ευφορία.
Σε μια από τις σχετικές έρευνες βρέθηκε ότι όταν εθελοντές άκουγαν μουσική που τους άρεσε, τα επίπεδα ντοπαμίνης στον οργανισμό τους αυξάνονταν. Για να μετρήσουν οι ερευνητές πότε απελευθερωνόταν ντοπαμίνη, κατέγραψαν πότε οι εθελοντές ανατρίχιαζαν. Στην ίδια μελέτη έγινε χρήση λειτουργικής μαγνητικής τομογραφίας, η οποία έδειξε ότι η έκκριση ντοπαμίνης αυξανόταν κατά 9% όταν οι εθελοντές άκουγαν μουσική που τους άρεσε.
Μουσική: Μελέτες έχουν δείξει ότι το να περιμένει το άτομο να ακούσει την αγαπημένη του μουσική διεγείρει την παραγωγή της ενδορφίνης, της ντοπαμίνης, που προκαλεί ευφορία.
Σε μια από τις σχετικές έρευνες βρέθηκε ότι όταν εθελοντές άκουγαν μουσική που τους άρεσε, τα επίπεδα ντοπαμίνης στον οργανισμό τους αυξάνονταν. Για να μετρήσουν οι ερευνητές πότε απελευθερωνόταν ντοπαμίνη, κατέγραψαν πότε οι εθελοντές ανατρίχιαζαν. Στην ίδια μελέτη έγινε χρήση λειτουργικής μαγνητικής τομογραφίας, η οποία έδειξε ότι η έκκριση ντοπαμίνης αυξανόταν κατά 9% όταν οι εθελοντές άκουγαν μουσική που τους άρεσε.
ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ
Ο Επίκουρος έλεγε «Ἐπὶ μὲν τῶν ἄλλων ἐπιτηδευμάτων μόλις τελειωθεῖσιν ὁ καρπὸς ἔρχεται, ἐπὶ δὲ φιλοσοφίας συντρέχει τῇ γνώσει τὸ τερπνὸν οὐ γὰρ μετὰ μάθησιν ἀπόλαυσις, ἀλλὰ ἅμα μάθησις καὶ ἀπόλαυσις.»
Στις άλλες ενασχολήσεις, γεύεσαι τον καρπό τους μόνον όταν αυτές ολοκληρωθούν, ενώ στη φιλοσοφία, τη γνώση και την ευχαρίστηση τις βιώνεις ταυτόχρονα. Γιατί η απόλαυση δεν έρχεται μετά τη μάθηση, αλλά μάθηση και απόλαυση πάνε μαζί. Επίκουρου προσφώνησις 26
«Οὐ προσποιεῖσθαι δεῖ φιλοσοφεῖν, ἀλλ ὄντως φιλοσοφεῖν οὐ γὰρ προσδεόμεθα τοῦ δοκεῖν ὑγιαίνειν, ἀλλὰ τοῦ κατ’ ἀλήθειαν ὑγιαίνειν.»
Δεν πρέπει να προσποιούμαστε ότι φιλοσοφούμε, αλλά στ’ αλήθεια να φιλοσοφούμε. Γιατί δεν έχουμε ανάγκη να φαινόμαστε υγιείς, αλλά να είμαστε πράγματι υγιείς. Επίκουρου προσφώνησις 54
Ο Επίκουρος έλεγε «Ἐπὶ μὲν τῶν ἄλλων ἐπιτηδευμάτων μόλις τελειωθεῖσιν ὁ καρπὸς ἔρχεται, ἐπὶ δὲ φιλοσοφίας συντρέχει τῇ γνώσει τὸ τερπνὸν οὐ γὰρ μετὰ μάθησιν ἀπόλαυσις, ἀλλὰ ἅμα μάθησις καὶ ἀπόλαυσις.»
Στις άλλες ενασχολήσεις, γεύεσαι τον καρπό τους μόνον όταν αυτές ολοκληρωθούν, ενώ στη φιλοσοφία, τη γνώση και την ευχαρίστηση τις βιώνεις ταυτόχρονα. Γιατί η απόλαυση δεν έρχεται μετά τη μάθηση, αλλά μάθηση και απόλαυση πάνε μαζί. Επίκουρου προσφώνησις 26
«Οὐ προσποιεῖσθαι δεῖ φιλοσοφεῖν, ἀλλ ὄντως φιλοσοφεῖν οὐ γὰρ προσδεόμεθα τοῦ δοκεῖν ὑγιαίνειν, ἀλλὰ τοῦ κατ’ ἀλήθειαν ὑγιαίνειν.»
Δεν πρέπει να προσποιούμαστε ότι φιλοσοφούμε, αλλά στ’ αλήθεια να φιλοσοφούμε. Γιατί δεν έχουμε ανάγκη να φαινόμαστε υγιείς, αλλά να είμαστε πράγματι υγιείς. Επίκουρου προσφώνησις 54
Και πως βρίσκουμε την δοσολογία των συστατικών της ευδαιμονίας;
Ακόμα και για την Εγκράτεια και την Αυτάρκεια ο χρυσός κανόνας για τους επικούρειους λογικά θα είναι το μέτρον άριστον .
Αλλά ποια είναι τα όρια του μέτρου ώστε αυτό να είναι άριστο;
Ο Επίκουρος μας όρισε τα όρια λέγοντας μας
«Το βλέπουμε πως δε χρειάζεται το κορμί πολλά πράγματα. Κάθε τι που διώχνει τον πόνο, μπορεί και πολλές απολαύσεις να προσφέρει. Η ίδια η φύση τότε δεν ζητά μεγαλύτερη ευχαρίστηση. Αν το σπίτι δεν έχει χρυσά αγάλματα εφήβων να κρατούν στο δεξί το χέρι αναμμένες δάδες και να φωτίζουν τα νυχτερινά φαγοπότια, αν το σπίτι δεν αστραποβολά από ασήμια και χρυσάφια, αν δεν αντιλαλούν κιθάρες μες στα στολισμένα σαλόνια, εμάς μας είναι αρκετό να ξαπλώνουμε στο τρυφερό χορτάρι, φίλοι με φίλους στην ακροποταμιά, κάτω από τα σκιερά κλαδιά ενός μεγάλου δέντρου, μας είναι αρκετό να μπορούμε να διασκεδάζουμε με λίγα έξοδα, ιδίως αν μας χαμογελά ο καιρός, κι η εποχή ραίνει το καταπράσινο χορτάρι με λουλούδια.»Λουκρήτιος
Αλλά ποια είναι τα όρια του μέτρου ώστε αυτό να είναι άριστο;
Ο Επίκουρος μας όρισε τα όρια λέγοντας μας
«Το βλέπουμε πως δε χρειάζεται το κορμί πολλά πράγματα. Κάθε τι που διώχνει τον πόνο, μπορεί και πολλές απολαύσεις να προσφέρει. Η ίδια η φύση τότε δεν ζητά μεγαλύτερη ευχαρίστηση. Αν το σπίτι δεν έχει χρυσά αγάλματα εφήβων να κρατούν στο δεξί το χέρι αναμμένες δάδες και να φωτίζουν τα νυχτερινά φαγοπότια, αν το σπίτι δεν αστραποβολά από ασήμια και χρυσάφια, αν δεν αντιλαλούν κιθάρες μες στα στολισμένα σαλόνια, εμάς μας είναι αρκετό να ξαπλώνουμε στο τρυφερό χορτάρι, φίλοι με φίλους στην ακροποταμιά, κάτω από τα σκιερά κλαδιά ενός μεγάλου δέντρου, μας είναι αρκετό να μπορούμε να διασκεδάζουμε με λίγα έξοδα, ιδίως αν μας χαμογελά ο καιρός, κι η εποχή ραίνει το καταπράσινο χορτάρι με λουλούδια.»Λουκρήτιος
Ο Επίκουρος απέρριπτε τόσο την άσωτη ζωή όσο και τον ασκητισμό.
Οι Επικούρειοι με τον όρο «ηδονές» δεν εννοούν τις άσωτες ηδονές που κρύβονται στις άνομες απολαύσεις, και στις ακόρεστες αισθησιακές απολαύσεις , γιατί πολύ απλά αυτές οι κινητικές ηδονές , σου προκαλούν μεν στιγμιαία ηδονή , αλλά , στο τέλος συνήθως προκαλούν μεγάλη ταραχή και πόνο.(δηλαδή τις ηδονές που καταστρατηγούσαν το ισχίων κοινωνικό συμβόλαιο, και επέφεραν τιμωρίες που συμφωνήσαν οι άνθρωποι μεταξύ τους ώστε ο ένας να μην βλάπτει τον άλλο).
Τις ηδονές αυτές οι επικούρειοι τις ονομάζουν«ενεργές» ή «κινητικές» ηδονές, ηδονή εν κινήσει.
Οι Επικούρειοι με τον όρο «ηδονές» δεν εννοούν τις άσωτες ηδονές που κρύβονται στις άνομες απολαύσεις, και στις ακόρεστες αισθησιακές απολαύσεις , γιατί πολύ απλά αυτές οι κινητικές ηδονές , σου προκαλούν μεν στιγμιαία ηδονή , αλλά , στο τέλος συνήθως προκαλούν μεγάλη ταραχή και πόνο.(δηλαδή τις ηδονές που καταστρατηγούσαν το ισχίων κοινωνικό συμβόλαιο, και επέφεραν τιμωρίες που συμφωνήσαν οι άνθρωποι μεταξύ τους ώστε ο ένας να μην βλάπτει τον άλλο).
Τις ηδονές αυτές οι επικούρειοι τις ονομάζουν«ενεργές» ή «κινητικές» ηδονές, ηδονή εν κινήσει.
Όταν μιλάνε για ηδονές εννοούν τις ηδονές που συνοδεύουν την ψυχική ηρεμία(αταραξία) , και την σωματική υγεία(απονία) ,και τις ονομάζουν «στατικές» ηδονές ή καταστηματικές ηδονές.
Οι Επικούρειοι δίνουν πρωτεύοντα ρόλο στην ψυχική ηρεμία .
Η ευδαίμων ζωή είναι μια ζωή απαλλαγμένη από τους φόβους και τις οδυνηρές σκέψεις, οι οποίες μπορούν να προκαλέσουν ψυχική και σωματική οδύνη (γνώριζαν ότι η ψυχικές διαταραχές εκδηλώνονται και σωματικά με τις ασθένειες π.χ. Αυτοάνοσες).
«Γι’ αυτό και θεωρούμε την ηδονή αρχή και απώτερο σκοπό της ευτυχισμένης ζωής. Γιατί έχουμε αναγνωρίσει ότι είναι πρωταρχικό και έμφυτο αγαθό μέσα μας και ότι από αυτήν ξεκινάει το τι θα προτιμήσουμε και το τι θα αποφύγουμε, και σε αυτήν καταλήγουμε όταν αξιολογούμε κάθε αγαθό με κριτήριο την αίσθηση της. Και επειδή η ηδονή είναι το πρωταρχικό και έμφυτο αγαθό, γι’ αυτό δεν επιλέγουμε οποιαδήποτε ηδονή, αλλά μερικές φορές δεν ενδίδουμε σε πολλές ηδονές, όταν αυτές μας προκαλούν μεγαλύτερα προβλήματα. Πολλούς πόνους, μάλιστα, τους θεωρούμε προτιμότερους από τις ηδονές, εφόσον είναι μεγαλύτερη για μας η ηδονή που θα ακολουθήσει, εάν υπομείνουμε για πολύ χρόνο τους πόνους. Κάθε ηδονή λοιπόν, επειδή η φύση της μας είναι οικεία, είναι κάτι το καλό, δε συμβαίνει όμως να επιλέγουμε μια οποιαδήποτε ηδονή- όπως ακριβώς και κάθε πόνος είναι κακός, ωστόσο, από τη φύση του, δε γίνεται πάντοτε να τον αποφεύγουμε. Όλα αυτά, όμως, οφείλει να τα κρίνει κανείς συγκρίνοντάς τα και αξιολογώντας προσεκτικά τι είναι συμφέρον και τι ασύμφορο. Γιατί σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιούμε το καλό σαν κακό και, αντίστροφα, το κακό σαν καλό.» επιστολή προς Μενοικέα
Οι Επικούρειοι δίνουν πρωτεύοντα ρόλο στην ψυχική ηρεμία .
Η ευδαίμων ζωή είναι μια ζωή απαλλαγμένη από τους φόβους και τις οδυνηρές σκέψεις, οι οποίες μπορούν να προκαλέσουν ψυχική και σωματική οδύνη (γνώριζαν ότι η ψυχικές διαταραχές εκδηλώνονται και σωματικά με τις ασθένειες π.χ. Αυτοάνοσες).
«Γι’ αυτό και θεωρούμε την ηδονή αρχή και απώτερο σκοπό της ευτυχισμένης ζωής. Γιατί έχουμε αναγνωρίσει ότι είναι πρωταρχικό και έμφυτο αγαθό μέσα μας και ότι από αυτήν ξεκινάει το τι θα προτιμήσουμε και το τι θα αποφύγουμε, και σε αυτήν καταλήγουμε όταν αξιολογούμε κάθε αγαθό με κριτήριο την αίσθηση της. Και επειδή η ηδονή είναι το πρωταρχικό και έμφυτο αγαθό, γι’ αυτό δεν επιλέγουμε οποιαδήποτε ηδονή, αλλά μερικές φορές δεν ενδίδουμε σε πολλές ηδονές, όταν αυτές μας προκαλούν μεγαλύτερα προβλήματα. Πολλούς πόνους, μάλιστα, τους θεωρούμε προτιμότερους από τις ηδονές, εφόσον είναι μεγαλύτερη για μας η ηδονή που θα ακολουθήσει, εάν υπομείνουμε για πολύ χρόνο τους πόνους. Κάθε ηδονή λοιπόν, επειδή η φύση της μας είναι οικεία, είναι κάτι το καλό, δε συμβαίνει όμως να επιλέγουμε μια οποιαδήποτε ηδονή- όπως ακριβώς και κάθε πόνος είναι κακός, ωστόσο, από τη φύση του, δε γίνεται πάντοτε να τον αποφεύγουμε. Όλα αυτά, όμως, οφείλει να τα κρίνει κανείς συγκρίνοντάς τα και αξιολογώντας προσεκτικά τι είναι συμφέρον και τι ασύμφορο. Γιατί σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιούμε το καλό σαν κακό και, αντίστροφα, το κακό σαν καλό.» επιστολή προς Μενοικέα
Πιστεύουν ότι δεν πρέπει να πιέζουμε τη φύση μας, αλλά να την καθησυχάζουμε.
«Οὐ βιαστέον τὴν φύσιν ἀλλὰ πειστέον πείσομεν δὲ τὰς ἀνάγκας ἐπιθυμίας ἐκπληροῦντες, τάς τε φυσικὰς ἂν μὴ βλάπτωσι, τὰς δὲ βλαβερὰς πικρῶς ἐλέγχοντες.»
Και την καθησυχάζουμε ικανοποιώντας τις ΑΝΑΓΚΑΙΕΣ επιθυμίες και όσες από τις φυσικές δε βλάπτουν, και απορρίπτοντας με αυστηρότητα τις βλαβερές.
Κάποιοι στο άκουσμα και μόνο της λέξης “ηδονή” αντιδρούν είτε από άγνοια , γιατί η σημερινή έννοια της λέξης Ηδονής έχει παραχαραχτεί από τις νεοφερμένες θρησκευτικές ψευτοηθικές φιλοσοφίες, και της δόθηκε αρνητική έννοια είτε εσκεμμένα γιατί φοβούνται ότι θα χάσουν τα κεκτημένα τους π.χ. οι δομές εξουσίας όλων των θρησκειών.
«Οὐ βιαστέον τὴν φύσιν ἀλλὰ πειστέον πείσομεν δὲ τὰς ἀνάγκας ἐπιθυμίας ἐκπληροῦντες, τάς τε φυσικὰς ἂν μὴ βλάπτωσι, τὰς δὲ βλαβερὰς πικρῶς ἐλέγχοντες.»
Και την καθησυχάζουμε ικανοποιώντας τις ΑΝΑΓΚΑΙΕΣ επιθυμίες και όσες από τις φυσικές δε βλάπτουν, και απορρίπτοντας με αυστηρότητα τις βλαβερές.
Κάποιοι στο άκουσμα και μόνο της λέξης “ηδονή” αντιδρούν είτε από άγνοια , γιατί η σημερινή έννοια της λέξης Ηδονής έχει παραχαραχτεί από τις νεοφερμένες θρησκευτικές ψευτοηθικές φιλοσοφίες, και της δόθηκε αρνητική έννοια είτε εσκεμμένα γιατί φοβούνται ότι θα χάσουν τα κεκτημένα τους π.χ. οι δομές εξουσίας όλων των θρησκειών.
Πιθανόν αυτό συνέβη στην προσπάθεια να αντικρούσουν την ηδονική φιλοσοφία της Κυρηναϊκής Σχολής ,αλλά κυρίως , της επικούρειας φιλοσοφίας που είναι μεν ηθική αλλά ταυτόχρονα είναι άθρησκη (απορρίπτει τις δομές εξουσίας των θρησκειών ,και τον φόβο της τιμωρίας του θεού )
Και πως καθησυχάζουμε τη φύση μας ;
Με τον κανόνα του Επίκουρου «Λάθε Βιώσας»Τον ορισμό έδωσαν διάφοροι σύγχρονοι επικούρειοι στοχαστές
Λάθε Βιώσας:Δηλαδή η αποχή από τη δημόσια ζωή(εξ αιτίας της αντιπαλότητας, της διαπλοκής και των υποκριτικών ανθρώπινων σχέσεων)
Οι επικούρειοι συμβουλεύουν να ζεις τη ζωή σου απαρατήρητα, να έχεις αθόρυβη ζωή, να διαφυλάξεις την ψυχική σου γαλήνη, είναι ίσως ο μόνος δρόμος στην εποχή μας να πλησιάσει κανείς την ευδαιμονία.
Ουσιαστικά η φράση αυτή πάει να πει απόφευγε τις μωρές επιδιώξεις, τις πράξεις που προκαλούν αντίδραση, ταράζουν την γαλήνη σου και σε κατεβάζουν στο επίπεδο των αφώτιστων και των χυδαίων. Τιμές και δόξες σαν εκείνες δεν έχουν αξία.
Ζην Ηδέως: Ζήσε με μέτρο, ζήσε με φρόνηση, ζήσε με τρόπους, ζήσε με άποψη, ζήσε με style.
Απόλαυσε την Ζωή σου, κάνε φίλους, ''γράψε την ιστορία' σου " μαζί με τις παρέες σου! Διότι το μέγιστον της Ευδαιμονίας είναι το αγαθόν της Φιλίας''!
«καὶ διὰ τοῦτο Την ηδονήν αρχήν και τέλος λέγομεν είναι του μακαρίως ζην» Η ηδονή είναι αρχή και τέλος της μακάριας ζωής.
«φρονίμως και καλώς και δικαίως διάγειν»«Οὐκ ἔστιν ἡδέως ζῆν ἄνευ τοῦ φρονίμως καὶ Φρόνιμα»
Ορθά και δίκαια να διαβιείς , γιατί είναι αδύνατον να ζεις ευχάριστα χωρίς να ζεις σοφά, έντιμα και δίκαια και είναι αδύνατον να ζεις σοφά έντιμα και δίκαια χωρίς να ζεις ευχάριστα. Επιστολή προς Μενοικέα
Στην σημερινή χρονική στιγμή του πολιτισμού οι άνθρωποι έχουν “θεοποιήσει” την ύλη .
Μπορεί ορισμένα υλικά αγαθά(αναγκαία) να είναι απαραίτητα για την πιο άνετη διαβίωση μας (ηδονή) δεν είναι όμως το θεμελιώδες συστατικό για την κατάκτηση του ευ ζην.
Η λογική & αναγκαία χρήση των αισθησιακών απολαύσεων βοηθάει στην κατάκτηση του ευδαίμων βίου αλλά η υπερβολή φέρνει αντίθετα αποτελέσματα.
Ο Επίκουρος διέκρινε πως ήταν στο χέρι των ανθρώπων όλα τα απαραίτητα για να ζουν με ασφάλεια .
Διαπίστωσε ότι οι δυνατοί με τα πλούτη και τις τιμές,εμφανίζονται δημόσια περήφανοι ακόμα και για το καλό όνομα των παιδιών τους, αλλά μες στα σπίτια τους και στις καρδιές τους η ζωή τους είναι γεμάτες αγωνία και το μυαλό τους σκλαβωμένο από τις έγνοιες.
Σύμφωνα με την αντίληψη των Επικούρειων, το να επιδιώκεις τη δόξα, τον πλούτο και τη δύναμη χωρίς μέτρο είναι αφύσικο, μια συνεχής πηγή ταραχών και δυσφορίας.
«Κι αφού τα πλούτη κι η ευγενική καταγωγή κι η δόξα του θρόνου δεν ωφελούν σε τίποτα το κορμί, θα πρέπει να σκεφτούμε πως ούτε και το πνεύμα ωφελούν. Μήπως τάχα, την ώρα που βλέπεις τις λεγεώνες σου να κάνουν πολεμικές ασκήσεις στο πεδίο του Άρεως και να προελαύνουν ορμητικά, και μήπως, την ώρα που παρακολουθείς τα γυμνάσια του στόλου σου στην ανοιχτή θάλασσα, θα τρομάξουν οι δεισιδαιμονίες σου και θα πάρουν δρόμο και θα φύγει απ’ την ψυχή σου ο φόβος του θανάτου, αφήνοντάς την λεύτερη, απαλλαγμένη από το άγχος;»Λουκρήτιος
Ποιος είναι ο μεγαλύτερος εχθρός στην προσπάθεια να κατακτήσεις τον ευδαίμων βίο;
Ο μεγαλύτερος εχθρός του ανθρώπου στην προσπάθεια που κάνει να κατακτήσει τον ευδαίμων βίο είναι ο ΦΟΒΟΣ.
Ο Επίκουρος κατανόησε ότι το πρώτο εμπόδιο είναι ο φόβος.
Η τρομακτική σκέψη του φόβου μας εμποδίζει ν’ απολαύσουμε τη ζωή μας και δεν αφήνει καμιά ηδονή αδιατάρακτη.
«Ω, κακομοίρα ανθρώπινα μυαλά και τυφλωμένες καρδιές! Σε τι σκοτάδια, σε τι κινδύνους κυλάει ο λίγος χρόνος της ζωής σας! Δεν ακούτε λοιπόν την κραυγή της φύσης που διαλαλεί την επιθυμία της, από το κορμί να φύγει κάθε πόνος, και το πνεύμα να νιώσει ευδαιμονία ελεύθερη από έγνοιες και αγωνίες;»Λουκρήτιος
Ο Επίκουρος κατανόησε ότι το πρώτο εμπόδιο είναι ο φόβος.
Η τρομακτική σκέψη του φόβου μας εμποδίζει ν’ απολαύσουμε τη ζωή μας και δεν αφήνει καμιά ηδονή αδιατάρακτη.
«Ω, κακομοίρα ανθρώπινα μυαλά και τυφλωμένες καρδιές! Σε τι σκοτάδια, σε τι κινδύνους κυλάει ο λίγος χρόνος της ζωής σας! Δεν ακούτε λοιπόν την κραυγή της φύσης που διαλαλεί την επιθυμία της, από το κορμί να φύγει κάθε πόνος, και το πνεύμα να νιώσει ευδαιμονία ελεύθερη από έγνοιες και αγωνίες;»Λουκρήτιος
Τι δημιουργεί φοβο ;
Α)Ο θάνατος
Ο Επίκουρος μας λέει Ανύποπτον ο θάνατος
Ο Επίκουρος υποστηρίζει ότι η κατάσταση της μη ύπαρξης μετά τον θάνατο είναι η ίδια κατάσταση στην οποία βρισκόμασταν πριν απ’ τη γέννησή μας.
Όπου είμαι εγώ, δεν είναι ο θάνατος και όπου είναι ο θάνατος, δεν είμαι εγώ. Επομένως, έλεγε ο Επίκουρος, «γιατί να φοβόμαστε τον θάνατο, αφού δεν υπάρχει ποτέ περίπτωση να τον αντιληφθούμε;
Ο Επίκουρος υποστηρίζει ότι η κατάσταση της μη ύπαρξης μετά τον θάνατο είναι η ίδια κατάσταση στην οποία βρισκόμασταν πριν απ’ τη γέννησή μας.
Όπου είμαι εγώ, δεν είναι ο θάνατος και όπου είναι ο θάνατος, δεν είμαι εγώ. Επομένως, έλεγε ο Επίκουρος, «γιατί να φοβόμαστε τον θάνατο, αφού δεν υπάρχει ποτέ περίπτωση να τον αντιληφθούμε;
Β)Ο Θεός και η μεταθανάτια “ζωή”
Ο Επίκουρος μας λέει Άφοβον ο θεός
Κάποιοι χρειάζονται να φτάσουν στον 7 ουρανό, και κάποιοι άλλοι αναμένουν μετά τον θάνατο να πάνε στον παράδεισο και να ευτυχίσουν.
Όλες αυτές οι μεταφυσικές θολούρες μιλούν για μία ευδαιμονία σε μια επόμενη ζωή , είτε πιστεύοντας σε μετενσαρκώσεις , είτε προσδοκώντας ανάσταση νεκρών και απολαβές ευτυχίας στον παράδεισο π.χ. « ως κήπος κατάφυτος και δροσερός, που το διασχίζουν ποτάμια και έχει δέντρα με άφθονους καρπούς. Οι ευρισκόμενοι σε αυτόν θα φέρουν χιτώνες διακοσμημένους με χρυσά στολίδια ενώ θα τους σερβίρουν κρασί νέοι, ενώ νεαρές παρθένες , (huri) θα τους περιποιούνται»αυτό για τους μωαμεθανούς Ενώ για τους Χριστιανούς είναι ένα ευλογημένο μέρος, χαρούμενο, έχει ποτάμια με νερά μέσα. Τόπος απέραντος, χωρίς κόπο, χωρίς στενοχώρια. Ανάπαυση ψυχής, ελευθερία πνεύματος. Και θα χαίρεσαι εκεί, δεν θα κλαις, δεν θα πονάς. Χαρά, αγαλλίαση, ευφροσύνη ψυχών. Εκεί μέσα μπαίνουν όσοι φύλαξαν εδώ τη ζωή τους στην καθαρότητα.
Ο Μέγας Βασίλειος λέει:ο Παράδεισος φτιάχτηκε από τα χέρια του Θεού,ένας εξαιρετικός τόπος, που υπερέχει από όλη την κτίση σε ομορφιά,λάμπει απο όλα τα άστρα, φωτισμένος από παντού. Δεν υπάρχει βία ανέμων, ούτε χαλάζι, ούτε καύσωνας.
Ο Άγιος Αθανάσιος λέει:οι ψυχές στον Παράδεισο δεν μπορούν να πράξουν ούτε πονηρό ούτε αγαθό (χωρίς σώμα)αλλά κινούνται από το Άγιο Πνεύμα,υμνούν με τους αγγέλους το Θεό και χαίρονται.
Ο προφήτης Δαυίδ ονομάζει τον Παράδεισο''Μήτηρ Σιών''.
Όσο γλυκιά είναι η αγκαλιά της μάνας για το βρέφος τόσο όμορφος είναι ο Παράδεισος για τις ψυχές.
Ο Χριστός τον ονόμασε ''κόλπο Αβραάμ-Βασιλεία Ουρανών- Οίκο του Πατρός- Άνω Ιερουσαλήμ''.
Όμως υπάρχουν και οι άλλοι ,που ανακαλύπτουν την ευδαιμονία εδώ στον μπλε πλανήτη ,μέσα στην καθημερινότητα τους, όπως οι επικούρειοι .
Διάγοντας έναν άριστο βίο , λιτό(αλλά όχι Ασκητικό) και ταυτόχρονα αυτάρκη , χωρίς να απορρίπτουν τις σωματικές απολαύσεις και τις ψυχικές ηδονές , που όμως δεν διαταράσσουν την ψυχική αταραξία και την σωματική απονία του ατόμου .
Η φιλοσοφία του Επίκουρου απορρίπτει όλες τις ιδεαλιστικές κατασκευές, τις κοσμογονίες και τους μύθους που έχουν σχέση με τη Μοίρα και το Πεπρωμένο, όπως ορίστηκαν από επιφανείς εκπροσώπους των ιδεαλιστών
Ο Επίκουρος καταδίκαζε δριμύτατα τους σύγχρονούς του θρησκευτικούς ηγέτες, οι οποίοι, προσπαθώντας ν’ αυξήσουν τη δύναμή τους, ενέτειναν το άγχος θανάτου των οπαδών τους προειδοποιώντας τους για τις τιμωρίες που θα επιβάλλονταν μετά θάνατον σε όσους δεν τηρούσαν συγκεκριμένους κανόνες και κανονισμούς.(Κόλαση)
Οι θεοί δεν ασχολούνται με τη ζωή των ανθρώπων και μας χρησιμεύουν μόνο ως πρότυπα γαλήνης και μακαριότητας, προς τα οποία θα έπρεπε να προσβλέπουμε.
Δίδαξε την ισορροπία σώματος και πνεύματος.
Κάποιοι χρειάζονται να φτάσουν στον 7 ουρανό, και κάποιοι άλλοι αναμένουν μετά τον θάνατο να πάνε στον παράδεισο και να ευτυχίσουν.
Όλες αυτές οι μεταφυσικές θολούρες μιλούν για μία ευδαιμονία σε μια επόμενη ζωή , είτε πιστεύοντας σε μετενσαρκώσεις , είτε προσδοκώντας ανάσταση νεκρών και απολαβές ευτυχίας στον παράδεισο π.χ. « ως κήπος κατάφυτος και δροσερός, που το διασχίζουν ποτάμια και έχει δέντρα με άφθονους καρπούς. Οι ευρισκόμενοι σε αυτόν θα φέρουν χιτώνες διακοσμημένους με χρυσά στολίδια ενώ θα τους σερβίρουν κρασί νέοι, ενώ νεαρές παρθένες , (huri) θα τους περιποιούνται»αυτό για τους μωαμεθανούς Ενώ για τους Χριστιανούς είναι ένα ευλογημένο μέρος, χαρούμενο, έχει ποτάμια με νερά μέσα. Τόπος απέραντος, χωρίς κόπο, χωρίς στενοχώρια. Ανάπαυση ψυχής, ελευθερία πνεύματος. Και θα χαίρεσαι εκεί, δεν θα κλαις, δεν θα πονάς. Χαρά, αγαλλίαση, ευφροσύνη ψυχών. Εκεί μέσα μπαίνουν όσοι φύλαξαν εδώ τη ζωή τους στην καθαρότητα.
Ο Μέγας Βασίλειος λέει:ο Παράδεισος φτιάχτηκε από τα χέρια του Θεού,ένας εξαιρετικός τόπος, που υπερέχει από όλη την κτίση σε ομορφιά,λάμπει απο όλα τα άστρα, φωτισμένος από παντού. Δεν υπάρχει βία ανέμων, ούτε χαλάζι, ούτε καύσωνας.
Ο Άγιος Αθανάσιος λέει:οι ψυχές στον Παράδεισο δεν μπορούν να πράξουν ούτε πονηρό ούτε αγαθό (χωρίς σώμα)αλλά κινούνται από το Άγιο Πνεύμα,υμνούν με τους αγγέλους το Θεό και χαίρονται.
Ο προφήτης Δαυίδ ονομάζει τον Παράδεισο''Μήτηρ Σιών''.
Όσο γλυκιά είναι η αγκαλιά της μάνας για το βρέφος τόσο όμορφος είναι ο Παράδεισος για τις ψυχές.
Ο Χριστός τον ονόμασε ''κόλπο Αβραάμ-Βασιλεία Ουρανών- Οίκο του Πατρός- Άνω Ιερουσαλήμ''.
Όμως υπάρχουν και οι άλλοι ,που ανακαλύπτουν την ευδαιμονία εδώ στον μπλε πλανήτη ,μέσα στην καθημερινότητα τους, όπως οι επικούρειοι .
Διάγοντας έναν άριστο βίο , λιτό(αλλά όχι Ασκητικό) και ταυτόχρονα αυτάρκη , χωρίς να απορρίπτουν τις σωματικές απολαύσεις και τις ψυχικές ηδονές , που όμως δεν διαταράσσουν την ψυχική αταραξία και την σωματική απονία του ατόμου .
Η φιλοσοφία του Επίκουρου απορρίπτει όλες τις ιδεαλιστικές κατασκευές, τις κοσμογονίες και τους μύθους που έχουν σχέση με τη Μοίρα και το Πεπρωμένο, όπως ορίστηκαν από επιφανείς εκπροσώπους των ιδεαλιστών
Ο Επίκουρος καταδίκαζε δριμύτατα τους σύγχρονούς του θρησκευτικούς ηγέτες, οι οποίοι, προσπαθώντας ν’ αυξήσουν τη δύναμή τους, ενέτειναν το άγχος θανάτου των οπαδών τους προειδοποιώντας τους για τις τιμωρίες που θα επιβάλλονταν μετά θάνατον σε όσους δεν τηρούσαν συγκεκριμένους κανόνες και κανονισμούς.(Κόλαση)
Οι θεοί δεν ασχολούνται με τη ζωή των ανθρώπων και μας χρησιμεύουν μόνο ως πρότυπα γαλήνης και μακαριότητας, προς τα οποία θα έπρεπε να προσβλέπουμε.
Δίδαξε την ισορροπία σώματος και πνεύματος.
Δίδαξε ότι ΔΕΝ ήταν προς το συμφέρον μας να υπάρχει πόνος και ταραχή στην ψυχή.
«Μελετάν ουν χρη τα ποιούντα την ευδαιμονίαν, είπερ παρούσης μεν αυτής πάντα έχομεν, απούσης δε πάντα πράττομεν εις το ταύτην έχειν»
Πρέπει να στοχαζόμαστε τα πράγματα που φέρνουν την ευδαιμονία , επειδή όταν την κατέχουμε, έχουμε τα πάντα, ενώ όταν αυτή λείπει, κάνουμε τα πάντα για να την αποκτήσουμε.
«Μελετάν ουν χρη τα ποιούντα την ευδαιμονίαν, είπερ παρούσης μεν αυτής πάντα έχομεν, απούσης δε πάντα πράττομεν εις το ταύτην έχειν»
Πρέπει να στοχαζόμαστε τα πράγματα που φέρνουν την ευδαιμονία , επειδή όταν την κατέχουμε, έχουμε τα πάντα, ενώ όταν αυτή λείπει, κάνουμε τα πάντα για να την αποκτήσουμε.
Γ)Ο φόβος της έλλειψης
Ο Επίκουρος μας λέει « τ αγαθον μεν ευκτητον» το αγαθό εύκολα το αποκτάμε.
«Οὐδὲν ἱκανὸν ὦ ὀλίγον ἱκανόν.»
Τίποτα δεν είναι αρκετό, για όποιον το αρκετό είναι λίγο.
«Ἄπληστον οὐ γαστήρ, ὥσπερ οἱ πολλοὶ φάσιν, ἀλλ ἡ δόξα ψευδὴς ὑπὲρ τοῦ γαστρὸς ἀορίστου πληρώματος.»
Δεν είναι άπληστη η κοιλιά, όπως λένε οι πολλοί, αλλά η λανθασμένη άποψη ότι μπορεί να γεμίζει συνέχεια.
«Έστι και εν λιτότητι μεθόριος, ής ο ανεπιλόγιστος παραπλήσιόν τι πάσχει τώ δ’ αοριστίαν εκπίπτοντι»
Υπάρχει και στη λιτότητα ένα όριο που, όποιος δεν το υπολογίζει, παθαίνει κάτι παραπλήσιο μ’ αυτόν που δεν έχει όρια στις επιθυμίες του.
Με τον λιτό βίο που προέρχεται μέσα από τις αρετές της εγκράτειας και της φρόνησης , μπορείς εύκολα να αποκτήσεις τα υλικά αγαθά που χρειάζεσαι για να βιώσεις την σωματική απονία.
Ενώ για την ψυχική αταραξία το μόνο που χρειάζεται είναι η πραγματική φιλία και η φιλοσοφία.
«Οὐδὲν ἱκανὸν ὦ ὀλίγον ἱκανόν.»
Τίποτα δεν είναι αρκετό, για όποιον το αρκετό είναι λίγο.
«Ἄπληστον οὐ γαστήρ, ὥσπερ οἱ πολλοὶ φάσιν, ἀλλ ἡ δόξα ψευδὴς ὑπὲρ τοῦ γαστρὸς ἀορίστου πληρώματος.»
Δεν είναι άπληστη η κοιλιά, όπως λένε οι πολλοί, αλλά η λανθασμένη άποψη ότι μπορεί να γεμίζει συνέχεια.
«Έστι και εν λιτότητι μεθόριος, ής ο ανεπιλόγιστος παραπλήσιόν τι πάσχει τώ δ’ αοριστίαν εκπίπτοντι»
Υπάρχει και στη λιτότητα ένα όριο που, όποιος δεν το υπολογίζει, παθαίνει κάτι παραπλήσιο μ’ αυτόν που δεν έχει όρια στις επιθυμίες του.
Με τον λιτό βίο που προέρχεται μέσα από τις αρετές της εγκράτειας και της φρόνησης , μπορείς εύκολα να αποκτήσεις τα υλικά αγαθά που χρειάζεσαι για να βιώσεις την σωματική απονία.
Ενώ για την ψυχική αταραξία το μόνο που χρειάζεται είναι η πραγματική φιλία και η φιλοσοφία.
Δ) Ο Φόβος του πόνου
Ο Επίκουρος μας λέει το δε δεινόν ευκαρτέρητον
«Οὐ χρονίζει τὸ ἀλγοῦν συνεχῶς ἐν τῇ σαρκί͵ ἀλλὰ τὸ μὲν ἄκρον τὸν ἐλάχιστον χρόνον πάρεστι͵ τὸ δὲ μόνον ὑπερτεῖνον τὸ ἡδόμενον κατὰ σάρκα οὐ πολλὰς ἡμέρας συμβαίνει· αἱ δὲ πολυχρόνιοι τῶν ἀρρωστιῶν πλεονάζον ἔχουσι τὸ ἡδόμενον ἐν τῇ σαρκὶ ἤπερ τὸ ἀλγοῦν.»
Δεν παρατείνεται συνέχεια η διάρκεια του σωματικού πόνου, αλλά αντίθετα, ακόμα και ο πιο δυνατός πόνος κρατάει ελάχιστο χρόνο, ενώ ο πόνος που καλύπτει την ηδονή της σάρκας δε διαρκεί πολλές μέρες. Και στις μακροχρόνιες αρρώστιες την υπεροχή στο σώμα έχει η ηδονή παρά ο πόνος. Κύριαι Δόξαι 4
«Οὐ χρονίζει τὸ ἀλγοῦν συνεχῶς ἐν τῇ σαρκί͵ ἀλλὰ τὸ μὲν ἄκρον τὸν ἐλάχιστον χρόνον πάρεστι͵ τὸ δὲ μόνον ὑπερτεῖνον τὸ ἡδόμενον κατὰ σάρκα οὐ πολλὰς ἡμέρας συμβαίνει· αἱ δὲ πολυχρόνιοι τῶν ἀρρωστιῶν πλεονάζον ἔχουσι τὸ ἡδόμενον ἐν τῇ σαρκὶ ἤπερ τὸ ἀλγοῦν.»
Δεν παρατείνεται συνέχεια η διάρκεια του σωματικού πόνου, αλλά αντίθετα, ακόμα και ο πιο δυνατός πόνος κρατάει ελάχιστο χρόνο, ενώ ο πόνος που καλύπτει την ηδονή της σάρκας δε διαρκεί πολλές μέρες. Και στις μακροχρόνιες αρρώστιες την υπεροχή στο σώμα έχει η ηδονή παρά ο πόνος. Κύριαι Δόξαι 4
Μα φυσικά με την γνώση που αποκτιέται μέσα από την φιλοσοφία και την μελέτη της φύσης(cosmos- Σύμπαν-γήινη φύση) θα αποκτήσει μια πιο σφαιρική γνώση , και ένα πιο ολοκληρωμένο σύστημα ψυχολογικής και σωματικής προστασίας.
Και στις περιπτώσεις που σφάλει οι ΦΙΛΟΙ θα του επιστήσουν την προσοχή και θα τον προσπαθήσουν να τον προφυλάξουν από τις κακοτοπιές και τις δυσκολίες.
Και πως αποκτάμε ορθή γνώση ;
Με εργαλείο την ορθή κρίση και κριτική σκέψη.
Και πως αποκτάμε ορθή κρίση και κριτική σκέψη;
Διαθετοντας τις αρετές της φρόνησης, της εγκράτειας, και της δικαιοσύνης, τότε η κρίση του τον οδηγεί κυρίως σε σωστές επιλογές.
Έτσι μπορεί να έχει αρτιότερη άποψη ποιες ηδονές είναι ορθό να ακολουθήσει και ποιες να απορρίψει .
Και πως αποκτάμε ορθή κρίση και κριτική σκέψη;
Διαθετοντας τις αρετές της φρόνησης, της εγκράτειας, και της δικαιοσύνης, τότε η κρίση του τον οδηγεί κυρίως σε σωστές επιλογές.
Έτσι μπορεί να έχει αρτιότερη άποψη ποιες ηδονές είναι ορθό να ακολουθήσει και ποιες να απορρίψει .
Η προσπάθεια αποφυγής κάθε είδους καταχρήσεων λέγεται εγκράτεια.
ΦΡΟΝΗΣΗ
τρόπος σκέψης που χαρακτηρίζεται από λογική, σύνεση, ωριμότητα
ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ
Η αντικειμενική κι αμερόληπτη εφαρμογή και τήρηση τουεπικούρειου κοινωνικού συμβολαίου.
Η κοινή αντίληψη για το δίκαιο, αυτό που οι περισσότεροι θεωρούν δίκαιο και εξασφαλίζει την απουσία ανισοτήτων και αδικίας.
Η κοινή αντίληψη για το δίκαιο, αυτό που οι περισσότεροι θεωρούν δίκαιο και εξασφαλίζει την απουσία ανισοτήτων και αδικίας.
Τελικά ποια είναι τα αντίδοτα στο φαρμάκι του Φόβου;
«Άφοβον ο θεός, ανύποπτον ο θάνατος, το μεν αγαθόν εύκτητον, το δε δεινόν ευκαρτέρητον» (Τετραφάρμακος) του Επίκουρου
Ο θεός δεν είναι για φόβο (διότι η θεϊκή δύναμη δεν απειλεί εκ φύσεως),
Ο θάνατος δεν προκαλεί ανησυχία (διότι δεν υπάρχει μετά θάνατο ζωή)
Και το καλό (ότι πραγματικά χρειαζόμαστε) εύκολα αποκτιέται,το δε κακό αντέχεται (ότι μας κάνει να υποφέρουμε, εύκολα μπορούμε να το υπομείνουμε).
Ο θεός δεν είναι για φόβο (διότι η θεϊκή δύναμη δεν απειλεί εκ φύσεως),
Ο θάνατος δεν προκαλεί ανησυχία (διότι δεν υπάρχει μετά θάνατο ζωή)
Και το καλό (ότι πραγματικά χρειαζόμαστε) εύκολα αποκτιέται,το δε κακό αντέχεται (ότι μας κάνει να υποφέρουμε, εύκολα μπορούμε να το υπομείνουμε).
Όλα τα παραπάνω οδηγούν στην ευδαιμονία και την αταραξία του σώματος και της ψυχής και είναι η μόνη εγγύηση για την κατάκτηση της ευδαιμονίας για τους θνητούς.
Έτσι κατακτάμε την ανώτατη πνευματική ηδονή .
Ποια είναι η ανώτατη πνευματική ηδονή;
Έτσι κατακτάμε την ανώτατη πνευματική ηδονή .
Ποια είναι η ανώτατη πνευματική ηδονή;
Η νηφάλια σκέψη (νηφάλιος :αυτός που διαθέτει ή χαρακτηρίζεται από διαύγεια πνεύματος και ορθή κριτική σκέψη που σκορπίζει τα σκοτάδια της μεταφυσικής και ότι προκαλεί φόβο γίνεται αντικείμενο στοχασμού(φρόνηση)
Η κατάκτηση του ευδαίμονος βίου έρχετε μέσα από :
Α)ΜΟΡΦΩΣΗ, ΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ & ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ
Η μελέτη της Φύσης και του Σύμπαντος(cosmos) που έχει ως κύριο στόχο να διαλύσει τους παιδικούς φόβους και τις θλιβερές σκέψεις που βασανίζουν τις καρδιές των ανθρώπων.
«Εἰ μὴ παρὰ πάντα καιρὸν ἐπανοίσεις ἕκαστον τῶν πραττομένων ἐπὶ τὸ τέλος τῆς φύσεως͵ ἀλλὰ προκαταστρέψεις εἴτε φυγὴν εἴτε δίωξιν ποιούμενος εἰς ἄλλο τι͵ οὐκ ἔσονταί σοι τοῖς λόγοις αἱ πράξεις ἀκόλουθοι.»
Αν καθετί που κάνεις δεν το εναρμονίζεις πάντα με το σκοπό της φύσης, αλλά έχεις ως γνώμονα κάποιο άλλο κριτήριο σε ό,τι αποφεύγεις ή σε ό,τι επιδιώκεις, τότε οι πράξεις σου δε θα συμφωνούν με όσα υποστηρίζεις. Κύριαι Δόξαι 25
«Οὐ κόμπους οὐδὲ φωνῇς ἐργαστικούς οὐδὲ περιμάχητον παρὰ τοῖς πολλοῖς παιδείαν ἐνδυκνυμένους φιλοσοφία παρασκευάζει, ἀλλὰ σοβαροὺς καὶ αὐτάρκεις καὶ ἐπὶ τοῖς ἰδίοις ἀγαθοῖς, οὐκ ἐπὶ τοῖς τῶν πραγμάτων μέγα φρονοῦντες.»
Η μελέτη της φύσης δεν κάνει τους ανθρώπους κομπαστές ούτε πολυλογάδες, ούτε και τέτοιους που να επιδεικνύουν την, αξιοζήλευτη για τους πολλούς, μόρφωσή τους, αλλά υπερήφανους και ανεξάρτητους ανθρώπους που πιστεύουν στην αξία των δικών τους αγαθών, και όχι σε ξένα πράγματα..
«Εἰ μὴ παρὰ πάντα καιρὸν ἐπανοίσεις ἕκαστον τῶν πραττομένων ἐπὶ τὸ τέλος τῆς φύσεως͵ ἀλλὰ προκαταστρέψεις εἴτε φυγὴν εἴτε δίωξιν ποιούμενος εἰς ἄλλο τι͵ οὐκ ἔσονταί σοι τοῖς λόγοις αἱ πράξεις ἀκόλουθοι.»
Αν καθετί που κάνεις δεν το εναρμονίζεις πάντα με το σκοπό της φύσης, αλλά έχεις ως γνώμονα κάποιο άλλο κριτήριο σε ό,τι αποφεύγεις ή σε ό,τι επιδιώκεις, τότε οι πράξεις σου δε θα συμφωνούν με όσα υποστηρίζεις. Κύριαι Δόξαι 25
«Οὐ κόμπους οὐδὲ φωνῇς ἐργαστικούς οὐδὲ περιμάχητον παρὰ τοῖς πολλοῖς παιδείαν ἐνδυκνυμένους φιλοσοφία παρασκευάζει, ἀλλὰ σοβαροὺς καὶ αὐτάρκεις καὶ ἐπὶ τοῖς ἰδίοις ἀγαθοῖς, οὐκ ἐπὶ τοῖς τῶν πραγμάτων μέγα φρονοῦντες.»
Η μελέτη της φύσης δεν κάνει τους ανθρώπους κομπαστές ούτε πολυλογάδες, ούτε και τέτοιους που να επιδεικνύουν την, αξιοζήλευτη για τους πολλούς, μόρφωσή τους, αλλά υπερήφανους και ανεξάρτητους ανθρώπους που πιστεύουν στην αξία των δικών τους αγαθών, και όχι σε ξένα πράγματα..
Β) ΤΟ ΝΑ ΦΙΛΟΣΟΦΟΥΜΕ
Νέοι ή ηλικιωμένοι πρέπει να φιλοσοφούμε πάντα .
«Οὐ προσποιεῖσθαι δεῖ φιλοσοφεῖν, ἀλλ ὄντως φιλοσοφεῖν οὐ γὰρ προσδεόμεθα τοῦ δοκεῖν ὑγιαίνειν, ἀλλὰ τοῦ κατ’ ἀλήθειαν ὑγιαίνειν.»
Δεν πρέπει να προσποιούμαστε ότι φιλοσοφούμε, αλλά στ’ αλήθεια να φιλοσοφούμε. Γιατί δεν έχουμε ανάγκη να φαινόμαστε υγιείς, αλλά να είμαστε πράγματι υγιείς.
«Ούτε όταν είναι νέος κανείς πρέπει να διστάζει να φιλοσοφεί, ούτε όταν γεράσει να μην έχει διάθεση να φιλοσοφεί. Γιατί για κανέναν δεν είναι νωρίς ή πολύ αργά, ώστε να ασχοληθεί με την υγεία της ψυχής του. Αυτός, μάλιστα, που λέει ότι δεν είναι ακόμα ώρα να φιλοσοφήσει ή πως έχει περάσει καιρός της φιλοσοφίας, είναι σαν να λέει ότι έχει περάσει η ώρα ή ότι δεν υπάρχει πια χρόνος για την ευτυχία. Έτσι, λοιπόν, πρέπει και ο νέος και ο γέροντας να φιλοσοφεί - ο γέροντας για να παραμένει νέος όσο γερνάει, μέσα από τις ευχάριστες αναμνήσεις των περασμένων αγαθών, και ο άλλος, αν και νέος, να είναι μαζί και ώριμος γέρος, καθώς θα ζει χωρίς να φοβάται το μέλλον. Είναι επομένως ανάγκη να μελετάμε ό,τι φέρνει ευτυχία, αφού, όταν αυτή υπάρχει, έχουμε τα πάντα, ενώ όταν μας λείπει, κάνουμε τα πάντα για να την έχουμε.»Επιστολή προς Μενοικέα
«Οὐ προσποιεῖσθαι δεῖ φιλοσοφεῖν, ἀλλ ὄντως φιλοσοφεῖν οὐ γὰρ προσδεόμεθα τοῦ δοκεῖν ὑγιαίνειν, ἀλλὰ τοῦ κατ’ ἀλήθειαν ὑγιαίνειν.»
Δεν πρέπει να προσποιούμαστε ότι φιλοσοφούμε, αλλά στ’ αλήθεια να φιλοσοφούμε. Γιατί δεν έχουμε ανάγκη να φαινόμαστε υγιείς, αλλά να είμαστε πράγματι υγιείς.
«Ούτε όταν είναι νέος κανείς πρέπει να διστάζει να φιλοσοφεί, ούτε όταν γεράσει να μην έχει διάθεση να φιλοσοφεί. Γιατί για κανέναν δεν είναι νωρίς ή πολύ αργά, ώστε να ασχοληθεί με την υγεία της ψυχής του. Αυτός, μάλιστα, που λέει ότι δεν είναι ακόμα ώρα να φιλοσοφήσει ή πως έχει περάσει καιρός της φιλοσοφίας, είναι σαν να λέει ότι έχει περάσει η ώρα ή ότι δεν υπάρχει πια χρόνος για την ευτυχία. Έτσι, λοιπόν, πρέπει και ο νέος και ο γέροντας να φιλοσοφεί - ο γέροντας για να παραμένει νέος όσο γερνάει, μέσα από τις ευχάριστες αναμνήσεις των περασμένων αγαθών, και ο άλλος, αν και νέος, να είναι μαζί και ώριμος γέρος, καθώς θα ζει χωρίς να φοβάται το μέλλον. Είναι επομένως ανάγκη να μελετάμε ό,τι φέρνει ευτυχία, αφού, όταν αυτή υπάρχει, έχουμε τα πάντα, ενώ όταν μας λείπει, κάνουμε τα πάντα για να την έχουμε.»Επιστολή προς Μενοικέα
«Ὁ γενναῖος περὶ σοφίαν καὶ φιλίαν μάλιστα γίγνεται, ὧν τὸ μέν ἐστι θνητὸν ἀγαθόν, τὸ δὲ ἀθάνατον.»
Ο ευγενικός άνθρωπος ασχολείται κυρίως με τη φιλοσοφία και τη φιλία, από τα οποία το ένα είναι θνητό αγαθό, και το άλλο αθάνατο.
«Οὐ προσποιεῖσθαι δεῖ φιλοσοφεῖν, ἀλλ ὄντως φιλοσοφεῖν οὐ γὰρ προσδεόμεθα τοῦ δοκεῖν ὑγιαίνειν, ἀλλὰ τοῦ κατ’ ἀλήθειαν ὑγιαίνειν.»
Ο ευγενικός άνθρωπος ασχολείται κυρίως με τη φιλοσοφία και τη φιλία, από τα οποία το ένα είναι θνητό αγαθό, και το άλλο αθάνατο.
«Οὐ προσποιεῖσθαι δεῖ φιλοσοφεῖν, ἀλλ ὄντως φιλοσοφεῖν οὐ γὰρ προσδεόμεθα τοῦ δοκεῖν ὑγιαίνειν, ἀλλὰ τοῦ κατ’ ἀλήθειαν ὑγιαίνειν.»
Δεν πρέπει να προσποιούμαστε ότι φιλοσοφούμε,αλλά στ’ αλήθεια να φιλοσοφούμε. Γιατί δεν έχουμε ανάγκη να φαινόμαστε υγιείς, αλλά να είμαστε πράγματι υγιείς. Κύριαι δόξαι 54
«Ἀλγεῖ μὲν ὁ σοφὸς οὐ μᾶλλον στρεβλούμενος < ἡ στρεβλουμένου τοῦ φίλου, καὶ ὑπὲρ αὐτοῦ τεθνήξεται εἰ γὰρ προήσεται> τὸν φίλον ὁ βίος αὐτοῦ πᾶς δι ἀπιστίαν συγχυθήσεται καὶ ἀνακεχαιτισμένος ἔσται.»
Ο σοφός, όταν βασανίζεται, δε νιώθει μεγαλύτερο πόνο απ’ όσο όταν βασανίζεται ο φίλος του, και είναι ικανός ακόμα και να πεθάνει γι’ αυτόν. Γιατί, εάν προδώσει το φίλο του, όλη του η ζωή θα ταραχθεί και θα ανατραπούν τα πάντα από την απιστία του.
«Ἐπὶ μὲν τῶν ἄλλων ἐπιτηδευμάτων μόλις τελειωθεῖσιν ὁ καρπὸς ἔρχεται, ἐπὶ δὲ φιλοσοφίας συντρέχει τῇ γνώσει τὸ τερπνὸν οὐ γὰρ μετὰ μάθησιν ἀπόλαυσις, ἀλλὰ ἅμα μάθησις καὶ ἀπόλαυσις.»
Ο σοφός, όταν βασανίζεται, δε νιώθει μεγαλύτερο πόνο απ’ όσο όταν βασανίζεται ο φίλος του, και είναι ικανός ακόμα και να πεθάνει γι’ αυτόν. Γιατί, εάν προδώσει το φίλο του, όλη του η ζωή θα ταραχθεί και θα ανατραπούν τα πάντα από την απιστία του.
«Ἐπὶ μὲν τῶν ἄλλων ἐπιτηδευμάτων μόλις τελειωθεῖσιν ὁ καρπὸς ἔρχεται, ἐπὶ δὲ φιλοσοφίας συντρέχει τῇ γνώσει τὸ τερπνὸν οὐ γὰρ μετὰ μάθησιν ἀπόλαυσις, ἀλλὰ ἅμα μάθησις καὶ ἀπόλαυσις.»
Στις άλλες ενασχολήσεις, γεύεσαι τον καρπό τους μόνον όταν αυτές ολοκληρωθούν, ενώ στη φιλοσοφία, τη γνώση και την ευχαρίστηση τις βιώνεις ταυτόχρονα. Γιατί η απόλαυση δεν έρχεται μετά τη μάθηση, αλλά μάθηση και απόλαυση πάνε μαζί.
και πως είναι ορθό να φιλοσοφούμε ;
«Γελᾶν ἅμα δεῖ καὶ φιλοσοφεῖν καὶ οἰκονομεῖν καὶ τοῖς λοιποῖς οἰκειώμασι χρῆσθαι καὶ μηδαμῇ λήγειν τὰς ἐκ τῆς ὀρθῆς φιλοσοφίας φωνὰς ἀφιέντας.»
Πρέπει γελώντας να φιλοσοφούμε, να φροντίζουμε το σπίτι μας και να χρησιμοποιούμε ό,τι άλλο διαθέτουμε, χωρίς ποτέ να πάψουμε να διαδίδουμε αυτά που διδάσκει η αληθινή φιλοσοφία. Επίκουρου προσφώνησις 41
και πως είναι ορθό να φιλοσοφούμε ;
«Γελᾶν ἅμα δεῖ καὶ φιλοσοφεῖν καὶ οἰκονομεῖν καὶ τοῖς λοιποῖς οἰκειώμασι χρῆσθαι καὶ μηδαμῇ λήγειν τὰς ἐκ τῆς ὀρθῆς φιλοσοφίας φωνὰς ἀφιέντας.»
Πρέπει γελώντας να φιλοσοφούμε, να φροντίζουμε το σπίτι μας και να χρησιμοποιούμε ό,τι άλλο διαθέτουμε, χωρίς ποτέ να πάψουμε να διαδίδουμε αυτά που διδάσκει η αληθινή φιλοσοφία. Επίκουρου προσφώνησις 41
ΚΑΙ Γ)ΤΗΝ ΦΙΛΙΑ
Με τους φίλους και τις φίλες αλτρουϊστικά αλληλοϋποστηριζόμενοι μπορούμε όλοι μαζί να ανέβουμε στα ύψη τα οχυρωμένα της γνώσης και της σοφίας .
«Ὧν ἡ σοφία παρασκευάζεται εἰς τὴν τοῦ ὅλου βίου μακαριότητα πολὺ μέγιστόν ἐστιν ἡ τῆς φιλίας κτῆσις.»
Από αυτά με τα οποία η σοφία προετοιμάζει την ευτυχία για ολόκληρη τη ζωή, εκείνο που είναι πολύ πιο σημαντικό είναι η εξασφάλιση της φιλίας Κύριαι Δόξαι 27
«Ὧν ἡ σοφία παρασκευάζεται εἰς τὴν τοῦ ὅλου βίου μακαριότητα πολὺ μέγιστόν ἐστιν ἡ τῆς φιλίας κτῆσις.»
Από αυτά με τα οποία η σοφία προετοιμάζει την ευτυχία για ολόκληρη τη ζωή, εκείνο που είναι πολύ πιο σημαντικό είναι η εξασφάλιση της φιλίας Κύριαι Δόξαι 27
Ὅσοι τὴν δύναμιν ἔσχον τοῦ τὸ θαρρεῖν μάλιστα ἐκ τῶν ὁμορρούντων παρασκευάσασθαι͵ οὗτοι καὶ ἐβίωσαν μετ΄ ἀλλήλων ἥδιστα τὸ βεβαιότατον πίστωμα ἔχοντες͵ καὶ πληρεστάτην οἰκειότητα ἀπολαβόντες οὐκ ὠδύραντο ὡς πρὸς ἔλεον τὴν τοῦ τελευτήσαντος προκαταστροφήν.
Όσοι κατόρθωσαν να έχουν απόλυτη εμπιστοσύνη στους ανθρώπους που βρίσκονται γύρω τους, έζησαν πολύ ευχάριστα μεταξύ τους και με την πιο σίγουρη εγγύηση, και έχοντας απολαύσει την πληρέστερη συντροφικότητα, δε θρηνούν, σαν να τον λυπούνται, αυτόν που έφυγε από τη ζωή πριν από τους ίδιο
Όσοι κατόρθωσαν να έχουν απόλυτη εμπιστοσύνη στους ανθρώπους που βρίσκονται γύρω τους, έζησαν πολύ ευχάριστα μεταξύ τους και με την πιο σίγουρη εγγύηση, και έχοντας απολαύσει την πληρέστερη συντροφικότητα, δε θρηνούν, σαν να τον λυπούνται, αυτόν που έφυγε από τη ζωή πριν από τους ίδιο
«Ἡ αὐτὴ (γνώμη) θαρρεῖν τε ἐποίησεν ὑπὲρ τοῦ μηθὲν αἰώνιον εἶναι δεινὸν μηδὲ πολυχρόνιον καὶ τὴν ἐν αὐτοῖς τοῖς ὡρισμένοις ἀσφάλειαν φιλίας μάλιστα κατεῖδε συντελουμένην.»
Το ίδιο σκεπτικό που μας έκανε να έχουμε εμπιστοσύνη στο γεγονός ότι τα δεινά δεν είναι αιώνια, αλλά ούτε και διαρκούν για πολύ, μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι, στον περιορισμένο χρόνο της ζωής μας, η ασφάλειά μας κατοχυρώνεται κυρίως με τη φιλία. Κύριαι Δόξαι 28
Το ίδιο σκεπτικό που μας έκανε να έχουμε εμπιστοσύνη στο γεγονός ότι τα δεινά δεν είναι αιώνια, αλλά ούτε και διαρκούν για πολύ, μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι, στον περιορισμένο χρόνο της ζωής μας, η ασφάλειά μας κατοχυρώνεται κυρίως με τη φιλία. Κύριαι Δόξαι 28
Πως θα καταλάβω ότι ο βίος που διάγω είναι ευδαίμων;
«Σου δίνει τέρψη το να κάθεσαι να παρακολουθείς από τη στεριά τις σκληρές δοκιμασίες του άλλου που παραδέρνει μες στην απέραντη θάλασσα, την ώρα που οι άνεμοι σηκώνουν τα κύματα και την κάνουν να λυσσομανά. Όχι βέβαια γιατί ηδονίζεσαι με τα ξένα βάσανα, μα γιατί είναι γλυκό να βλέπεις από τι κακά έχεις γλυτώσεις εσύ ο ίδιος. Όπως κι είναι ευχάριστο να βλέπεις τις σκληρές μάχες να μαίνονται πέρα στους κάμπους, χωρίς να σε αγγίζει ο κίνδυνος»
«Τίποτε όμως δεν είναι πιο γλυκό από το να είσαι θρονιασμένος στα ύψη τα οχυρωμένα από τις γνώσεις και τη διδασκαλία των σοφών, κι από τις γαλήνιες αυτές κατοικίες σκύβοντας να ρίχνεις το βλέμμα στους άλλους και να τους βλέπεις να τρέχουν πέρα δώθε, ψάχνοντας στα τυφλά το δρόμο της ζωής, να συναγωνίζονται σε εξυπνάδα, να μαλώνουν για την ευγενή τους καταγωγή, να μοχθούν μέρα και νύχτα και να τσακίζονται να σκαρφαλώσουν στην κορυφή του πλούτου ή να κατακτήσουν την εξουσία.»Λουκρήτιος
«Σου δίνει τέρψη το να κάθεσαι να παρακολουθείς από τη στεριά τις σκληρές δοκιμασίες του άλλου που παραδέρνει μες στην απέραντη θάλασσα, την ώρα που οι άνεμοι σηκώνουν τα κύματα και την κάνουν να λυσσομανά. Όχι βέβαια γιατί ηδονίζεσαι με τα ξένα βάσανα, μα γιατί είναι γλυκό να βλέπεις από τι κακά έχεις γλυτώσεις εσύ ο ίδιος. Όπως κι είναι ευχάριστο να βλέπεις τις σκληρές μάχες να μαίνονται πέρα στους κάμπους, χωρίς να σε αγγίζει ο κίνδυνος»
«Τίποτε όμως δεν είναι πιο γλυκό από το να είσαι θρονιασμένος στα ύψη τα οχυρωμένα από τις γνώσεις και τη διδασκαλία των σοφών, κι από τις γαλήνιες αυτές κατοικίες σκύβοντας να ρίχνεις το βλέμμα στους άλλους και να τους βλέπεις να τρέχουν πέρα δώθε, ψάχνοντας στα τυφλά το δρόμο της ζωής, να συναγωνίζονται σε εξυπνάδα, να μαλώνουν για την ευγενή τους καταγωγή, να μοχθούν μέρα και νύχτα και να τσακίζονται να σκαρφαλώσουν στην κορυφή του πλούτου ή να κατακτήσουν την εξουσία.»Λουκρήτιος
Η προτροπή του Επίκουρου
Η επιστήμη σήμερα ισχυρίζεται ότι ακόμη και μια σκέψη ή η ανάμνηση μιας ευχάριστης δραστηριότητας ή εμπειρίας μπορεί να οδηγήσει στην παραγωγή των ενδορφινών.
Ο Επίκουρος απάντησε στην ατελείωτη και ανικανοποίητη αναζήτηση καινούριων δραστηριοτήτων προτρέποντάς μας ν’ αποθηκεύουμε και ν’ ανακαλούμε βαθιά χαραγμένες μνήμες ευχάριστων εμπειριών. Αν μπορούμε να μάθουμε ν’ αντλούμε πάλι και πάλι από αυτές τις μνήμες, υποστήριζε, τότε δεν θα έχουμε ανάγκη την ατελείωτη ηδονιστική αναζήτηση.
Η επιστήμη σήμερα ισχυρίζεται ότι ακόμη και μια σκέψη ή η ανάμνηση μιας ευχάριστης δραστηριότητας ή εμπειρίας μπορεί να οδηγήσει στην παραγωγή των ενδορφινών.
Ο Επίκουρος απάντησε στην ατελείωτη και ανικανοποίητη αναζήτηση καινούριων δραστηριοτήτων προτρέποντάς μας ν’ αποθηκεύουμε και ν’ ανακαλούμε βαθιά χαραγμένες μνήμες ευχάριστων εμπειριών. Αν μπορούμε να μάθουμε ν’ αντλούμε πάλι και πάλι από αυτές τις μνήμες, υποστήριζε, τότε δεν θα έχουμε ανάγκη την ατελείωτη ηδονιστική αναζήτηση.
Δεν πρέπει να ξεχνάμε πως επίλεξε ο Επίκουρος να τελειώσει η ζωή του.
Αναπολώντας τις ευχάριστες στιγμές που πέρασε με τους φίλους του
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου