Η πρόταση για την δημιουργία ενός νέου ευτοπικού πολιτισμού, προήλθε μετά από την συνειδητοποίηση ότι δεν μπορώ να αλλάξω τον κόσμο μόνος μου.
Για αυτό όπως αναφέρω μέσα στην παρούσα ιστοσελίδα δεν γράφω για να αλλάξω την άποψη κανενός.
Γράφω για δείξω σε αυτούς που πρεσβεύουν τα τρία Δημοπολιτειακά ιδανικά (Ιδανικά=Αξίες) Ειρήνη , Αγάπη & Ελευθερία, όπως και εγώ, ότι δεν είναι μόνοι τους.
Στην πορεία συνειδητοποίησα ότι, οι επιρροές που δέχτηκα για να διαμορφώσω την κοσμοθεωρία μου, προέρχονται από διάφορους στοχαστές, ήταν δηλαδή ένα μείγμα διαφορετικών κοσμοθεωριών.(Στωική , πλατωνική, Κυνική , Επικούρεια κοσμοθεωρία)
Έτσι λοιπόν απαίδευτος όπως είμαι, και μόνο σύμμαχο την τεχνολογία του διαδικτύου, αρχικά προσπάθησα να γνωρίσω από ποιόν, και από ποια φιλοσοφικά ρεύματα επηρεάστηκε η κοσμοθεωρία μου.
Και τέλος να “ομαδοποιήσω” κατά το δυνατόν, τις προτάσεις, τις σκέψεις, και τα πιστεύω αυτών των στοχαστών από την αρχαιότητα έως σήμερα, με απώτερο σκοπό να διακρίνω αν έχουν μεταξύ τους κάποια συνοχή ή αν είναι αλληλοσυγκρουόμενες.
Έτσι λοιπόν άρχισε το ταξίδι του στοχασμού.
Ψάχνοντας για απάντηση στο μέγιστο φιλοσοφικό ερώτημα του νοήματος της ύπαρξης μας, κατανόησα ότι για πάρω απάντηση έπρεπε να απαντήσω πρώτα σε επιμέρους φιλοσοφικά ερωτήματα.
Ένα από αυτά τα ερωτήματα έχει να κάνει, με το πού επικεντρώνεται η προσπάθεια του ανθρώπου και γιατί.
Διαπίστωσα ότι όλοι οι στοχαστές από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα συμφωνούν, ότι η προσπάθεια του ανθρώπου επικεντρώνεται στην κατάκτηση της Ευδαιμονίας.
Ο στόχος λοιπόν είναι ένας και κοινός, αλλά οι τρόποι, και οι τόποι κατάκτησης του πολλοί & διαφορετικοί.
Κάποιοι στοχαστές μιλούν για κατάκτηση της ευδαιμονίας σε μια επόμενη ζωή(Μεταθανάτια) αυτοί ονομάζονται δημιουργιστές γιατί πιστεύουν (χωρίς αποδείξεις) ότι υπάρχει κάποιο ον(μονοθεϊσμός) ή κάποια όντα(πολυθεϊσμός) που δημιούργησαν όλα όσα μας περιβάλουν, και αποδίδουν κάποια φαινόμενα σε μη φυσικά αίτια αλλά σε ανώτερες δυνάμεις, έξω από τον φυσικό κόσμο.
Όλοι αυτοί συμφωνούν σε ένα μόνο σημείο ότι η παρουσία μας στον τρισδιάστατο κόσμο έχει σαν σκοπό την εκπαίδευση του ανθρώπου έτσι ώστε να περάσει η ψυχή του σε έναν άυλο κόσμο κοντά στον δημιουργό ή στους δημιουργούς που θα μας ψήσουν σε καζάνια, αν δεν υπακούσουμε τυφλά τις διαταγές των δομών εξουσίας .
Άλλοι στοχαστές μιλούν για την κατάκτηση της ευδαιμονίας εδώ, στον μπλε πλανήτη και αποκαλούνται υλιστές.
Αυτοί δεν πιστεύουν στην ύπαρξη των θεών ή του θεού(αθεΐα) και στο μόνο που πιστεύουν είναι η ύπαρξη του τρισδιάστατου υλικού κόσμου και την ύλη.
Άρχισαν να τριβελίζουν βασανιστικά ερωτήματα τον βιουπολογιστή μου.
Άραγε ποια από τις δύο κοσμοθεωρίες έχει δίκιο;
Είναι μόνο αυτές οι δύο κοσμοθεωρίες ως άσπρο & μαύρο ή υπάρχουν και αποχρώσεις του γκρι ανάμεσα τους;
Και εδώ γίνεται ένας μεγάλος χαμός, και στους δημιουργιστές, και στους υλιστές, δημιουργούνται παρακλάδια, η ανθρώπινη ιστορία βρίθει αιρετικών ιδεών, που δίνουν διαφορετικές ερμηνείες, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται ποικίλες προτάσεις για τον τρόπο, και τον τόπο κατάκτησης της ευδαιμονίας.
«Ως αίρεση στην Ελληνική γλώσσα, αποδίδεται η έννοια της κατάκτησης και της κατάληψης, εφόσον η λέξη ετυμολογείται από το ρήμα αιρέω. Αν ετυμολογείται από το αιρέομαι, τότε στα πλαίσια της αρχαίας ελληνικής γραμματείας σημαίνει το εκλέγειν, το δικαίωμα εκλογής, την ελεύθερη σκέψη, την ελεύθερη βούληση την ελεύθερη επιλογή... ...Ως αιρετικός νοείται εκείνος που είναι ικανός να εκλέγει, που δεν υιοθετεί τις παραδεδομένες αντιλήψεις και ιδέες. (πηγή : βικιπαίδεια)»
Αιρετικοί κατά την άποψη μου είναι όσοι αμφισβήτησαν το status quo (Το status quo είναι λατινική φράση που σημαίνει την υπάρχουσα κατάσταση των πραγμάτων, ιδιαίτερα όσον αφορά κοινωνικά ή πολιτικά ζητήματα.) δηλαδή τις παραδεδομένες αξίες της εποχής τους, παραδίδοντας στην ανθρωπότητα νέες κοσμοθεωρίες.
Τότε αναρωτήθηκα ποιος στοχαστής ανέπτυξε την κατά δυνατόν πληρέστερη κοσμοθεωρία για την κατάκτηση της ευδαιμονίας;
Το κοινωνικό περιβάλλον με γαλούχησε έτσι ώστε να πιστεύω στην ύπαρξη ενός δημιουργού (θεού), σύντομα όμως διαπίστωσα ότι υπάρχουν πολλές θρησκείες που πιστεύουν σε ένα θεό, και όλες δίνουν τις δικές τους εκδοχές για το ποιος είναι αυτός ο θεός, και πως αυτός επιθυμεί να συμπεριφερόμαστε, διαπίστωσα και άλλα πράγματα, όπως, ότι όλες αυτές οι θρησκείες ενώ μιλάνε για Αγάπη, μεταξύ τους αναπτύσσεται μίσος, και στο όνομα τους έχουν γίνει θηριωδίες και τα μεγαλύτερα εγκλήματα.
Με όπλο τον φόβο για μια τιμωρία, σε μια επόμενη ζωή κυριαρχούν πάνω στους ανθρώπους κάνοντας τους υποχείρια και δουλοπρεπείς.
Και αφού γίνονται υποτελείς τους, τους βάζουν να διαπράξουν στυγερά εγκλήματα κάνοντας χρήση βίας, αφού πιστεύουν ότι ο σκοπός “αγιάζει” τα μέσα, κατ΄ άλλα είναι θρησκείες που πρεσβεύουν την αγάπη & την ειρήνη , είναι σαν και αυτούς που ονομάζουν δημοκρατία, μοναρχικά και ολιγαρχικά πολιτεύματα όπως αυτά του κοινοβουλευτισμού κ.ά.
Κατανόησα λοιπόν ότι οι θρησκείες είναι καθαρά ανθρώπινο κατασκεύασμα και ότι ο θεός είναι το όργανο έλεγχου της ανθρωπότητας, για να είναι υποταγμένη στην βούληση των δομών εξουσίας.
Μιλώντας με σκωπτική διάθεση θα έλεγα ότι όλες οι θρησκείες είναι όργανο του Σατανά.
Ξεκίνησα λοιπόν να ανακαλύψω, ποιο δρόμο είναι ορθό να ακολουθήσω αφού οι θρησκείες με αφήνουν παγερά αδιάφορο.
Στην προσπάθεια να διακρίνω ποιος έχει δίκιο και ποιος λάθος(δημιουργιστές ή υλιστές), κατανόησα ότι από ο κάθε ένας από την σκοπιά του θεωρεί ότι εκπροσωπεί την Αλήθεια.
Και προσπάθησα να ανιχνεύσω ποια είναι η δική μου Αλήθεια.
Τότε συνειδητοποίησα ότι έχω αγνωσία πάνω σε αυτά τα θέματα.
Και τι κάνουμε τώρα αναρωτήθηκα.
Που βαδίζουμε; Ορέ που πάμε; όπως θα έλεγε και ο μεγάλος ηθοποιός Αυλωνίτης.
Διερωτώμαι γιατί να μην ξεκινήσουμε από την βάση.
Η βάση είναι η απόκτηση της ευδαιμονίας πρώτα εδώ στον πεζό και τρισδιάστατο γήινο κόσμο, και μετά να δούμε αν έχουμε την ικανότητα να ανιχνεύσουμε αν υπάρχει όντος δημιουργός και μεταθανάτια ζωή…
Επηρεασμένος όμως από την έξυπνη προπαγάνδα των δημιουργιστών αφού η πλύση εγκεφάλου ξεκίνησε σε πολύ μικρή ηλικία και συνεχίστηκε για πολλά χρόνια, είναι δύσκολο να αποβάλω τους φόβους μου.
Ο φόβος και οι αναστολές μου λοιπόν μου έθεταν βασανιστικά ερωτήματα:
Και αν κάνεις λάθος, αν υπάρχει πραγματικά θεός και μεταθανάτια ζωή;
Αν υπάρχει παράδεισος & κόλαση, γιατί να καίγομαι αιωνίως σε καζάνια;
Και αν κατακτήσουμε την ευδαιμονία πρώτα στον επίγειο παράδεισο με πράξεις, που δεν αρμόζουν και είναι αντίθετες για να κατακτήσουμε την μεταθανάτια ευδαιμονία;
Τότε μου “σφηνώθηκε” μια ιδέα στον βιουπολογιστή μου.
Να βρω αν κάποιος στοχαστής διατύπωσε μια κοσμοθεωρία που να μην βασίζεται σε ανυπόστατες παραφυσικές θεωρίες των δημιουργιστών και ταυτόχρονα να πρεσβεύει τις τρεις δημοπολιτειακές Αξίες(Ιδανικά) Αγάπη, Ειρήνη & Ελευθερία, που υποτίθεται ότι “πρεσβεύουν” και οι θρησκείες (εδώ γελάμε φυσικά θρησκεία και Δημοπολιτειακά ιδανικά είναι εκ διαμέτρου αντίθετες).
Έτσι σκέφτηκα (λίγο πονηρά), ότι, αν κατορθώσω και κατακτήσω την επίγεια ευδαιμονία πρεσβεύοντας τις δημοπολιτειακές αξίες, θα έχω όλες τις προϋποθέσεις να κατακτήσω, και την επουράνια ευδαιμονία.(Αν υπάρχει…, που όλα δείχνουν ότι δεν υπάρχει-Αγνωστικισμός).
Ψαχουλεύοντας λοιπόν στο διαδίκτυο Τσουπ... έπεσα πάνω σε κείμενα σύγχρονων επικούρειων και άρχισα να ενημερώνομαι για την επικούρεια φιλοσοφία.
Αρχικά διαπίστωσα ότι η επικούρεια φιλοσοφία είναι πολύ κοντά στην κοσμοθεωρία μου.(ηθική φιλοσοφία και ταυτόχρονα ενάντια στην θεϊκή δημιουργία)
Ο Επίκουρος μου άνοιξε μια θύρα, που οδηγεί στην επίγεια ευδαιμονία, και μου έδωσε όπλα στην φαρέτρα μου για να την κατακτήσω.
Εδώ θα ήθελα να κάνω έναν διαχωρισμό στην έννοια της ευδαιμονίας με την έννοια της ευτυχίας.
Θεωρώ εύστοχη την διάκριση που κάνει ο Αριστοτέλης ανάμεσα στην έννοια του όρου ευδαιμονία και στην έννοια της λέξης ευτυχία.
Ο Αριστοτέλης στα ηθικά του συγγράμματα διακρίνει την ευτυχία, σε προϊόν τύχης, και πρόσκαιρη(στιγμιαία) , Ενώ η ευδαιμονία όπως υποστηρίζει, έχει μια πιο μόνιμη διάρκεια, και δεν στηρίζεται στην τύχη, και την Ειμαρμένη.
Αυτό το πήρε λοιπόν ο παππούς Επίκουρος (έτσι τον ονομάζουν οι σύγχρονοι επικούρειοι στοχαστές) και το ανέδειξε στην Φιλοσοφία του.
Επιθυμώ λοιπόν να κατακτήσω την Επικούρεια ευδαιμονία και όχι την πρόσκαιρη ευτυχία που βασίζεται στην ειμαρμένη, έτσι κατέληξα στην φιλοσοφία του Επίκουρου, ενός συκοφαντημένου φιλόσοφου, που μίλησε με τις παρεξηγημένες (κυρίως από τους χριστιανούς)λέξεις όπως ηδονή, αισθήσεις, φύση, και κακός του αποδώσανε τις κατηγορίες του άκρατου υλιστή & του φιλόσοφου που κοινωνεί τον άσωτο και αχαλίνωτο βίο.
Όπως αποδεικνύεται από τα λίγα αποσπάσματα που διασώθηκαν από την φιλοσοφία του, ήταν τελείως αβάσιμες όλες οι κατηγορίες που του αποδόθηκαν.
Ο Επίκουρος Ναι είναι ένας ηδονιστής, ένας υλιστής, που δεν έχει όμως καμία σχέση με την Κυρηναϊκή ηδονιστική σχολή που ιδρύθηκε από τον Αρίστιππο τον Κυρηναίο.
Ο Επίκουρος Ναι είναι ένας ηδονιστής, ένας υλιστής, που δεν έχει όμως καμία σχέση με την Κυρηναϊκή ηδονιστική σχολή που ιδρύθηκε από τον Αρίστιππο τον Κυρηναίο.
«Οι Κυρηναϊκοί θεωρούσαν ως υπέρτατο αγαθό τις ηδονές των αισθήσεων και έβαζαν το ατομικό συμφέρον πάνω από το κοινωνικό, σταδιακά όμως άρχισαν ο ένας μετά τον άλλο να εγκαταλείπουν πλέον τον ηδονισμό, τον τροποποιούσαν ή τον θεωρούσαν αδύνατο. Ο Ηγησίας μάλιστα έφτασε σε μια απαισιόδοξη βίο θεωρία.»(πηγή βικιπαίδεια)
Αντίθετα ο Επίκουρος ανέπτυξε μία ηθική φιλοσοφία που στοχεύει στην κατάκτηση της ψυχικής & σωματικής ευδαιμονίας που περνάει όμως μέσα από τον δύσκολο δρόμο της αρετής, και της λιτής αφθονίας.
«Επιστολή προς Μενοικέα ...Αρχή για όλα αυτά και μέγιστο αγαθό είναι η φρόνηση. Γι’ αυτό, ακόμα και από τη φιλοσοφία, μεγαλύτερη αξία έχει η φρόνηση, από την οποία πηγάζουν όλες οι αρετές και η οποία μας διδάσκει ότι δεν είναι δυνατόν να ζεις ευχάριστα χωρίς σύνεση, ομορφιά και δικαιοσύνη, ούτε μπορείς να ζεις με σύνεση, ομορφιά και δικαιοσύνη, χωρίς να ζεις ευχάριστα. Γιατί οι αρετές είναι από τη φύση τους συνυφασμένες με την ευχάριστη ζωή, και η ευχάριστη ζωή είναι αχώριστη σύντροφός τους.
Επιστολή προς Μενοικέα 131-132 Το να αρκείται κανείς σ’ αυτά που έχει το θεωρούμε πολύ μεγάλο αγαθό, όχι για να μένουμε πάντοτε στα λίγα, αλλά για να αρκούμαστε στα λίγα όταν δεν έχουμε πολλά, πιστεύοντας πραγματικά ότι πολύ πιο ευχάριστα απολαμβάνουν την πολυτέλεια αυτοί που ελάχιστα την έχουν ανάγκη, και ότι καθετί το φυσικό το αποκτάμε εύκολα, ενώ ό,τι είναι μάταιο το αποκτάμε δύσκολα. Και μια λιτή σούπα δίνει ευχαρίστηση εξίσου όσο κι ένα πλούσιο γεύμα, από τη στιγμή που εξαφανίζεται κάθε ενόχληση που προκαλείται από τη στέρηση, και το ψωμί όπως και το νερό δίνουν τη μέγιστη ηδονή, όταν τα έχει κάποιος την ώρα ακριβώς που τα χρειάζεται.
Το να συνηθίζει, λοιπόν, κανείς στον απλό και όχι στον πολυτελή τρόπο ζωής, και στην καλή υγεία συμβάλλει, και κάνει τον άνθρωπο ακούραστο στις αναγκαίες απαιτήσεις της ζωής, και όταν σπάνια προσερχόμαστε σε πολυτελή γεύματα, μας κάνει να τα απολαμβάνουμε περισσότερο, και μας προετοιμάζει να αντιμετωπίζουμε άφοβα τις εναλλαγές της τύχης. Όταν, λοιπόν, υποστηρίζουμε ότι ο σκοπός της ζωής είναι η ηδονή, δεν εννοούμε τις ηδονές των ασώτων και τις αισθησιακές απολαύσεις, όπως από άγνοια ορισμένοι νομίζουν, και επειδή διαφωνούν μαζί μας ή παρερμηνεύουν αυτά που λέμε, αλλά εννοούμε το να μην υπάρχει πόνος στο σώμα και ταραχή στην ψυχή. Γιατί τη ζωή δεν την κάνουν γλυκιά τα συνεχή φαγοπότια και τα γλέντια, ούτε οι απολαύσεις με αγόρια και γυναίκες, ούτε τα ψάρια και όσα άλλα προσφέρει ένα πολυτελές τραπέζι, αλλά ο νηφάλιος στοχασμός που εξετάζει τους λόγους για τους οποίους προτιμούμε ή αποφεύγουμε το καθετί, και διώχνει τις ιδέες που προκαλούν τη μεγάλη ταραχή που κυριεύει την ψυχή μας.»
Ο Επίκουρος δεν πίστευε σε παραφυσικά φαινόμενα, αυτό σημαίνει πως τίποτα το υπερφυσικό δεν υφίσταται. Ακριβώς! Διότι δεν υπάρχει κάτι που να βρίσκεται εκτός των φυσικών νόμων.
Επιστολή προς Πυθοκλή. «Αυτά όλα, Πυθοκλή, να τα κρατήσεις καλά στο μυαλό σου. Γιατί θα σε βοηθήσουν να ξεκόψεις για πάντα από τη μυθολογία και θα μπορείς να καταλαβαίνεις τα παρόμοια με εκείνα “που είδαμε. Να βαλθείς όμως με όλα σου τα δυνατά να εμβαθύνεις στις πρώτες αρχές, στην έννοια του άπειρου και στα συγγενικά προβλήματα.
Να στοχαστείς ακόμη τα κριτήρια της αλήθειας και τα συναισθήματα και τον λόγο για τον οποίο καταπιανόμαστε με αυτές τις θεωρίες. Διότι τούτα αν μελετηθούν διεξοδικά θα μας κάνουν ικανούς να κατανοήσουμε τις αιτίες των επιμέρους. Όσοι όμως αυτά δεν τα πιάσανε με την καρδιά τους, ούτε τα ζητήματα τα ίδια μπορούν να καταλάβουν ούτε να φτάσουν στο σκοπό που αυτές οι μελέτες επιδιώκουν» ΚΗΠΟΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ »
Εδώ θα ήθελα να τονίσω το εξής, όλα τα έργα του Επίκουρου χάθηκαν μιας και οι χριστιανοί τα έκαψαν, και δεν μας διασώθηκαν παρά ελάχιστα πράγματα σχετικά με την φιλοσοφία του. Ο λόγος που κατέστρεψαν τα έργα του είναι γιατί ο Επίκουρος, παρ΄ όλο που η φιλοσοφία του ήταν άκρως ηθική δεν πίστευε όμως σε θεούς, κακούς δαίμονες και τα λοιπά παραφυσικά. (Παραφυσικό (φαινόμενο) είναι αυτό που δεν εξηγείται με τους γνωστούς φυσικούς νόμους, και συνεχίζουμε να αποδίδουμε τα φαινόμενα αυτά σε μη φυσικά αίτια, αλλά σε δυνάμεις που δεν ερμηνεύονται από την επιστήμη (υπερφυσικό –paranormal).
Αφού έκανα αυτή την πολύ επιγραμματική ιστορική αναδρομή σχετικά με τον Επίκουρο, θα προσπαθήσω να αναλύσω, το πως, και το γιατί θεωρώ ότι η Επικούρεια φιλοσοφία είναι ποιο κοντά στην δική μου κοσμοθεωρία.
Εδώ θα ήθελα να υπογραμμίσω ότι είμαι φίλος της επικούρειας φιλοσοφίας και όχι οπαδός.
Δεν έχω σαν στόχο να αποδείξω ότι η επικούρεια φιλοσοφία ή οποιαδήποτε άλλη φιλοσοφία, είναι οπωσδήποτε η σωστότερη, η αρτιότερη, και η ιδανικότερη, αυτά αφορούν μόνο οπαδούς.
Η επικούρεια φιλοσοφία μου είναι προσφιλής όχι μόνο γιατί είναι πιο κοντά στην δική μου φιλοσοφία , αλλά, και γιατί βασίζεται στην επιστήμη για να υποστηρίξει τον ανθρωπισμό.
Επιστολή προς Πυθοκλή. «Αυτά όλα, Πυθοκλή, να τα κρατήσεις καλά στο μυαλό σου. Γιατί θα σε βοηθήσουν να ξεκόψεις για πάντα από τη μυθολογία και θα μπορείς να καταλαβαίνεις τα παρόμοια με εκείνα “που είδαμε. Να βαλθείς όμως με όλα σου τα δυνατά να εμβαθύνεις στις πρώτες αρχές, στην έννοια του άπειρου και στα συγγενικά προβλήματα.
Να στοχαστείς ακόμη τα κριτήρια της αλήθειας και τα συναισθήματα και τον λόγο για τον οποίο καταπιανόμαστε με αυτές τις θεωρίες. Διότι τούτα αν μελετηθούν διεξοδικά θα μας κάνουν ικανούς να κατανοήσουμε τις αιτίες των επιμέρους. Όσοι όμως αυτά δεν τα πιάσανε με την καρδιά τους, ούτε τα ζητήματα τα ίδια μπορούν να καταλάβουν ούτε να φτάσουν στο σκοπό που αυτές οι μελέτες επιδιώκουν» ΚΗΠΟΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ »
Εδώ θα ήθελα να τονίσω το εξής, όλα τα έργα του Επίκουρου χάθηκαν μιας και οι χριστιανοί τα έκαψαν, και δεν μας διασώθηκαν παρά ελάχιστα πράγματα σχετικά με την φιλοσοφία του. Ο λόγος που κατέστρεψαν τα έργα του είναι γιατί ο Επίκουρος, παρ΄ όλο που η φιλοσοφία του ήταν άκρως ηθική δεν πίστευε όμως σε θεούς, κακούς δαίμονες και τα λοιπά παραφυσικά. (Παραφυσικό (φαινόμενο) είναι αυτό που δεν εξηγείται με τους γνωστούς φυσικούς νόμους, και συνεχίζουμε να αποδίδουμε τα φαινόμενα αυτά σε μη φυσικά αίτια, αλλά σε δυνάμεις που δεν ερμηνεύονται από την επιστήμη (υπερφυσικό –paranormal).
Αφού έκανα αυτή την πολύ επιγραμματική ιστορική αναδρομή σχετικά με τον Επίκουρο, θα προσπαθήσω να αναλύσω, το πως, και το γιατί θεωρώ ότι η Επικούρεια φιλοσοφία είναι ποιο κοντά στην δική μου κοσμοθεωρία.
Εδώ θα ήθελα να υπογραμμίσω ότι είμαι φίλος της επικούρειας φιλοσοφίας και όχι οπαδός.
Δεν έχω σαν στόχο να αποδείξω ότι η επικούρεια φιλοσοφία ή οποιαδήποτε άλλη φιλοσοφία, είναι οπωσδήποτε η σωστότερη, η αρτιότερη, και η ιδανικότερη, αυτά αφορούν μόνο οπαδούς.
Η επικούρεια φιλοσοφία μου είναι προσφιλής όχι μόνο γιατί είναι πιο κοντά στην δική μου φιλοσοφία , αλλά, και γιατί βασίζεται στην επιστήμη για να υποστηρίξει τον ανθρωπισμό.
Σε αυτό το σημείο είμαι υποχρεωμένος να αναφέρω, ότι, αναμένω οι σύγχρονοι επικούρειοι στοχαστές να έχουν ενστάσεις στην ανάλυση που κάνω, και ο λόγος που περιμένω τις ενστάσεις, είναι γιατί αναλύω την επικούρεια φιλοσοφία από την οπτική γωνία της δικής μου κοσμοθεωρίας, αυτό δεν σημαίνει ότι η δική τους θεώρηση είναι λάθος και η δική μου σωστή.
Αρχικά έχω διαφορετική άποψη σχετικά με ότι ο Επίκουρος, ανέπτυξε αποκλειστικά μια ατομική φιλοσοφία, αντίθετα θεωρώ ότι είναι πρώτιστα κοινοτική και δευτερευόντως ατομική.
Δηλαδή μια φιλοσοφία ζωής όπου το εγώ αναπτύσσεται και κατακτά καλύτερα και ευκολότερα την ευδαιμονία μέσα από το εμείς(δηλαδή την συλλογικότητα).
Αν ήταν αποκλειστικά ατομική δεν θα υπήρχε λόγος να ιδρύσει τον κήπο, μια άκρος δημοκρατική κοινότητα.
Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ο κήπος ήταν μια κοινότητα όπου δεν υπήρχαν δομές εξουσίας, ούτε ιεραρχία,μιλάμε δηλαδή για αταξική κοινωνία μέσα στους Κήπους, επίσης δεν υπήρχαν δίδακτρα ή κάποια άλλης μορφής υποχρεωτικής οικονομικής συνεισφοράς(αχρήματη κοινωνία κατά το δυνατόν μέσο της Αυτάρκειας).
Σύγχρονοι επικούρειοι αναφέρουν «Στον Κήπο διδάσκεται η φιλοσοφία του Επίκουρου και γράφονται τα συγγράμματα του Επίκουρου και των Καθ ηγεμόνων της Σχολής. Διδάσκονται και φιλοσοφούν άνθρωποι όλων των ηλικιών, άνδρες και γυναίκες, ελεύθεροι και δούλοι, ακόμη και εταίρες. Επίσης ο Κήπος λειτουργεί ως κοινότητα. Στον Κήπο διαμένουν μόνιμα φιλόσοφοι που επέλεξαν να συμφιλοσοφήσουν με τον Επίκουρο, όπως οι Λαμψακηνοί, Μητρόδωρος (ενκάρδιος φίλος του Επίκουρου), Πολύαινος και Κολώτης, ο Μυτιληνιός Έρμαρχος(πρώτος διάδοχος του Κήπου) και άλλοι που τους παραθέτει ο Διογένης Λαέρτιος» απόσπασμα από κείμενο που φιλοξενείτε στην ιστοσελίδα ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»
Αν ήταν αποκλειστικά ατομική δεν θα υπήρχε λόγος να ιδρύσει τον κήπο, μια άκρος δημοκρατική κοινότητα.
Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ο κήπος ήταν μια κοινότητα όπου δεν υπήρχαν δομές εξουσίας, ούτε ιεραρχία,μιλάμε δηλαδή για αταξική κοινωνία μέσα στους Κήπους, επίσης δεν υπήρχαν δίδακτρα ή κάποια άλλης μορφής υποχρεωτικής οικονομικής συνεισφοράς(αχρήματη κοινωνία κατά το δυνατόν μέσο της Αυτάρκειας).
Σύγχρονοι επικούρειοι αναφέρουν «Στον Κήπο διδάσκεται η φιλοσοφία του Επίκουρου και γράφονται τα συγγράμματα του Επίκουρου και των Καθ ηγεμόνων της Σχολής. Διδάσκονται και φιλοσοφούν άνθρωποι όλων των ηλικιών, άνδρες και γυναίκες, ελεύθεροι και δούλοι, ακόμη και εταίρες. Επίσης ο Κήπος λειτουργεί ως κοινότητα. Στον Κήπο διαμένουν μόνιμα φιλόσοφοι που επέλεξαν να συμφιλοσοφήσουν με τον Επίκουρο, όπως οι Λαμψακηνοί, Μητρόδωρος (ενκάρδιος φίλος του Επίκουρου), Πολύαινος και Κολώτης, ο Μυτιληνιός Έρμαρχος(πρώτος διάδοχος του Κήπου) και άλλοι που τους παραθέτει ο Διογένης Λαέρτιος» απόσπασμα από κείμενο που φιλοξενείτε στην ιστοσελίδα ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»
Ένας δεύτερος λόγος που θεωρώ ότι η φιλοσοφία του είναι πρώτιστα κοινοτική και δευτερογενώς ατομική είναι ότι στην φιλοσοφία του επενδύει πάρα πολύ στην φίλια.
Οι επικούρειοι όχι μόνο μίλησαν για την Φιλία μέσα στην κοινότητα αλλά την εφάρμοσαν κιόλας μέσα στον κήπο.
Κατά την άποψή μου, πραγματική φιλία μπορεί να υπάρξει μόνο μέσα σε μία κοινότητα όπου συμβιώνουν άτομα, που θέλουν να ικανοποιήσουν τα κατά το δυνατόν πραγματικά κοινά θέλω τους. (Επικούρειος ωφελιμισμός)
Και αυτό οφείλεται στο ότι θα έχουν κοινό φυσικό & κοινωνικό περιβάλλον και η αλληλεπίδραση μεταξύ τους θα ωφελούν όλες τις πλευρές.
Φυσικά δεν μιλώ για γκέτο, και κλειστές κοινωνίες, γιατί η ιστορία μας έχει διδάξει ότι οι κοινότητες αυτές έχουν σαν αποτέλεσμα να μαραζώνουν και να διαλύονται, ένα απτό παράδειγμα (σε μεγαλύτερη κλίμακα από την κοινότητα) είναι η Αλβανία του χότζα , αντίθετα μιλώ για απόλυτα ανοιχτές κοινότητες, κοινότητες που όχι μόνο θα αλληλεπιδρούν με άλλες κοινότητες με διαφορετική κοσμοθεωρία, αλλά θα δέχονται στους κόλπους τους και άτομα που άλλαξαν την κοσμοθεωρία τους, και πλησίασαν στην δική τους.
Οι επικούρειοι όχι μόνο μίλησαν για την Φιλία μέσα στην κοινότητα αλλά την εφάρμοσαν κιόλας μέσα στον κήπο.
Κατά την άποψή μου, πραγματική φιλία μπορεί να υπάρξει μόνο μέσα σε μία κοινότητα όπου συμβιώνουν άτομα, που θέλουν να ικανοποιήσουν τα κατά το δυνατόν πραγματικά κοινά θέλω τους. (Επικούρειος ωφελιμισμός)
Και αυτό οφείλεται στο ότι θα έχουν κοινό φυσικό & κοινωνικό περιβάλλον και η αλληλεπίδραση μεταξύ τους θα ωφελούν όλες τις πλευρές.
Φυσικά δεν μιλώ για γκέτο, και κλειστές κοινωνίες, γιατί η ιστορία μας έχει διδάξει ότι οι κοινότητες αυτές έχουν σαν αποτέλεσμα να μαραζώνουν και να διαλύονται, ένα απτό παράδειγμα (σε μεγαλύτερη κλίμακα από την κοινότητα) είναι η Αλβανία του χότζα , αντίθετα μιλώ για απόλυτα ανοιχτές κοινότητες, κοινότητες που όχι μόνο θα αλληλεπιδρούν με άλλες κοινότητες με διαφορετική κοσμοθεωρία, αλλά θα δέχονται στους κόλπους τους και άτομα που άλλαξαν την κοσμοθεωρία τους, και πλησίασαν στην δική τους.
Επικούρεια αποφθέγματα που μιλούν για την επικούρεια Φιλία
Επίκουρου προσφώνησις 15 Όπως ακριβώς εκτιμούμε το δικό μας χαρακτήρα, είτε έχει καλά στοιχεία και αξιοζήλευτα για τους ανθρώπους είτε όχι, με τον ίδιο τρόπο πρέπει να σκεφτόμαστε και για το χαρακτήρα των κοντινών μας ανθρώπων, αν αυτοί έχουν σωστή συμπεριφορά.
Επίκουρου προσφώνησις 23 Κάθε φιλία την επιλέγουμε για τη φιλία αυτή καθεαυτή, και ξεκινάει με γνώμονα την ωφέλεια.
Επίκουρου προσφώνησις 15 Όπως ακριβώς εκτιμούμε το δικό μας χαρακτήρα, είτε έχει καλά στοιχεία και αξιοζήλευτα για τους ανθρώπους είτε όχι, με τον ίδιο τρόπο πρέπει να σκεφτόμαστε και για το χαρακτήρα των κοντινών μας ανθρώπων, αν αυτοί έχουν σωστή συμπεριφορά.
Επίκουρου προσφώνησις 23 Κάθε φιλία την επιλέγουμε για τη φιλία αυτή καθεαυτή, και ξεκινάει με γνώμονα την ωφέλεια.
Επίκουρου προσφώνησις 28 Μην κάνεις φιλίες ούτε μ’ αυτούς που είναι αμέσως διαθέσιμοι ούτε μ’ αυτούς που δείχνουν απροθυμία. Πρέπει, πάντως, ακόμα και να διακινδυνεύουμε για χάρη της φιλίας.
Επίκουρου προσφώνησις 34 Δεν έχουμε ανάγκη τόσο τη χρησιμότητα των φίλων, όσο το να πιστεύουμε ότι την έχουμε στη διάθεσή μας.
Επίκουρου προσφώνησις 39 Φίλος δεν είναι ούτε αυτός που ζητάει συνέχεια βοήθεια, ούτε αυτός που ποτέ δεν έχει ανάγκη τη φιλία. Γιατί ο ένας εκμεταλλεύεται τη φιλία του με αμοιβή, και ο άλλος διώχνει την ελπίδα ότι θα λάβει βοήθεια στο μέλλον.
Επίκουρου προσφώνησις 34 Δεν έχουμε ανάγκη τόσο τη χρησιμότητα των φίλων, όσο το να πιστεύουμε ότι την έχουμε στη διάθεσή μας.
Επίκουρου προσφώνησις 39 Φίλος δεν είναι ούτε αυτός που ζητάει συνέχεια βοήθεια, ούτε αυτός που ποτέ δεν έχει ανάγκη τη φιλία. Γιατί ο ένας εκμεταλλεύεται τη φιλία του με αμοιβή, και ο άλλος διώχνει την ελπίδα ότι θα λάβει βοήθεια στο μέλλον.
Επίκουρου προσφώνησις 52 Η φιλία χορεύει γύρω από ολόκληρη την ανθρωπότητα, καλώντας μας όλους να ξεσηκωθούμε για την ευτυχία.
Επίκουρου προσφώνησις 53 Η φιλία χορεύει γύρω από ολόκληρη την ανθρωπότητα, καλώντας μας όλους να ξεσηκωθούμε για την ευτυχία.
Επίκουρου προσφώνησις 56-57 Ο σοφός, όταν βασανίζεται, δε νιώθει μεγαλύτερο πόνο απ’ όσο όταν βασανίζεται ο φίλος του, και είναι ικανός ακόμα και να πεθάνει γι’ αυτόν. Γιατί, εάν προδώσει το φίλο του, όλη του η ζωή θα ταραχθεί και θα ανατραπούν τα πάντα από την απιστία του.
Επίκουρου προσφώνησις 66 Συμπάσχουμε με τους φίλους όχι θρηνώντας, αλλά φροντίζοντας τους.
Επίκουρου προσφώνησις 78 Ο ευγενικός άνθρωπος ασχολείται κυρίως με τη φιλοσοφία και τη φιλία, από τα οποία το ένα είναι θνητό αγαθό, και το άλλο αθάνατο.
Επίκουρου προσφώνησις 53 Η φιλία χορεύει γύρω από ολόκληρη την ανθρωπότητα, καλώντας μας όλους να ξεσηκωθούμε για την ευτυχία.
Επίκουρου προσφώνησις 56-57 Ο σοφός, όταν βασανίζεται, δε νιώθει μεγαλύτερο πόνο απ’ όσο όταν βασανίζεται ο φίλος του, και είναι ικανός ακόμα και να πεθάνει γι’ αυτόν. Γιατί, εάν προδώσει το φίλο του, όλη του η ζωή θα ταραχθεί και θα ανατραπούν τα πάντα από την απιστία του.
Επίκουρου προσφώνησις 66 Συμπάσχουμε με τους φίλους όχι θρηνώντας, αλλά φροντίζοντας τους.
Επίκουρου προσφώνησις 78 Ο ευγενικός άνθρωπος ασχολείται κυρίως με τη φιλοσοφία και τη φιλία, από τα οποία το ένα είναι θνητό αγαθό, και το άλλο αθάνατο.
Κύριαι Δόξαι 27 Από αυτά με τα οποία η σοφία προετοιμάζει την ευτυχία για ολόκληρη τη ζωή, εκείνο που είναι πολύ πιο σημαντικό είναι η εξασφάλιση της φιλίας.
Κύριαι Δόξαι 28 Το ίδιο σκεπτικό που μας έκανε να έχουμε εμπιστοσύνη στο γεγονός ότι τα δεινά δεν είναι αιώνια, αλλά ούτε και διαρκούν για πολύ, μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι, στον περιορισμένο χρόνο της ζωής μας, η ασφάλειά μας κατοχυρώνεται κυρίως με τη φιλία
Κύριαι Δόξαι 40 Όσοι κατόρθωσαν να έχουν απόλυτη εμπιστοσύνη στους ανθρώπους που βρίσκονται γύρω τους, έζησαν πολύ ευχάριστα μεταξύ τους και με την πιο σίγουρη εγγύηση, και έχοντας απολαύσει την πληρέστερη συντροφικότητα, δε θρηνούν, σαν να τον λυπούνται, αυτόν που έφυγε από τη ζωή πριν από τους ίδιους.
Κύριαι Δόξαι 28 Το ίδιο σκεπτικό που μας έκανε να έχουμε εμπιστοσύνη στο γεγονός ότι τα δεινά δεν είναι αιώνια, αλλά ούτε και διαρκούν για πολύ, μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι, στον περιορισμένο χρόνο της ζωής μας, η ασφάλειά μας κατοχυρώνεται κυρίως με τη φιλία
Κύριαι Δόξαι 40 Όσοι κατόρθωσαν να έχουν απόλυτη εμπιστοσύνη στους ανθρώπους που βρίσκονται γύρω τους, έζησαν πολύ ευχάριστα μεταξύ τους και με την πιο σίγουρη εγγύηση, και έχοντας απολαύσει την πληρέστερη συντροφικότητα, δε θρηνούν, σαν να τον λυπούνται, αυτόν που έφυγε από τη ζωή πριν από τους ίδιους.
Όπως αναφέρει ο στοχαστής & φιλόσοφος(φίλος της σοφίας) Κορνήλιος Καστοριάδης «η φιλία είναι μια άκρως δημοκρατική φυσική επιλογή «η πρώτη διαπροσωπική σχέση, που μετρά στην πολιτική ζωή της κοινότητας είναι η φιλία. Φιλία μόνο μεταξύ ίσων μπορεί να υπάρχει. Αυτό είναι εξάλλου που την ανάγει στο κατεξοχήν δημοκρατικό συναίσθημα, θα ήταν γελοίο, λέει, να φανταστούμε ότι δεσμοί φιλίας μπορούν να συνδέσουν ένα θνητό με τον Δία. Από την άλλη, το συναίσθημα αυτό απευθύνεται σε ότι αξιολογούμε θετικά στον άλλο.
Η φιλία είναι το γένος, που σαν επιμέρους είδη του έχει τις διάφορες μορφές συναισθημάτων, που μπορούν να συνδέσουν τα άτομα. Και στην ελληνική πόλη, η φιλία έχει πολύ σημαντικές θεσμικές πτυχές. Βεβαίως, πρόκειται κυρίως για τη φιλική σχέση μεταξύ ανδρών, συχνά βάσει άτυπων πολιτικών συνδέσμων που ονομάζονται εταιρείαι, ενώ ο Πλάτων, όπως και ο Αριστοτέλης, θα πουν δικαίως, ότι η φιλία είναι κατ’ εξοχήν ο τύπος σχέσης, που μπορεί να ευδοκιμήσει και να αναπτυχθεί σε μια ελεύθερη κοινότητα και ότι μια τέτοια κοινότητα την προϋποθέτει»
Η φιλία λοιπόν είναι η συγκολλητική ουσία( θα λέγαμε μεταφορικά) μεταξύ των μελών μιας κοινότητας
Οι επικούρειοι φιλόσοφοι στα επικούρεια αποφθέγματα και τις επιστολές που έχουν διασωθεί, δίνουν μεγάλη σημασία στον τρόπο που είναι ορθό να δρουν μεταξύ τους τα μέλη μιας κοινότητας.
Επίσης σημασία δίνουν και στο πως θα διατηρηθούν σε σωστές βάσεις οι σχέσεις με άλλες κοινότητες που διαπνέονται από άλλες κοσμοθεωρίες, έτσι ώστε, να μην βλάπτουν η μια την άλλη.
Με άλλα λόγια αναφέρθηκαν για το Κοινωνικό συμβόλαιο στα παρακάτω αποφθέγματα:
Κύριαι δόξαι 31 Το φυσικό δίκαιο αποτελεί συμφωνία που έχει να κάνει με το συμφέρον των ανθρώπων, ώστε να μη βλάπτει ο ένας τον άλλο.
Κύριαι δόξαι 32 Όσες από τις ζωντανές υπάρξεις δεν μπόρεσαν να συνάψουν συμφωνίες ώστε να μη βλάπτει ο ένας τον άλλο, δεν υπάρχει γι’ αυτές ούτε δίκαιο ούτε άδικο. Το ίδιο συμβαίνει και με τους λαούς που δεν μπόρεσαν ή δε θέλησαν να συνάψουν συνθήκες, σύμφωνα με τις οποίες δε θα βλάπτονται μεταξύ τους.
Κύριαι δόξαι 33 Η αδικία, αυτή καθεαυτή, δεν είναι κάτι το κακό, αλλά μεταβάλλεται σε κακό επειδή προκαλεί φόβο στον άνθρωπο που αδικεί, μήπως και δεν μπορέσει να ξεφύγει από αυτούς που έχουν αναλάβει να τιμωρούν τις άδικες πράξεις.
Η φιλία είναι το γένος, που σαν επιμέρους είδη του έχει τις διάφορες μορφές συναισθημάτων, που μπορούν να συνδέσουν τα άτομα. Και στην ελληνική πόλη, η φιλία έχει πολύ σημαντικές θεσμικές πτυχές. Βεβαίως, πρόκειται κυρίως για τη φιλική σχέση μεταξύ ανδρών, συχνά βάσει άτυπων πολιτικών συνδέσμων που ονομάζονται εταιρείαι, ενώ ο Πλάτων, όπως και ο Αριστοτέλης, θα πουν δικαίως, ότι η φιλία είναι κατ’ εξοχήν ο τύπος σχέσης, που μπορεί να ευδοκιμήσει και να αναπτυχθεί σε μια ελεύθερη κοινότητα και ότι μια τέτοια κοινότητα την προϋποθέτει»
Η φιλία λοιπόν είναι η συγκολλητική ουσία( θα λέγαμε μεταφορικά) μεταξύ των μελών μιας κοινότητας
Οι επικούρειοι φιλόσοφοι στα επικούρεια αποφθέγματα και τις επιστολές που έχουν διασωθεί, δίνουν μεγάλη σημασία στον τρόπο που είναι ορθό να δρουν μεταξύ τους τα μέλη μιας κοινότητας.
Επίσης σημασία δίνουν και στο πως θα διατηρηθούν σε σωστές βάσεις οι σχέσεις με άλλες κοινότητες που διαπνέονται από άλλες κοσμοθεωρίες, έτσι ώστε, να μην βλάπτουν η μια την άλλη.
Με άλλα λόγια αναφέρθηκαν για το Κοινωνικό συμβόλαιο στα παρακάτω αποφθέγματα:
Κύριαι δόξαι 31 Το φυσικό δίκαιο αποτελεί συμφωνία που έχει να κάνει με το συμφέρον των ανθρώπων, ώστε να μη βλάπτει ο ένας τον άλλο.
Κύριαι δόξαι 32 Όσες από τις ζωντανές υπάρξεις δεν μπόρεσαν να συνάψουν συμφωνίες ώστε να μη βλάπτει ο ένας τον άλλο, δεν υπάρχει γι’ αυτές ούτε δίκαιο ούτε άδικο. Το ίδιο συμβαίνει και με τους λαούς που δεν μπόρεσαν ή δε θέλησαν να συνάψουν συνθήκες, σύμφωνα με τις οποίες δε θα βλάπτονται μεταξύ τους.
Κύριαι δόξαι 33 Η αδικία, αυτή καθεαυτή, δεν είναι κάτι το κακό, αλλά μεταβάλλεται σε κακό επειδή προκαλεί φόβο στον άνθρωπο που αδικεί, μήπως και δεν μπορέσει να ξεφύγει από αυτούς που έχουν αναλάβει να τιμωρούν τις άδικες πράξεις.
Επίκουρου προσφώνησις 34 Όποιος παραβιάζει στα κρυφά κάτι από αυτά που έχουν συμφωνήσει οι άνθρωποι για να μη βλάπτει ο ένας τον άλλο, δεν μπορεί να πιστεύει ότι θα ξεφύγει οριστικά, έστω κι αν προς το παρόν παραμένει απόλυτα απαρατήρητος. Γιατί δεν είναι βέβαιο ότι θα διαφεύγει μέχρι να πεθάνει.
Κύριαι δόξαι 35 Όποιος παραβιάζει στα κρυφά κάτι από αυτά που έχουν συμφωνήσει οι άνθρωποι για να μη βλάπτει ο ένας τον άλλο, δεν μπορεί να πιστεύει ότι θα ξεφύγει οριστικά, έστω κι αν προς το παρόν παραμένει απόλυτα απαρατήρητος. Γιατί δεν είναι βέβαιο ότι θα διαφεύγει μέχρι να πεθάνει.
Κύριαι δόξαι 36 Από γενική άποψη, το δίκαιο είναι το ίδιο για όλους, γιατί είναι κάτι που ωφελεί τις ανθρώπινες σχέσεις. Οι ιδιαιτερότητες, όμως, κάθε χώρας και οι εκάστοτε συνθήκες έχουν σαν επακόλουθο να μην είναι το ίδιο πράγμα δίκαιο για όλους.
Κύριαι δόξαι 37 Από αυτά που έχουν θεωρηθεί από το νόμο δίκαια, πραγματικά δίκαιο είναι μόνον αυτό που έχει επιβεβαιωθεί ότι εξυπηρετεί τις ανάγκες των ανθρώπινων σχέσεων, είτε είναι το ίδιο για όλους είτε όχι. Εάν, όμως, κάποιος απλά και μόνο θεσπίσει ένα νόμο που δεν αποβαίνει προς όφελος των ανθρώπινων σχέσεων, τότε ο νόμος αυτός δεν έχει πλέον τη φύση του δικαίου. Κι αν το όφελος που πηγάζει από το δίκαιο μεταβάλλεται, το δίκαιο όμως για μία χρονική περίοδο
είναι εναρμονισμένο με την περί δικαίου αντίληψη, σ’ αυτή την περίοδο υπάρχει δικαιοσύνη για όσους δεν πέφτουν σε σύγχυση από τα κούφια λόγια, αλλά δίνουν σημασία στην πραγματικότητα.
Κύριαι δόξαι 38 Όπου, χωρίς να έχουν αλλάξει οι συνθήκες, φάνηκε στην πράξη ότι, όσα έχουν θεωρηθεί από το νόμο δίκαια, δεν είναι εναρμονισμένα με την περί δικαίου αντίληψη, τότε αυτά δεν είναι δίκαια. Όπου όμως, με νέες συνθήκες, οι ίδιες διατάξεις δεν ήταν πια χρήσιμες, τότε ήταν δίκαιες όταν ωφελούσαν τις μεταξύ των πολιτών σχέσεις, ενώ στη συνέχεια, όταν δεν τις ωφελούσαν, δεν ήταν πια δίκαιες.
Κύριαι δόξαι 35 Όποιος παραβιάζει στα κρυφά κάτι από αυτά που έχουν συμφωνήσει οι άνθρωποι για να μη βλάπτει ο ένας τον άλλο, δεν μπορεί να πιστεύει ότι θα ξεφύγει οριστικά, έστω κι αν προς το παρόν παραμένει απόλυτα απαρατήρητος. Γιατί δεν είναι βέβαιο ότι θα διαφεύγει μέχρι να πεθάνει.
Κύριαι δόξαι 36 Από γενική άποψη, το δίκαιο είναι το ίδιο για όλους, γιατί είναι κάτι που ωφελεί τις ανθρώπινες σχέσεις. Οι ιδιαιτερότητες, όμως, κάθε χώρας και οι εκάστοτε συνθήκες έχουν σαν επακόλουθο να μην είναι το ίδιο πράγμα δίκαιο για όλους.
Κύριαι δόξαι 37 Από αυτά που έχουν θεωρηθεί από το νόμο δίκαια, πραγματικά δίκαιο είναι μόνον αυτό που έχει επιβεβαιωθεί ότι εξυπηρετεί τις ανάγκες των ανθρώπινων σχέσεων, είτε είναι το ίδιο για όλους είτε όχι. Εάν, όμως, κάποιος απλά και μόνο θεσπίσει ένα νόμο που δεν αποβαίνει προς όφελος των ανθρώπινων σχέσεων, τότε ο νόμος αυτός δεν έχει πλέον τη φύση του δικαίου. Κι αν το όφελος που πηγάζει από το δίκαιο μεταβάλλεται, το δίκαιο όμως για μία χρονική περίοδο
είναι εναρμονισμένο με την περί δικαίου αντίληψη, σ’ αυτή την περίοδο υπάρχει δικαιοσύνη για όσους δεν πέφτουν σε σύγχυση από τα κούφια λόγια, αλλά δίνουν σημασία στην πραγματικότητα.
Κύριαι δόξαι 38 Όπου, χωρίς να έχουν αλλάξει οι συνθήκες, φάνηκε στην πράξη ότι, όσα έχουν θεωρηθεί από το νόμο δίκαια, δεν είναι εναρμονισμένα με την περί δικαίου αντίληψη, τότε αυτά δεν είναι δίκαια. Όπου όμως, με νέες συνθήκες, οι ίδιες διατάξεις δεν ήταν πια χρήσιμες, τότε ήταν δίκαιες όταν ωφελούσαν τις μεταξύ των πολιτών σχέσεις, ενώ στη συνέχεια, όταν δεν τις ωφελούσαν, δεν ήταν πια δίκαιες.
Κύριαι δόξαι 39 Όποιος έχει φροντίσει στην εντέλεια για την ασφάλειά του από εξωτερικές απειλές, αυτός, όσα μπορούσε τα έκανε να πρόσκεινται φιλικά απέναντι του, και αυτά που δεν μπορούσε, τουλάχιστον τα έκανε να μην είναι εχθρικά. Και με όσα πράγματα ούτε αυτό ήταν δυνατόν, διέκοψε κάθε σχέση μαζί τους και, με αυτό τον τρόπο, απομάκρυνε όλα αυτά που ήταν προτιμότερο να διώξει από κοντά του.
Αλλά δεν σταμάτησαν εκεί οριοθέτησαν ποια είναι η ορθή κοινωνική συμπεριφορά απέναντι στα άλλα μέλη της κοινότητας και ποια δεν είναι.
Το γενικό πλαίσιο σωστής συμπεριφοράς μέσα στην κοινότητα
Επίκουρου προσφώνησις 32 Ο σεβασμός απέναντι στον σοφό είναι μέγα καλό γι’ αυτόν που τον σέβεται.
Επίκουρου προσφώνησις 40 Όποιος λέει ότι τα πάντα γίνονται από ανάγκη, δεν μπορεί να κατηγορήσει για κάτι αυτόν που λέει ότι δε γίνονται τα πάντα από ανάγκη, αφού κι αυτό, σύμφωνα με τα λεγόμενά του, γίνεται από ανάγκη.
Επίκουρου προσφώνησις 61 Είναι πολύ όμορφη η όψη των κοντινών μας ανθρώπων, όταν η αρχική συγγένεια καλλιεργεί κλίμα ομόνοιας, ή έστω καταβάλλεται μεγάλη προσπάθεια προς το σκοπό αυτό.
Επίκουρου προσφώνησις 62 Εάν οι γονείς οργίζονται δικαιολογημένα με τα παιδιά τους, είναι ανόητο αυτά να τους εναντιώνονται και να μην τους παρακαλούν να τα συγχωρήσουν. Αν, όμως, οργίζονται αδικαιολόγητα και παράλογα, είναι εντελώς γελοίο να ερεθίζει κάποιος με το θυμό του αυτόν που είναι παράλογος, και να μην προσπαθεί να του αλλάξει την παράλογη συμπεριφορά και να τον ηρεμήσει με άλλους τρόπους.
Το γενικό πλαίσιο ΜΗ σωστής συμπεριφοράς μέσα στην κοινότητα
Επίκουρου προσφώνησις 45 Η μελέτη της φύσης δεν κάνει τους ανθρώπους κομπαστές ούτε πολυλογάδες, ούτε και τέτοιους που να επιδεικνύουν την, αξιοζήλευτη για τους πολλούς, μόρφωσή τους, αλλά υπερήφανους και ανεξάρτητους ανθρώπους που πιστεύουν στην αξία των δικών τους αγαθών, και όχι σε ξένα πράγματα.
Είναι μόνο κοινοτική η φιλοσοφία που ανέπτυξε ο Επίκουρος;
Ο Επίκουρος κατανοούσε ότι ο πυρήνας μιας ανθρώπινης κοινότητας αποτελείτε από άτομα, έτσι η Επικούρεια “φυσιοκρατική θεωρία” νομίζω ότι βρίσκει εφαρμογή στον κήπο δηλαδή την κοινότητα, τα άτομα που αποτελούν την κοινότητα γνώριζε ότι δεν είχαν μια απολυτά ταυτόσημη κοσμοθεωρία, γιατί το κοινωνικό & φυσικό περιβάλλον που μεγάλωσαν, δεν ήταν ακριβώς το ίδιο για όλους.
Εξαιτίας των διαφορετικών κοσμοθεωριών δημιουργούνται πολλές και διαφορετικές φιλοσοφικές σχολές, που πρεσβεύουν διαφορετικά πιστεύω, και στην προσπάθεια τους να αυξήσουν τον αριθμό τον οπαδών και να επικρατήσουν έρχονται σε έντονη αντιπαράθεση ή μια με την άλλη σχολή.
Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι θύμα αυτής της αντιπαράθεσης έπεσε και η επικούρεια κοσμοθεωρία κυρίως από τους Στωικούς.
Πιστεύω πως αν η επικούρεια φιλοσοφία δεν άγγιζε τον πυρήνα της κοινότητας δηλαδή το άτομο, δεν θα κατόρθωνε να αποκτήσει την αίγλη που απέκτησε;
Άρα είναι και ατομική αφού το κύτταρο της κοινότητας είναι το άτομο.
Ο Επίκουρος σου δείχνει τον τρόπο που είναι ορθό να σκέφτεσαι και δεν σου λέει τι πρέπει να κάνεις , απλά οριοθετεί το μέτρον άριστο, δίνει δηλαδή τα πλαίσια που μπορείς να κινείσαι για να κατακτήσεις τον ευδαίμων βίο (ψυχική αταραξία & σωματική απονία), τώρα πως ακριβώς θα πράξεις αυτό είναι δικό σου θέμα ανάλογα με την κοσμοθεωρία σου.
Το γενικό πλαίσιο σωστής συμπεριφοράς μέσα στην κοινότητα
Επίκουρου προσφώνησις 32 Ο σεβασμός απέναντι στον σοφό είναι μέγα καλό γι’ αυτόν που τον σέβεται.
Επίκουρου προσφώνησις 40 Όποιος λέει ότι τα πάντα γίνονται από ανάγκη, δεν μπορεί να κατηγορήσει για κάτι αυτόν που λέει ότι δε γίνονται τα πάντα από ανάγκη, αφού κι αυτό, σύμφωνα με τα λεγόμενά του, γίνεται από ανάγκη.
Επίκουρου προσφώνησις 61 Είναι πολύ όμορφη η όψη των κοντινών μας ανθρώπων, όταν η αρχική συγγένεια καλλιεργεί κλίμα ομόνοιας, ή έστω καταβάλλεται μεγάλη προσπάθεια προς το σκοπό αυτό.
Επίκουρου προσφώνησις 62 Εάν οι γονείς οργίζονται δικαιολογημένα με τα παιδιά τους, είναι ανόητο αυτά να τους εναντιώνονται και να μην τους παρακαλούν να τα συγχωρήσουν. Αν, όμως, οργίζονται αδικαιολόγητα και παράλογα, είναι εντελώς γελοίο να ερεθίζει κάποιος με το θυμό του αυτόν που είναι παράλογος, και να μην προσπαθεί να του αλλάξει την παράλογη συμπεριφορά και να τον ηρεμήσει με άλλους τρόπους.
Το γενικό πλαίσιο ΜΗ σωστής συμπεριφοράς μέσα στην κοινότητα
Επίκουρου προσφώνησις 45 Η μελέτη της φύσης δεν κάνει τους ανθρώπους κομπαστές ούτε πολυλογάδες, ούτε και τέτοιους που να επιδεικνύουν την, αξιοζήλευτη για τους πολλούς, μόρφωσή τους, αλλά υπερήφανους και ανεξάρτητους ανθρώπους που πιστεύουν στην αξία των δικών τους αγαθών, και όχι σε ξένα πράγματα.
Είναι μόνο κοινοτική η φιλοσοφία που ανέπτυξε ο Επίκουρος;
Ο Επίκουρος κατανοούσε ότι ο πυρήνας μιας ανθρώπινης κοινότητας αποτελείτε από άτομα, έτσι η Επικούρεια “φυσιοκρατική θεωρία” νομίζω ότι βρίσκει εφαρμογή στον κήπο δηλαδή την κοινότητα, τα άτομα που αποτελούν την κοινότητα γνώριζε ότι δεν είχαν μια απολυτά ταυτόσημη κοσμοθεωρία, γιατί το κοινωνικό & φυσικό περιβάλλον που μεγάλωσαν, δεν ήταν ακριβώς το ίδιο για όλους.
Εξαιτίας των διαφορετικών κοσμοθεωριών δημιουργούνται πολλές και διαφορετικές φιλοσοφικές σχολές, που πρεσβεύουν διαφορετικά πιστεύω, και στην προσπάθεια τους να αυξήσουν τον αριθμό τον οπαδών και να επικρατήσουν έρχονται σε έντονη αντιπαράθεση ή μια με την άλλη σχολή.
Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι θύμα αυτής της αντιπαράθεσης έπεσε και η επικούρεια κοσμοθεωρία κυρίως από τους Στωικούς.
Πιστεύω πως αν η επικούρεια φιλοσοφία δεν άγγιζε τον πυρήνα της κοινότητας δηλαδή το άτομο, δεν θα κατόρθωνε να αποκτήσει την αίγλη που απέκτησε;
Άρα είναι και ατομική αφού το κύτταρο της κοινότητας είναι το άτομο.
Ο Επίκουρος σου δείχνει τον τρόπο που είναι ορθό να σκέφτεσαι και δεν σου λέει τι πρέπει να κάνεις , απλά οριοθετεί το μέτρον άριστο, δίνει δηλαδή τα πλαίσια που μπορείς να κινείσαι για να κατακτήσεις τον ευδαίμων βίο (ψυχική αταραξία & σωματική απονία), τώρα πως ακριβώς θα πράξεις αυτό είναι δικό σου θέμα ανάλογα με την κοσμοθεωρία σου.
Τα παρακάτω αποφθέγματα θέτουν τα ηθικά όρια που πρέπει να κινείτε το εγώ, ώστε να βιώσει την ψυχική αταραξία:
Επίκουρου προσφώνησις 11 Για τους περισσότερους ανθρώπους, η γαλήνη είναι αποχαύνωση, και η δράση μανία.
Επίκουρου προσφώνησις 16 Κανείς δεν προτιμά το κακό βλέποντάς το, αλλά παγιδεύεται στην πλάνη ότι είναι κάτι καλό σε σχέση μ’ ένα μεγαλύτερο κακό.
Επίκουρου προσφώνησις 19 Όταν κάποιος ξεχάσει τα περασμένα αγαθά, την ίδια μέρα γερνάει.
Επίκουρου προσφώνησις 47 Σε έχω προλάβει, τύχη, και σου έχω κλείσει όλες τις πόρτες της ζωής μου, και ούτε σ’ εσένα ούτε σε καμιάν άλλη από τις εξωτερικές συνθήκες θα παραδοθούμε. Κι όταν έρθει ο καιρός να φύγουμε, θα φτύσουμε περήφανα τη ζωή και όσους, μάταια, είναι εξαρτημένοι από αυτήν, και θα την εγκαταλείψουμε μ’ ένα ωραίο τραγούδι που θα λέει πόσο όμορφα ζήσαμε (Μητρόδωρος)
Επίκουρου προσφώνησις 11 Για τους περισσότερους ανθρώπους, η γαλήνη είναι αποχαύνωση, και η δράση μανία.
Επίκουρου προσφώνησις 16 Κανείς δεν προτιμά το κακό βλέποντάς το, αλλά παγιδεύεται στην πλάνη ότι είναι κάτι καλό σε σχέση μ’ ένα μεγαλύτερο κακό.
Επίκουρου προσφώνησις 19 Όταν κάποιος ξεχάσει τα περασμένα αγαθά, την ίδια μέρα γερνάει.
Επίκουρου προσφώνησις 47 Σε έχω προλάβει, τύχη, και σου έχω κλείσει όλες τις πόρτες της ζωής μου, και ούτε σ’ εσένα ούτε σε καμιάν άλλη από τις εξωτερικές συνθήκες θα παραδοθούμε. Κι όταν έρθει ο καιρός να φύγουμε, θα φτύσουμε περήφανα τη ζωή και όσους, μάταια, είναι εξαρτημένοι από αυτήν, και θα την εγκαταλείψουμε μ’ ένα ωραίο τραγούδι που θα λέει πόσο όμορφα ζήσαμε (Μητρόδωρος)
Επίκουρου προσφώνησις 64 Ο έπαινος των άλλων πρέπει να έρχεται χωρίς να τον επιδιώκουμε. Το μόνο που πρέπει να κάνουμε εμείς είναι να προσπαθούμε να θεραπεύσουμε τα δικά μας ελαττώματα.
Κύριαι δόξαι 5 Δεν είναι δυνατόν να ζεις ευχάριστα χωρίς σύνεση, ομορφιά και δικαιοσύνη, ούτε μπορείς να ζεις με σύνεση, ομορφιά και δικαιοσύνη χωρίς να ζεις ευχάριστα. Σε όποιον δε συμβαίνει αυτό, δε γίνεται να ζει ευτυχισμένα.
Κύριαι δόξαι 16 Σε λίγα μόνο πράγματα επηρεάζει η τύχη τον σοφό τα μεγαλύτερα και τα πλέον σημαντικά θέματα τα ορίζει η λογική του, και θα τα ορίζει σε όλη τη διάρκεια της ζωής του.
Κύριαι δόξαι 17 Ο δίκαιος είναι απόλυτα ατάραχος, ενώ ο άδικος γεμάτος ταραχή.
Προσωπικά θεωρώ ότι ο Επίκουρος έφτιαξε μια κοσμοθεωρία όπου μπορεί να προσαρμοστεί μέσα στις διαφορετικές κοσμοθεωρίες .
Επίκουρου προσφώνησις 18 Χωρίς τη θέα της εξωτερικής εμφάνισης, την κουβέντα και την επαφή, χάνεται το ερωτικό πάθος.
Ο Επίκουρος δεν είχε στόχο να επιβάλει την φιλοσοφία του στην διαφορετική κοσμοθεωρία, αλλά να την εμπλουτίσει και να αποβάλει τα γενεσιουργά αίτια που δρουν ανασταλτικά στην κατάκτηση της ευδαιμονίας.
Τα αίτια αυτά δεν είναι άλλα από τον φόβο, τις δεισιδαιμονίες, και την απληστία.
Και εξηγούμε..
Κύριαι δόξαι 5 Δεν είναι δυνατόν να ζεις ευχάριστα χωρίς σύνεση, ομορφιά και δικαιοσύνη, ούτε μπορείς να ζεις με σύνεση, ομορφιά και δικαιοσύνη χωρίς να ζεις ευχάριστα. Σε όποιον δε συμβαίνει αυτό, δε γίνεται να ζει ευτυχισμένα.
Κύριαι δόξαι 16 Σε λίγα μόνο πράγματα επηρεάζει η τύχη τον σοφό τα μεγαλύτερα και τα πλέον σημαντικά θέματα τα ορίζει η λογική του, και θα τα ορίζει σε όλη τη διάρκεια της ζωής του.
Κύριαι δόξαι 17 Ο δίκαιος είναι απόλυτα ατάραχος, ενώ ο άδικος γεμάτος ταραχή.
Προσωπικά θεωρώ ότι ο Επίκουρος έφτιαξε μια κοσμοθεωρία όπου μπορεί να προσαρμοστεί μέσα στις διαφορετικές κοσμοθεωρίες .
Επίκουρου προσφώνησις 18 Χωρίς τη θέα της εξωτερικής εμφάνισης, την κουβέντα και την επαφή, χάνεται το ερωτικό πάθος.
Ο Επίκουρος δεν είχε στόχο να επιβάλει την φιλοσοφία του στην διαφορετική κοσμοθεωρία, αλλά να την εμπλουτίσει και να αποβάλει τα γενεσιουργά αίτια που δρουν ανασταλτικά στην κατάκτηση της ευδαιμονίας.
Τα αίτια αυτά δεν είναι άλλα από τον φόβο, τις δεισιδαιμονίες, και την απληστία.
Και εξηγούμε..
Στην παρακάτω κύριαι δόξαι αναφέρει: Από γενική άποψη, το δίκαιο είναι το ίδιο για όλους, γιατί είναι κάτι που ωφελεί τις ανθρώπινες σχέσεις. Οι ιδιαιτερότητες, όμως, κάθε χώρας και οι εκάστοτε συνθήκες έχουν σαν επακόλουθο να μην είναι το ίδιο πράγμα δίκαιο για όλους.(κύριαι δόξαι 36)
Εδώ μιλάει για το δίκαιο, αλλά ερωτώ..., αν το δίκαιο(ανθρώπινο) δεν είναι ίδιο για όλους είναι δυνατόν να υπάρξει κοινή και απόλυτα ταυτόσημη κοσμοθεωρία για όλους;
Γνωρίζουμε από τις φυσικές επιστήμες ότι οι φυσικοί νόμοι ισχύουν το ίδιο για όλους, Ενώ οι ανθρωπιστικές επιστήμες μας βεβαιώνουν ότι το ανθρώπινο δίκαιο μεταβάλλεται από τις κοινωνικές, κλιματικές & τεχνολογικές συνθήκες που επικρατούν σε μια περιοχή, άρα και οι κοσμοθεωρίες που αναπτύσσονται είναι διαφορετικές. (αυτό σε παγκόσμιο επίπεδο)
Αν πάμε σε επίπεδο κράτους, μέσα στο ίδιο κράτος επικρατεί μια κοσμοθεωρία ή πολλές διαφορετικές;
Μάλλον το δεύτερο.
Το ίδιο ισχύει σε επίπεδο πόλεων και δήμων.
Εδώ μιλάει για το δίκαιο, αλλά ερωτώ..., αν το δίκαιο(ανθρώπινο) δεν είναι ίδιο για όλους είναι δυνατόν να υπάρξει κοινή και απόλυτα ταυτόσημη κοσμοθεωρία για όλους;
Γνωρίζουμε από τις φυσικές επιστήμες ότι οι φυσικοί νόμοι ισχύουν το ίδιο για όλους, Ενώ οι ανθρωπιστικές επιστήμες μας βεβαιώνουν ότι το ανθρώπινο δίκαιο μεταβάλλεται από τις κοινωνικές, κλιματικές & τεχνολογικές συνθήκες που επικρατούν σε μια περιοχή, άρα και οι κοσμοθεωρίες που αναπτύσσονται είναι διαφορετικές. (αυτό σε παγκόσμιο επίπεδο)
Αν πάμε σε επίπεδο κράτους, μέσα στο ίδιο κράτος επικρατεί μια κοσμοθεωρία ή πολλές διαφορετικές;
Μάλλον το δεύτερο.
Το ίδιο ισχύει σε επίπεδο πόλεων και δήμων.
Πάμε τώρα στον πυρήνα, την οικογένεια, πιστεύει κανείς ότι υπάρχει οικογένεια που να έχει απολύτως ταυτόσημες κοσμοθεωρίες;
Φυσικά όχι, θα αναφέρω το πιο απλό επιχείρημα, αυτό που ονομάζουμε χάσμα γενεών (οι νεότερες γενιές έχουν διαφορετικές απόψεις και πιστεύω με τις προηγούμενες).
Φυσικά όχι, θα αναφέρω το πιο απλό επιχείρημα, αυτό που ονομάζουμε χάσμα γενεών (οι νεότερες γενιές έχουν διαφορετικές απόψεις και πιστεύω με τις προηγούμενες).
Πιστεύω λοιπόν ότι ο Επίκουρος κατανοεί ότι καμία κοσμοθεωρία δεν είναι ίδια με άλλη (παρέγκλισις) , γιατί, ναι μεν είμαστε ίσοι αλλά δεν είμαστε ίδιοι, αυτό φαίνεται ξεκάθαρα στον κήπο όπου μπορούσαν να μετέχουν όλοι οι άνθρωποι ανεξάρτητα από φύλο, επάγγελμα, αν ήταν δούλος ή ελεύθερος πολίτης, μέχρι και εταίρες συμμετείχαν ισότιμα στον κήπο.(πλήρη ισότητα)
Αλλά, όπως προείπα κατανοούσε ότι όλοι οι άνθρωποι δεν είναι ίδιοι αφού διαφέρουν οι κοσμοθεωρίες τους, οι δεξιότητες που αναπτύσσει ο βίο υπολογιστής κ.τ.λ.
Που επιτυγχάνει το άτομο να κατακτήσει των ευδαίμων βίο;
Μέσα στην κοινότητα (κήπος)
Πως επιτυγχάνεται ο ευδαίμων βίος;
Η κατάκτηση του ευδαίμων βίου επιτυγχάνεται όταν έχουμε κατορθώσει να εφαρμόσουμε πλήρως την κύρια δόξα 48 «Για όσον καιρό βρισκόμαστε στο δρόμο της ζωής, ας προσπαθούμε να κάνουμε την επόμενη μέρα καλύτερη από την προηγούμενη. Κι όταν φτάσουμε στο τέρμα, ας χαρούμε γαλήνια.»
Για κάνουμε πράξη την κύρια δόξα 48, και να κάνουμε επόμενη μέρα καλύτερη από την προηγούμενη, αρκεί, να αναρωτιόμαστε για το κάθε τι, σύμφωνα με την επικούρεια προσφώνηση 71 «Για κάθε επιθυμία μας, πρέπει να θέτουμε το ερώτημα: Τι θα μου συμβεί αν γίνει αυτό που επιθυμώ, και τι αν δε γίνει;»
Τι μας προσφέρει η ικανοποίηση των επιθυμιών μας;
Ηδονή (ευχαρίστηση, ευεξία, απονία σώματος , αταραξία ψυχής)
Μέσα στην κοινότητα (κήπος)
Πως επιτυγχάνεται ο ευδαίμων βίος;
Η κατάκτηση του ευδαίμων βίου επιτυγχάνεται όταν έχουμε κατορθώσει να εφαρμόσουμε πλήρως την κύρια δόξα 48 «Για όσον καιρό βρισκόμαστε στο δρόμο της ζωής, ας προσπαθούμε να κάνουμε την επόμενη μέρα καλύτερη από την προηγούμενη. Κι όταν φτάσουμε στο τέρμα, ας χαρούμε γαλήνια.»
Για κάνουμε πράξη την κύρια δόξα 48, και να κάνουμε επόμενη μέρα καλύτερη από την προηγούμενη, αρκεί, να αναρωτιόμαστε για το κάθε τι, σύμφωνα με την επικούρεια προσφώνηση 71 «Για κάθε επιθυμία μας, πρέπει να θέτουμε το ερώτημα: Τι θα μου συμβεί αν γίνει αυτό που επιθυμώ, και τι αν δε γίνει;»
Τι μας προσφέρει η ικανοποίηση των επιθυμιών μας;
Ηδονή (ευχαρίστηση, ευεξία, απονία σώματος , αταραξία ψυχής)
«Επιστολή προς Μενοικέα 128 Είναι ακόμα ανάγκη να αναλογιζόμαστε ότι, από τις επιθυμίες, άλλες είναι φυσικές και άλλες μάταιες, και ότι, από τις φυσικές, άλλες είναι αναγκαίες και άλλες μόνο φυσικές. Και από τις αναγκαίες επιθυμίες, άλλες είναι αναγκαίες για την ευτυχία, άλλες για να μην αισθάνεται ενοχλήσεις το σώμα και άλλες για την επιβίωση . Η σωστή εκτίμηση αυτών των θεμάτων μας καθοδηγεί ώστε να ανάγουμε ό,τι επιλέγουμε και ό,τι αποφεύγουμε στην υγεία του σώματος και στην αταραξία της ψυχής, αφού αυτός είναι ο σκοπός της μακάριας ζωής. Γιατί τα πάντα για χάρη αυτού του στόχου τα κάνουμε, για να μην πονάμε και να μη φοβόμαστε. Όταν μια για πάντα το εξασφαλίσουμε αυτό, παύει η τρικυμία της ψυχής, γιατί η ζωντανή ύπαρξη δε χρειάζεται πια να πορεύεται προς κάτι που της λείπει, και να αναζητάει κάτι άλλο με το οποίο θα ολοκληρώσει την ευτυχία της ψυχής και του σώματος. Γιατί τότε έχουμε ανάγκη την ηδονή, όταν η απουσία της μας προ- καλεί πόνο — όταν όμως δεν πονάμε, δε χρειαζόμαστε πια την ηδονή.»
Επιστολή προς Μενοικέα 129-130 Γι’ αυτό και θεωρούμε την ηδονή αρχή και απώτερο σκοπό της Μακάριας ζωής. Γιατί έχουμε αναγνωρίσει ότι είναι πρωταρχικό και έμφυτο αγαθό μέσα μας και ότι από αυτήν ξεκινάει το τι θα προτιμήσουμε και το τι θα αποφύγουμε, και σε αυτήν καταλήγουμε όταν αξιολογούμε κάθε αγαθό με κριτήριο την αίσθηση της. Και επειδή η ηδονή είναι το πρωταρχικό και έμφυτο αγαθό, γι’ αυτό δεν επιλέγουμε οποιαδήποτε ηδονή, αλλά μερικές φορές δεν ενδίδουμε σε πολλές ηδονές, όταν αυτές μας προκαλούν μεγαλύτερα προβλήματα. Πολλούς πόνους, μάλιστα, τους θεωρούμε προτιμότερους από τις ηδονές, εφόσον είναι μεγαλύτερη για μας η ηδονή που θα ακολουθήσει, εάν υπομείνουμε για πολύ χρόνο τους πόνους. Κάθε ηδονή λοιπόν, επειδή η φύση της μας είναι οικεία, είναι κάτι το καλό, δε συμβαίνει όμως να επιλέγουμε μια οποιαδήποτε ηδονή- όπως ακριβώς και κάθε πόνος είναι κακός, ωστόσο, από τη φύση του, δε γίνεται πάντοτε να τον αποφεύγουμε. Όλα αυτά, όμως, οφείλει να τα κρίνει κανείς συγκρίνοντάς τα και αξιολογώντας προσεκτικά τι είναι συμφέρον και τι ασύμφορο. Γιατί σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιούμε το καλό σαν κακό και, αντίστροφα, το κακό σαν καλό.»
Είναι όλες οι ηδονές κατάλληλες για προσφέρουν αταραξία ψυχής και απονία σώματος;
Ποιο είναι το ηθικό μέτρο;
«Επιστολή προς Μενοικέα 131-132 ...Όταν, λοιπόν, υποστηρίζουμε ότι ο σκοπός της ζωής είναι η ηδονή, δεν εννοούμε τις ηδονές των ασώτων και τις αισθησιακές απολαύσεις, όπως από άγνοια ορισμένοι νομίζουν, και επειδή διαφωνούν μαζί μας ή παρερμηνεύουν αυτά που λέμε, αλλά εννοούμε το να μην υπάρχει πόνος στο σώμα και ταραχή στην ψυχή. Γιατί τη ζωή δεν την κάνουν γλυκιά τα συνεχή φαγοπότια και τα γλέντια, ούτε οι απολαύσεις με αγόρια και γυναίκες, ούτε τα ψάρια και όσα άλλα προσφέρει ένα πολυτελές τραπέζι, αλλά ο νηφάλιος στοχασμός που εξετάζει τους λόγους για τους οποίους προτιμούμε ή αποφεύγουμε το καθετί, και διώχνει τις ιδέες που προκαλούν τη μεγάλη ταραχή που κυριεύει την ψυχή μας.»
Κύριαι Δόξαι 3 Όριο του μεγέθους των ηδονών είναι η εξάλειψη κάθε πόνου. Όπου υπάρχει η ηδονή και για όσο χρόνο διαρκεί, δεν υπάρχει πόνος στο σώμα ή λύπη στην ψυχή, ή και τα δυο μαζί.
Κύριαι Δόξαι 8 Καμία ηδονή, αυτή καθεαυτή, δεν είναι κάτι το κακό. Για ορισμένες, όμως, ηδονές απαιτούνται πράγματα που φέρνουν πολλαπλάσιες ενοχλήσεις από τις ηδονές
Κύριαι Δόξαι 10 Αν αυτά που συνιστούν τις ηδονές των ασώτων διέλυαν τους φόβους του νου γύρω από τα ουράνια φαινόμενα, το θάνατο και τους πόνους, και δίδασκαν επιπλέον και το όριο στις επιθυμίες, δε θα είχαμε ποτέ κάτι για να κατηγορήσουμε τους ασώτους, γιατί με κάθε τρόπο θα ήταν πλήρεις ηδονών και από πουθενά δε θα εισέπρατταν ούτε πόνο ούτε λύπη, αυτά δηλαδή ακριβώς που συνιστούν το κακό.
Επιστολή προς Μενοικέα 129-130 Γι’ αυτό και θεωρούμε την ηδονή αρχή και απώτερο σκοπό της Μακάριας ζωής. Γιατί έχουμε αναγνωρίσει ότι είναι πρωταρχικό και έμφυτο αγαθό μέσα μας και ότι από αυτήν ξεκινάει το τι θα προτιμήσουμε και το τι θα αποφύγουμε, και σε αυτήν καταλήγουμε όταν αξιολογούμε κάθε αγαθό με κριτήριο την αίσθηση της. Και επειδή η ηδονή είναι το πρωταρχικό και έμφυτο αγαθό, γι’ αυτό δεν επιλέγουμε οποιαδήποτε ηδονή, αλλά μερικές φορές δεν ενδίδουμε σε πολλές ηδονές, όταν αυτές μας προκαλούν μεγαλύτερα προβλήματα. Πολλούς πόνους, μάλιστα, τους θεωρούμε προτιμότερους από τις ηδονές, εφόσον είναι μεγαλύτερη για μας η ηδονή που θα ακολουθήσει, εάν υπομείνουμε για πολύ χρόνο τους πόνους. Κάθε ηδονή λοιπόν, επειδή η φύση της μας είναι οικεία, είναι κάτι το καλό, δε συμβαίνει όμως να επιλέγουμε μια οποιαδήποτε ηδονή- όπως ακριβώς και κάθε πόνος είναι κακός, ωστόσο, από τη φύση του, δε γίνεται πάντοτε να τον αποφεύγουμε. Όλα αυτά, όμως, οφείλει να τα κρίνει κανείς συγκρίνοντάς τα και αξιολογώντας προσεκτικά τι είναι συμφέρον και τι ασύμφορο. Γιατί σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιούμε το καλό σαν κακό και, αντίστροφα, το κακό σαν καλό.»
Είναι όλες οι ηδονές κατάλληλες για προσφέρουν αταραξία ψυχής και απονία σώματος;
Ποιο είναι το ηθικό μέτρο;
«Επιστολή προς Μενοικέα 131-132 ...Όταν, λοιπόν, υποστηρίζουμε ότι ο σκοπός της ζωής είναι η ηδονή, δεν εννοούμε τις ηδονές των ασώτων και τις αισθησιακές απολαύσεις, όπως από άγνοια ορισμένοι νομίζουν, και επειδή διαφωνούν μαζί μας ή παρερμηνεύουν αυτά που λέμε, αλλά εννοούμε το να μην υπάρχει πόνος στο σώμα και ταραχή στην ψυχή. Γιατί τη ζωή δεν την κάνουν γλυκιά τα συνεχή φαγοπότια και τα γλέντια, ούτε οι απολαύσεις με αγόρια και γυναίκες, ούτε τα ψάρια και όσα άλλα προσφέρει ένα πολυτελές τραπέζι, αλλά ο νηφάλιος στοχασμός που εξετάζει τους λόγους για τους οποίους προτιμούμε ή αποφεύγουμε το καθετί, και διώχνει τις ιδέες που προκαλούν τη μεγάλη ταραχή που κυριεύει την ψυχή μας.»
Κύριαι Δόξαι 3 Όριο του μεγέθους των ηδονών είναι η εξάλειψη κάθε πόνου. Όπου υπάρχει η ηδονή και για όσο χρόνο διαρκεί, δεν υπάρχει πόνος στο σώμα ή λύπη στην ψυχή, ή και τα δυο μαζί.
Κύριαι Δόξαι 8 Καμία ηδονή, αυτή καθεαυτή, δεν είναι κάτι το κακό. Για ορισμένες, όμως, ηδονές απαιτούνται πράγματα που φέρνουν πολλαπλάσιες ενοχλήσεις από τις ηδονές
Κύριαι Δόξαι 10 Αν αυτά που συνιστούν τις ηδονές των ασώτων διέλυαν τους φόβους του νου γύρω από τα ουράνια φαινόμενα, το θάνατο και τους πόνους, και δίδασκαν επιπλέον και το όριο στις επιθυμίες, δε θα είχαμε ποτέ κάτι για να κατηγορήσουμε τους ασώτους, γιατί με κάθε τρόπο θα ήταν πλήρεις ηδονών και από πουθενά δε θα εισέπρατταν ούτε πόνο ούτε λύπη, αυτά δηλαδή ακριβώς που συνιστούν το κακό.
Κύριαι Δόξαι 21 «Όποιος έχει κατανοήσει τα όρια της ζωής, γνωρίζει ότι εύκολα μπορεί να αποκτήσει αυτό που απομακρύνει τον πόνο της στέρησης και κάνει όλη τη ζωή τέλεια. Έτσι, δε χρειάζεται πράγματα που αποκτώνται με αγώνες.
Κύριαι Δόξαι 26 Όσες επιθυμίες δεν προκαλούν πόνο αν δεν ικανοποιηθούν, δεν είναι αναγκαίες και απομακρύνονται εύκολα, όταν δούμε ότι ικανοποιούνται δύσκολα ή ότι μας βλάπτουν.
Κύριαι Δόξαι 29 Από τις επιθυμίες, ορισμένες είναι φυσικές και αναγκαίες, άλλες είναι φυσικές και όχι αναγκαίες, και άλλες δεν είναι ούτε φυσικές ούτε αναγκαίες, αλλά γεννιούνται από ματαιοδοξία.
Κύριαι Δόξαι 30 Οι φυσικές επιθυμίες που δεν προκαλούν πόνο αν δεν ικανοποιηθούν, αλλά η προσπάθεια που καταβάλλει κανείς για την ικανοποίησή τους παραμένει έντονη, γεννιούνται από ματαιοδοξία, και δεν οφείλεται στη φύση τους το ότι δεν απομακρύνονται, αλλά στη ματαιοδοξία του ανθρώπου.
επίκουρου προσφώνηση 4 Κάθε πόνος είναι ευκαταφρόνητος. Γιατί ο έντονος έχει σύντομη διάρκεια, ενώ ο πόνος που παραμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα στη σάρκα είναι ήπιος.
Κύριαι Δόξαι 26 Όσες επιθυμίες δεν προκαλούν πόνο αν δεν ικανοποιηθούν, δεν είναι αναγκαίες και απομακρύνονται εύκολα, όταν δούμε ότι ικανοποιούνται δύσκολα ή ότι μας βλάπτουν.
Κύριαι Δόξαι 29 Από τις επιθυμίες, ορισμένες είναι φυσικές και αναγκαίες, άλλες είναι φυσικές και όχι αναγκαίες, και άλλες δεν είναι ούτε φυσικές ούτε αναγκαίες, αλλά γεννιούνται από ματαιοδοξία.
Κύριαι Δόξαι 30 Οι φυσικές επιθυμίες που δεν προκαλούν πόνο αν δεν ικανοποιηθούν, αλλά η προσπάθεια που καταβάλλει κανείς για την ικανοποίησή τους παραμένει έντονη, γεννιούνται από ματαιοδοξία, και δεν οφείλεται στη φύση τους το ότι δεν απομακρύνονται, αλλά στη ματαιοδοξία του ανθρώπου.
επίκουρου προσφώνηση 4 Κάθε πόνος είναι ευκαταφρόνητος. Γιατί ο έντονος έχει σύντομη διάρκεια, ενώ ο πόνος που παραμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα στη σάρκα είναι ήπιος.
επίκουρου προσφώνηση 9 Κακό πράγμα η ανάγκη, όμως δεν έχουμε καμιάν ανάγκη να ζούμε κάτω από την εξουσία της ανάγκης.
επίκουρου προσφώνηση 21 Δεν πρέπει να πιέζουμε τη φύση μας, αλλά να την καθησυχάζουμε. Και θα την καθησυχάζουμε ικανοποιώντας τις αναγκαίες επιθυμίες και όσες από τις φυσικές δε βλάπτουν, και απορρίπτοντας με αυστηρότητα τις βλαβερές.
επίκουρου προσφώνηση 25 Με μέτρο το σκοπό της φύσης, η φτώχεια είναι μεγάλος πλούτος, ενώ ο απεριόριστος πλούτος είναι μεγάλη φτώχεια.
επίκουρου προσφώνηση 26 Πρέπει να καταλάβουμε ότι και τα πολλά και τα λίγα λόγια αποσκοπούν στο ίδιο πράγμα.
επίκουρου προσφώνηση 33 Η σάρκα φωνάζει να μην πεινάει, να μη διψάει, να μην κρυώνει. Όποιος τα έχει αυτά και ελπίζει ότι θα τα έχει, θα μπορούσε να αναμετρηθεί στην ευτυχία ακόμα και με το Δία.
επίκουρου προσφώνηση 35 Δεν πρέπει να καταστρέφουμε αυτά που έχουμε επειδή επιθυμούμε πράγματα που δεν έχουμε, αλλά να αναλογιζόμαστε πως, και αυτά, κάποτε ευχόμαστε να τα έχουμε.
επίκουρου προσφώνηση 43 Το να ικανοποιεί κανείς τη φιλαργυρία του αδικώντας είναι ασέβεια, ενώ το να την ικανοποιεί χωρίς να αδικεί είναι αισχρό. Γιατί είναι απρέπεια να αποταμιεύει κανείς με γλοιώδη τρόπο, ακόμα κι αν το κάνει σύμφωνα με το δίκαιο.
επίκουρου προσφώνηση 46 Τις κακές συνήθειες τις διώχνουμε τελείως από πάνω μας, λες και πρόκειται για πονηρούς ανθρώπους που μας έχουν βλάψει πολύ για μεγάλο χρονικό διάστημα.
επίκουρου προσφώνηση 53 Κανέναν δεν πρέπει να φθονούμε. Γιατί οι καλοί άνθρωποι δεν το αξίζουν, ενώ οι πονηροί, όσο περισσότερο ευημερούν, τόσο μεγαλύτερο κακό κάνουν στον εαυτό τους.
επίκουρου προσφώνηση 55 Πρέπει να αντιμετωπίζουμε τις συμφορές με την ευχάριστη ανάμνηση αυτών που χάθηκαν, κατανοώντας παράλληλα ότι δεν είναι δυνατόν να μην έχει γίνει αυτό που είναι γεγονός.
επίκουρου προσφώνηση 58 Πρέπει να απαλλάξουμε τον εαυτό μας από τα δεσμά της καθημερινότητας και της πολιτικής.
επίκουρου προσφώνηση 59 Δεν είναι άπληστη η κοιλιά, όπως λένε οι πολλοί, αλλά η λανθασμένη άποψη ότι μπορεί να γεμίζει συνέχεια.
επίκουρου προσφώνηση 63 Υπάρχει και στη λιτότητα ένα όριο που, όποιος δεν το υπολογίζει, παθαίνει κάτι παραπλήσιο μ’ αυτόν που δεν έχει όρια στις επιθυμίες του
επίκουρου προσφώνηση 21 Δεν πρέπει να πιέζουμε τη φύση μας, αλλά να την καθησυχάζουμε. Και θα την καθησυχάζουμε ικανοποιώντας τις αναγκαίες επιθυμίες και όσες από τις φυσικές δε βλάπτουν, και απορρίπτοντας με αυστηρότητα τις βλαβερές.
επίκουρου προσφώνηση 25 Με μέτρο το σκοπό της φύσης, η φτώχεια είναι μεγάλος πλούτος, ενώ ο απεριόριστος πλούτος είναι μεγάλη φτώχεια.
επίκουρου προσφώνηση 26 Πρέπει να καταλάβουμε ότι και τα πολλά και τα λίγα λόγια αποσκοπούν στο ίδιο πράγμα.
επίκουρου προσφώνηση 33 Η σάρκα φωνάζει να μην πεινάει, να μη διψάει, να μην κρυώνει. Όποιος τα έχει αυτά και ελπίζει ότι θα τα έχει, θα μπορούσε να αναμετρηθεί στην ευτυχία ακόμα και με το Δία.
επίκουρου προσφώνηση 35 Δεν πρέπει να καταστρέφουμε αυτά που έχουμε επειδή επιθυμούμε πράγματα που δεν έχουμε, αλλά να αναλογιζόμαστε πως, και αυτά, κάποτε ευχόμαστε να τα έχουμε.
επίκουρου προσφώνηση 43 Το να ικανοποιεί κανείς τη φιλαργυρία του αδικώντας είναι ασέβεια, ενώ το να την ικανοποιεί χωρίς να αδικεί είναι αισχρό. Γιατί είναι απρέπεια να αποταμιεύει κανείς με γλοιώδη τρόπο, ακόμα κι αν το κάνει σύμφωνα με το δίκαιο.
επίκουρου προσφώνηση 46 Τις κακές συνήθειες τις διώχνουμε τελείως από πάνω μας, λες και πρόκειται για πονηρούς ανθρώπους που μας έχουν βλάψει πολύ για μεγάλο χρονικό διάστημα.
επίκουρου προσφώνηση 53 Κανέναν δεν πρέπει να φθονούμε. Γιατί οι καλοί άνθρωποι δεν το αξίζουν, ενώ οι πονηροί, όσο περισσότερο ευημερούν, τόσο μεγαλύτερο κακό κάνουν στον εαυτό τους.
επίκουρου προσφώνηση 55 Πρέπει να αντιμετωπίζουμε τις συμφορές με την ευχάριστη ανάμνηση αυτών που χάθηκαν, κατανοώντας παράλληλα ότι δεν είναι δυνατόν να μην έχει γίνει αυτό που είναι γεγονός.
επίκουρου προσφώνηση 58 Πρέπει να απαλλάξουμε τον εαυτό μας από τα δεσμά της καθημερινότητας και της πολιτικής.
επίκουρου προσφώνηση 59 Δεν είναι άπληστη η κοιλιά, όπως λένε οι πολλοί, αλλά η λανθασμένη άποψη ότι μπορεί να γεμίζει συνέχεια.
επίκουρου προσφώνηση 63 Υπάρχει και στη λιτότητα ένα όριο που, όποιος δεν το υπολογίζει, παθαίνει κάτι παραπλήσιο μ’ αυτόν που δεν έχει όρια στις επιθυμίες του
επίκουρου προσφώνηση 67 Ο άνθρωπος που ζει ελεύθερος δεν μπορεί να αποκτήσει μεγάλα πλούτη, αφού αυτό δεν είναι εύκολο χωρίς δουλοπρέπεια προς τις μάζες ή προς αυτούς που κατέχουν την εξουσία. Κι αν του τύχουν μεγάλα πλούτη, κι αυτά εύκολα θα τα μοιράσει, για να απολαμβάνει την ευνοϊκή διάθεση των συνανθρώπων του.
επίκουρου προσφώνηση 68 Τίποτα δεν είναι αρκετό, για όποιον το αρκετό είναι λίγο.
επίκουρου προσφώνηση 69 Η αχαριστία της ψυχής κάνει τον άνθρωπο ακόρεστα άπληστο για κάθε τρόπο ζωής.
επίκουρου προσφώνηση 70 Μην κάνεις τίποτα στη ζωή σου που θα σου προκαλέσει φόβο, αν το μάθουν οι γύρω σου.
επίκουρου προσφώνηση 68 Τίποτα δεν είναι αρκετό, για όποιον το αρκετό είναι λίγο.
επίκουρου προσφώνηση 69 Η αχαριστία της ψυχής κάνει τον άνθρωπο ακόρεστα άπληστο για κάθε τρόπο ζωής.
επίκουρου προσφώνηση 70 Μην κάνεις τίποτα στη ζωή σου που θα σου προκαλέσει φόβο, αν το μάθουν οι γύρω σου.
επίκουρου προσφώνηση 73 Το γεγονός ότι νιώθουμε κάποιους σωματικούς πόνους μάς ωφελεί, αφού μας κάνει να φυλαγόμαστε από άλλους παρόμοιους πόνους.
επίκουρου προσφώνηση 77 Το σημαντικότερο όφελος που πηγάζει από την αυτάρκεια είναι η ελευθερία.
επίκουρου προσφώνηση 79 Ο ατάραχος άνθρωπος δεν ενοχλεί ούτε τον εαυτό του ούτε κανέναν άλλο.
επίκουρου προσφώνηση 77 Το σημαντικότερο όφελος που πηγάζει από την αυτάρκεια είναι η ελευθερία.
επίκουρου προσφώνηση 79 Ο ατάραχος άνθρωπος δεν ενοχλεί ούτε τον εαυτό του ούτε κανέναν άλλο.
επίκουρου προσφώνηση 80 Το καλύτερο που έχει να κάνει ένας νέος άνθρωπος για τη σωτηρία του είναι να διατηρεί τη νεότητά του και να την προστατεύει από αυτούς που μολύνουν τα πάντα με τις μανιώδεις επιθυμίες τους.
επίκουρου προσφώνηση 81 Δεν απομακρύνουν την ταραχή της ψυχής και δε φέρνουν την αληθινή χαρά ούτε ο μεγαλύτερος πλούτος που υπάρχει, ούτε οι τιμές και ο θαυμασμός των πολλών, ούτε κάποιο άλλο από τα πράγματα που δεν έχουν όρια.
Και πως μπορούμε να κατακτήσουμε την ηθική Ηδονή;
Αυτό αναλύεται στις
Κύριαι Δόξαι 6 Για να μη φοβάται κανείς τους ανθρώπους, μπορεί να χρησιμοποιήσει κάθε φυσικό αγαθό, όπως η εξουσία και η βασιλεία, που είναι πιθανό να του προσφέρουν την ασφάλεια που χρειάζεται.
Κύριαι Δόξαι 7 Ορισμένοι άνθρωποι θέλησαν να γίνουν ένδοξοι και διάσημοι, νομίζοντας ότι με αυτό τον τρόπο θα προστατευτούν από τους άλλους ανθρώπους. Έτσι, αν η ζωή τους έγινε ασφαλής, απέκτησαν το αγαθό της φύσης- αν όμως δεν έγινε ασφαλής, τότε δεν κατέχουν αυτό που, σύμφωνα με την ανθρώπινη φύση, από την αρχή επιθύμησαν.
Κύριαι Δόξαι 14 Αν και η προστασία από τους ανθρώπους επιτυγχάνεται, ως ένα βαθμό, χάρη σε μια σταθερή δύναμη και στον πλούτο, πραγματική ασφάλεια έχει κανείς όταν αυτή απορρέει από την ήσυχη ζωή και την απομάκρυνση από το πλήθος.
Αυτό αναλύεται στις
Κύριαι Δόξαι 6 Για να μη φοβάται κανείς τους ανθρώπους, μπορεί να χρησιμοποιήσει κάθε φυσικό αγαθό, όπως η εξουσία και η βασιλεία, που είναι πιθανό να του προσφέρουν την ασφάλεια που χρειάζεται.
Κύριαι Δόξαι 7 Ορισμένοι άνθρωποι θέλησαν να γίνουν ένδοξοι και διάσημοι, νομίζοντας ότι με αυτό τον τρόπο θα προστατευτούν από τους άλλους ανθρώπους. Έτσι, αν η ζωή τους έγινε ασφαλής, απέκτησαν το αγαθό της φύσης- αν όμως δεν έγινε ασφαλής, τότε δεν κατέχουν αυτό που, σύμφωνα με την ανθρώπινη φύση, από την αρχή επιθύμησαν.
Κύριαι Δόξαι 14 Αν και η προστασία από τους ανθρώπους επιτυγχάνεται, ως ένα βαθμό, χάρη σε μια σταθερή δύναμη και στον πλούτο, πραγματική ασφάλεια έχει κανείς όταν αυτή απορρέει από την ήσυχη ζωή και την απομάκρυνση από το πλήθος.
Φτάνουν όμως μόνο αυτά ;
όχι θα πρέπει να καταπολεμήσεις τους φόβου σου, τις δεισιδαιμονίες σου και την απληστία.
Κύριαι δόξαι 12 Δεν είναι δυνατόν να απελευθερωθεί κανείς από τους φόβους για τα πιο σημαντικά θέματα, εάν δε γνωρίζει ποια είναι η φύση του σύμπαντος, και ταράζεται μ’ αυτά που λένε οι μύθοι. Επομένως, δεν μπορεί κανείς να απολαμβάνει ακέραιες τις ηδονές χωρίς τη μελέτη της φύσης.
όχι θα πρέπει να καταπολεμήσεις τους φόβου σου, τις δεισιδαιμονίες σου και την απληστία.
Κύριαι δόξαι 12 Δεν είναι δυνατόν να απελευθερωθεί κανείς από τους φόβους για τα πιο σημαντικά θέματα, εάν δε γνωρίζει ποια είναι η φύση του σύμπαντος, και ταράζεται μ’ αυτά που λένε οι μύθοι. Επομένως, δεν μπορεί κανείς να απολαμβάνει ακέραιες τις ηδονές χωρίς τη μελέτη της φύσης.
και πως το κατορθώνουμε αυτό ;
με την τετραφάρμακο
Τα παρακάτω επικούρεια αποφθέγματα τεκμηριώνουν την τετραφάρμακο
Άφοβον ο θεός
με την τετραφάρμακο
Τα παρακάτω επικούρεια αποφθέγματα τεκμηριώνουν την τετραφάρμακο
Άφοβον ο θεός
Επιστολή προς Μενοικέα 123-124 Όσα πράγματα αδιάκοπα σε συμβούλευα να κάνεις, αυτά να κάνεις και γύρω από αυτά να στοχάζεσαι, θέτοντάς τα ως τις βάσεις για μια ευτυχισμένη ζωή. Πρώτα απ’ όλα, θεωρώντας ότι ο Θεός είναι ον άφθαρτο και μακάριο, όπως άλλωστε πιστεύουν και οι πολλοί, να μην του προσάπτεις τίποτα ξένο προς την αφθαρσία του και τίποτε ανάρμοστο στη μακαριότητά του. Αντίθετα, να πιστεύεις γι’ αυτόν οτιδήποτε είναι δυνατόν να διαφυλάξει την αιώνια μακαριότητά του. Γιατί οι θεοί υπάρχουν- η γνώση που έχουμε γι’ αυτούς είναι ξεκάθαρη. Όμως δεν είναι οι θεοί όπως τους φαντάζεται ο πολύς κόσμος, ο οποίος δε διαφυλάσσει την αρχική τους έννοια. Και ασεβής δεν είναι όποιος δεν αποδέχεται τους θεούς των πολλών, αλλά όποιος προσάπτει στους θεούς τα όσα πιστεύουν οι πολλοί. Οι διάφορες γνώμες των πολλών για τους θεούς δεν αποτελούν αληθινή γνώση, αλλά ψευδείς δοξασίες που υποστηρίζουν ότι οι θεοί προκαλούν τις μεγαλύτερες συμφορές και προσφέρουν τα σπουδαιότερα αγαθά. Γιατί οι άνθρωποι, συνηθισμένοι πάντα στις δικές τους αρετές, αποδέχονται μόνο τους όμοιούς τους, θεωρώντας ξένο ό,τι είναι διαφορετικό.
Κύριαι δόξαι 1 Το ευτυχισμένο και άφθαρτο ον ούτε το ίδιο έχει προβλήματα ούτε προκαλεί σε άλλον. Έτσι, ούτε την οργή γνωρίζει ούτε χάρες κάνει. Γιατί όλα αυτά χαρακτηρίζουν το αδύναμο ον.
Κύριαι δόξαι 13 Κανένα όφελος δεν αποκομίζει κανείς φροντίζοντας για την προστασία του από τους ανθρώπους, ενώ παραμένουν στην ψυχή του η ταραχή για όσα συμβαίνουν στον ουρανό και κάτω από τη γη και, γενικά, στο άπειρο.
επικούρειες προσφωνήσεις 24 Τα όνειρα δεν έχουν θεϊκή φύση ούτε μαντική δύναμη, αλλά γεννιούνται από τις εικόνες που εισέρχονται στο υποσυνείδητο.
επικούρειες προσφωνήσεις 65 Είναι ανόητο να ζητάει κανείς από τους θεούς αυτά που μπορεί να προσφέρει ο ίδιος στον εαυτό του.
Κύριαι δόξαι 13 Κανένα όφελος δεν αποκομίζει κανείς φροντίζοντας για την προστασία του από τους ανθρώπους, ενώ παραμένουν στην ψυχή του η ταραχή για όσα συμβαίνουν στον ουρανό και κάτω από τη γη και, γενικά, στο άπειρο.
επικούρειες προσφωνήσεις 24 Τα όνειρα δεν έχουν θεϊκή φύση ούτε μαντική δύναμη, αλλά γεννιούνται από τις εικόνες που εισέρχονται στο υποσυνείδητο.
επικούρειες προσφωνήσεις 65 Είναι ανόητο να ζητάει κανείς από τους θεούς αυτά που μπορεί να προσφέρει ο ίδιος στον εαυτό του.
Επιστολή προς Μενοικέα 133-134-135 Γιατί ποιος νομίζεις ότι είναι καλύτερος από εκείνον που με τις απόψεις του σέβεται τους θεούς, είναι τελείως απαλλαγμένος από το φόβο του θανάτου, έχει κατανοήσει το σκοπό της φύσης και γνωρίζει ότι είναι εύκολο να πλησιάσεις και να κατακτήσεις το όριο των αγαθών, αλλά και ότι το κακό ή έχει μικρή διάρκεια ή δεν είναι πολύ οδυνηρό; Όσο για την αναγκαιότητα, που ορισμένοι την εμφανίζουν σαν εξουσία στα πάντα, αυτός γελάει μαζί της... και απαντάει ότι κάποια πράγματα συμβαίνουν αναγκαστικά, άλλα γίνονται από τύχη, ορισμένα όμως οφείλονται στη δική μας βούληση — βλέπει άλλωστε ότι στην ανάγκη δεν μπορεί να αποδοθεί ευθύνη και ότι η τύχη είναι άστατη, η θέλησή μας όμως είναι ελεύθερη και φυσικά επιδέχεται, και τη μομφή, και τον έπαινο. Θα ήταν πράγματι καλύτερο να ακολουθεί κανείς το μύθο για τους θεούς, παρά να υποδουλώνεται στην ειμαρμένη των φυσικών φιλοσόφων. Γιατί ο μύθος αφήνει κάποια ελπίδα να εξευμενιστούν οι θεοί τιμώντας τους, ενώ η ανάγκη δεν κάμπτεται με παρακλήσεις. Και την τύχη αυτός ο άνθρωπος ούτε Θεό τη θεωρεί, όπως πιστεύουν οι πολλοί — αφού τίποτα δε γίνεται χωρίς τάξη από ένα Θεό —, ούτε αιτία που επηρεάζει με αστάθεια τα πράγματα, και δεν πιστεύει, όσον αφορά την ευτυχία της ζωής, ότι από την τύχη δίνεται στους ανθρώπους το καλό ή το κακό, αλλά ότι σ’ αυτήν οφείλεται το ξεκίνημα των μεγάλων καλών ή των μεγάλων κακών. Πιστεύει, μάλιστα, ότι είναι προτιμότερο να έχει ατυχία έπειτα από σωστή σκέψη, παρά επιτυχία έπειτα από απερισκεψία. Γιατί στις πράξεις του ανθρώπου, είναι καλύτερο να αποτύχει κάτι που έχει κριθεί σωστά, παρά να πετύχει, χάρη στην τύχη, αυτό που βασίστηκε σε λάθος σκεπτικό.
Ανύποπτον ο θάνατος
Επιστολή προς Μενοικέα 125-126 Να συνηθίζεις στην ιδέα ότι ο θάνατος είναι ένα τίποτα για μας. Γιατί κάθε καλό και κάθε κακό γίνεται αντιληπτό μόνο με τις αισθήσεις, και ο θάνατος είναι η στέρηση της αίσθησης. Έτσι, το να γνωρίζουμε ότι ο θάνατος δε σημαίνει τίποτα, μας δίνει τη δυνατότητα να απολαμβάνουμε τη θνητή ζωή μας, όχι γιατί προσθέτει άπειρα χρόνια σ’ αυτήν, αλλά επειδή μας απελευθερώνει από τον πόθο της αθανασίας. Γιατί τίποτα κατά τη διάρκεια της ζωής δεν είναι φοβερό, για όποιον έχει πραγματικά συνειδητοποιήσει ότι τίποτα το φοβερό δεν υπάρχει στο να μη ζεις. Είναι, επομένως, ανόητος αυτός που λέει ότι φοβάται το θάνατο, όχι επειδή θα υποφέρει όταν έρθει ο θάνατος, αλλά επειδή υποφέρει με το δεδομένο ότι θα έρθει. Γιατί κάτι που δε μας ενοχλεί όταν είναι παρόν, δεν υπάρχει λόγος να μας βασανίζει όσο το περιμένουμε. Το πιο φρικτό λοιπόν από τα κακά, ο θάνατος, είναι ένα τίποτα για μας, ακριβώς επειδή, όταν εμείς υπάρχουμε, δεν υπάρχει ο θάνατος, κι όταν έρθει ο θάνατος, τότε δεν υπάρχουμε εμείς. Ούτε για τους ζωντανούς, λοιπόν, έχει σημασία ο θάνατος ούτε για τους πεθαμένους, αφού για τους πρώτους δεν υπάρχει, ενώ οι πεθαμένοι δεν αποτελούν πια οντότητες. Παρ’ όλα αυτά, οι πολλοί άλλοτε κάνουν τα πάντα για να αποφύγουν το θάνατο, σαν να είναι το μεγαλύτερο κακό, και άλλοτε τον επιθυμούν για να απαλλαγούν από τα βάσανα της ζωής. Ο σοφός, όμως, ούτε το να ζει αρνείται ούτε το να μη ζει φοβάται, γιατί ούτε του είναι δυσάρεστο να ζει ούτε θεωρεί κακό το να μη ζει. Κι όπως στο φαγητό πάντα προτιμάει όχι το πιο πολύ αλλά το εύγευστο, έτσι και δεν απολαμβάνει τα πολλά χρόνια αλλά τα ευχάριστα χρόνια. Όποιος, πάλι, συμβουλεύει τον νέο να ζει καλά και το γέροντα να έχει καλό τέλος, είναι αφελής, όχι μόνο γιατί η ζωή είναι επιθυμητή, αλλά και επειδή το να ζεις καλά και το να πεθαίνεις καλά είναι εξίσου θέμα εκπαίδευσης. Πολύ χειρότερος, όμως, είναι αυτός που λέει πως καλό είναι να μη γεννηθείς, αλλά αφού γεννήθηκες, γρήγορα να περάσεις τις πύλες του Άδη.
Επιστολή προς Μενοικέα 127 Αν το πιστεύει αυτό που λέει, γιατί δεν εγκαταλείπει τη ζωή; Εύκολα μπορεί να το κάνει, εφόσον πράγματι το έχει σκεφτεί καλά. Αν, όμως, αστειεύεται, μιλάει απερίσκεπτα για πράγματα που δεν επιδέχονται αστεία. Πρέπει επίσης να θυμόμαστε ότι το μέλλον ούτε είναι εντελώς δικό μας ούτε εντελώς μη δικό μας, συνεπώς δεν πρέπει να περιμένουμε ότι σίγουρα θα έρθει, ούτε να απελπιζόμαστε με την ιδέα ότι σίγουρα δε θα έρθει.
κύριαι δόξαι 2 Ο θάνατος είναι ένα τίποτα για μας. Γιατί αυτό που έχει αποσυντεθεί δεν αισθάνεται, και ό,τι δεν αισθάνεται είναι ένα τίποτα για μας.
κύριαι δόξαι 10 Αν αυτά που συνιστούν τις ηδονές των ασώτων διέλυαν τους φόβους του νου γύρω από τα ουράνια φαινόμενα, το θάνατο και τους πόνους, και δίδασκαν επιπλέον και το όριο στις επιθυμίες, δε θα είχαμε ποτέ κάτι για να κατηγορήσουμε τους ασώτους, γιατί με κάθε τρόπο θα ήταν πλήρεις ηδονών και από πουθενά δε θα εισέπρατταν ούτε πόνο ούτε λύπη, αυτά δηλαδή ακριβώς που συνιστούν το κακό
κύριαι δόξαι 11 Εάν δε μας ενοχλούσαν οι υποψίες για τα ουράνια φαινόμενα και το θάνατο, ότι δηλαδή αυτά μπορεί να σημαίνουν κάτι για μας, και εάν επιπλέον δεν αδυνατούσαμε να κατανοήσουμε τα όρια του πόνου και των επιθυμιών, τότε δε θα είχαμε ανάγκη την επιστήμη της φύσης.
Επίκουρου προσφώνηση 10 Να θυμάσαι ότι, αν και είσαι από τη φύση σου θνητός και σου αναλογεί περιορισμένος χρόνος ζωής, με το στοχασμό γύρω από τη φύση, έφτασες σε υψηλά επίπεδα αντίληψης περί απείρου και αιωνιότητας, και κατανόησες αυτά που υπήρχαν, αυτά που υπάρχουν και αυτά που θα υπάρξουν.(Μητρόδωρος)
κύριαι δόξαι 10 Αν αυτά που συνιστούν τις ηδονές των ασώτων διέλυαν τους φόβους του νου γύρω από τα ουράνια φαινόμενα, το θάνατο και τους πόνους, και δίδασκαν επιπλέον και το όριο στις επιθυμίες, δε θα είχαμε ποτέ κάτι για να κατηγορήσουμε τους ασώτους, γιατί με κάθε τρόπο θα ήταν πλήρεις ηδονών και από πουθενά δε θα εισέπρατταν ούτε πόνο ούτε λύπη, αυτά δηλαδή ακριβώς που συνιστούν το κακό
κύριαι δόξαι 11 Εάν δε μας ενοχλούσαν οι υποψίες για τα ουράνια φαινόμενα και το θάνατο, ότι δηλαδή αυτά μπορεί να σημαίνουν κάτι για μας, και εάν επιπλέον δεν αδυνατούσαμε να κατανοήσουμε τα όρια του πόνου και των επιθυμιών, τότε δε θα είχαμε ανάγκη την επιστήμη της φύσης.
Επίκουρου προσφώνηση 10 Να θυμάσαι ότι, αν και είσαι από τη φύση σου θνητός και σου αναλογεί περιορισμένος χρόνος ζωής, με το στοχασμό γύρω από τη φύση, έφτασες σε υψηλά επίπεδα αντίληψης περί απείρου και αιωνιότητας, και κατανόησες αυτά που υπήρχαν, αυτά που υπάρχουν και αυτά που θα υπάρξουν.(Μητρόδωρος)
Επίκουρου προσφώνηση 14 Γεννηθήκαμε μία φορά — δε γίνεται να ξανα- γεννηθούμε, και δεν πρόκειται ποτέ μέσα στην αιωνιότητα να ζήσουμε πάλι. Εσύ όμως, χωρίς να έχεις σίγουρο το αύριο, αναβάλλεις τη χαρά γι’ αργότερα. Κι έτσι η ζωή χάνεται, αναβάλλοντας, και ο καθένας μας πεθαίνει μέσα στις έγνοιες.
Επίκουρου προσφώνηση 30 Ορισμένοι άνθρωποι ετοιμάζονται σε όλη τους τη ζωή για τη ζωή, χωρίς να βλέπουν ότι έχει χυθεί σε όλους μας το φαρμάκι του θανάτου, την ίδια στιγμή που γεννηθήκαμε (Μητρόδωρος).
Επίκουρου προσφώνησις 31 Για όλα τα άλλα πράγματα, είναι δυνατό να βρούμε κάποια ασφάλεια, εξαιτίας όμως του θανάτου, όλοι οι άνθρωποι κατοικούμε σε ανοχύρωτη πόλη (Μητρόδωρος).
Επίκουρου προσφώνηση 38 Είναι πέρα για πέρα ανάξιος ο άνθρωπος που βρίσκει ένα σωρό δικαιολογίες για να φύγει από τη ζωή
Επίκουρου προσφώνηση 60 Καθένας φεύγει από τη ζωή σαν να είχε μόλις γεννηθεί.
Επίκουρου προσφώνηση 75 Είναι αχάριστη απέναντι στα περασμένα καλά η φωνή που λέει: «Να αποβλέπεις στο τέλος μιας μακρόχρονης ζωής».
Επίκουρου προσφώνηση 30 Ορισμένοι άνθρωποι ετοιμάζονται σε όλη τους τη ζωή για τη ζωή, χωρίς να βλέπουν ότι έχει χυθεί σε όλους μας το φαρμάκι του θανάτου, την ίδια στιγμή που γεννηθήκαμε (Μητρόδωρος).
Επίκουρου προσφώνησις 31 Για όλα τα άλλα πράγματα, είναι δυνατό να βρούμε κάποια ασφάλεια, εξαιτίας όμως του θανάτου, όλοι οι άνθρωποι κατοικούμε σε ανοχύρωτη πόλη (Μητρόδωρος).
Επίκουρου προσφώνηση 38 Είναι πέρα για πέρα ανάξιος ο άνθρωπος που βρίσκει ένα σωρό δικαιολογίες για να φύγει από τη ζωή
Επίκουρου προσφώνηση 60 Καθένας φεύγει από τη ζωή σαν να είχε μόλις γεννηθεί.
Επίκουρου προσφώνηση 75 Είναι αχάριστη απέναντι στα περασμένα καλά η φωνή που λέει: «Να αποβλέπεις στο τέλος μιας μακρόχρονης ζωής».
ταγαθόν μεν εύκτητον
κύριαι δόξαι 15 Ο φυσικός πλούτος, και καθορισμένος είναι, και εύκολα αποκτάται, ενώ ο πλούτος που πηγάζει από τη ματαιοδοξία δε γνωρίζει όρια.
κύριαι δόξαι 18 Δε μεγαλώνει η ηδονή στη σάρκα μόλις απομακρυνθεί ο πόνος της στέρησης, απλώς διαφοροποιείται.
κύριαι δόξαι 19 Ο άπειρος και ο περιορισμένος χρόνος ενέχουν ίση ηδονή, αν μετρήσει κανείς τα όρια της ηδονής με βάση τη λογική.
κύριαι δόξαι 20 Για τη σάρκα δεν υπάρχουν όρια στην ηδονή, κι έτσι είναι άπειρος ο χρόνος που χρειάζεται για να την απολαύσει κανείς. Ο νους, όμως, που κατανόησε με τη λογική το σκοπό και τα όρια του σώματος, και διέλυσε τους φόβους σχετικά με την αιωνιότητα, έχει προετοιμάσει την τέλεια ζωή, και καμιά ανάγκη δεν έχει πλέον τον άπειρο χρόνο. Και ούτε αποφεύγει την ηδονή, ούτε, όταν έρθει η ώρα να εγκαταλείψει τη ζωή, κάνει σαν να του έλειψε κάτι από τον άριστο βίο.
κύριαι δόξαι 21 Όποιος έχει κατανοήσει τα όρια της ζωής, γνωρίζει ότι εύκολα μπορεί να αποκτήσει αυτό που απομακρύνει τον πόνο της στέρησης και κάνει όλη τη ζωή τέλεια. Έτσι, δε χρειάζεται πράγματα που αποκτώνται με αγώνες
κύριαι δόξαι 22 Είναι ανάγκη να αναλογιζόμαστε το σκοπό της ζωής και όλη τη φανερή πραγματικότητα πάνω στην οποία στηρίζουμε τα όσα πιστεύουμε. Αλλιώς, τα πάντα θα είναι γεμάτα από σύγχυση και ταραχή.
κύριαι δόξαι 15 Ο φυσικός πλούτος, και καθορισμένος είναι, και εύκολα αποκτάται, ενώ ο πλούτος που πηγάζει από τη ματαιοδοξία δε γνωρίζει όρια.
κύριαι δόξαι 18 Δε μεγαλώνει η ηδονή στη σάρκα μόλις απομακρυνθεί ο πόνος της στέρησης, απλώς διαφοροποιείται.
κύριαι δόξαι 19 Ο άπειρος και ο περιορισμένος χρόνος ενέχουν ίση ηδονή, αν μετρήσει κανείς τα όρια της ηδονής με βάση τη λογική.
κύριαι δόξαι 20 Για τη σάρκα δεν υπάρχουν όρια στην ηδονή, κι έτσι είναι άπειρος ο χρόνος που χρειάζεται για να την απολαύσει κανείς. Ο νους, όμως, που κατανόησε με τη λογική το σκοπό και τα όρια του σώματος, και διέλυσε τους φόβους σχετικά με την αιωνιότητα, έχει προετοιμάσει την τέλεια ζωή, και καμιά ανάγκη δεν έχει πλέον τον άπειρο χρόνο. Και ούτε αποφεύγει την ηδονή, ούτε, όταν έρθει η ώρα να εγκαταλείψει τη ζωή, κάνει σαν να του έλειψε κάτι από τον άριστο βίο.
κύριαι δόξαι 21 Όποιος έχει κατανοήσει τα όρια της ζωής, γνωρίζει ότι εύκολα μπορεί να αποκτήσει αυτό που απομακρύνει τον πόνο της στέρησης και κάνει όλη τη ζωή τέλεια. Έτσι, δε χρειάζεται πράγματα που αποκτώνται με αγώνες
κύριαι δόξαι 22 Είναι ανάγκη να αναλογιζόμαστε το σκοπό της ζωής και όλη τη φανερή πραγματικότητα πάνω στην οποία στηρίζουμε τα όσα πιστεύουμε. Αλλιώς, τα πάντα θα είναι γεμάτα από σύγχυση και ταραχή.
το δε δεινόν ευκαρτέρητον
κύριαι δόξαι 4 Δεν παρατείνεται συνέχεια η διάρκεια του σωματικού πόνου, αλλά αντίθετα, ακόμα και ο πιο δυνατός πόνος κρατάει ελάχιστο χρόνο, ενώ ο πόνος που καλύπτει την ηδονή της σάρκας δε διαρκεί πολλές μέρες. Και στις μακροχρόνιες αρρώστιες την υπεροχή στο σώμα έχει η ηδονή παρά ο πόνος.
κύριαι δόξαι 9 Αν κάθε ηδονή συμπυκνωνόταν σε έκταση και διάρκεια, και τη βίωνε το σώμα μας στο σύνολό του ή τα κυριότερα μέρη της φύσης μας, τότε οι ηδονές δε θα διέφεραν ποτέ μεταξύ τους.
κύριαι δόξαι 21 Όποιος έχει κατανοήσει τα όρια της ζωής, γνωρίζει ότι εύκολα μπορεί να αποκτήσει αυτό που απομακρύνει τον πόνο της στέρησης και κάνει όλη τη ζωή τέλεια. Έτσι, δε χρειάζεται πράγματα που αποκτώνται με αγώνες.
κύριαι δόξαι 4 Δεν παρατείνεται συνέχεια η διάρκεια του σωματικού πόνου, αλλά αντίθετα, ακόμα και ο πιο δυνατός πόνος κρατάει ελάχιστο χρόνο, ενώ ο πόνος που καλύπτει την ηδονή της σάρκας δε διαρκεί πολλές μέρες. Και στις μακροχρόνιες αρρώστιες την υπεροχή στο σώμα έχει η ηδονή παρά ο πόνος.
κύριαι δόξαι 9 Αν κάθε ηδονή συμπυκνωνόταν σε έκταση και διάρκεια, και τη βίωνε το σώμα μας στο σύνολό του ή τα κυριότερα μέρη της φύσης μας, τότε οι ηδονές δε θα διέφεραν ποτέ μεταξύ τους.
κύριαι δόξαι 21 Όποιος έχει κατανοήσει τα όρια της ζωής, γνωρίζει ότι εύκολα μπορεί να αποκτήσει αυτό που απομακρύνει τον πόνο της στέρησης και κάνει όλη τη ζωή τέλεια. Έτσι, δε χρειάζεται πράγματα που αποκτώνται με αγώνες.
Ωραία ο Επίκουρος μας όρισε τα όρια που πρέπει να κινείτε η κοινωνία και τα άτομα που την αποτελούν
Ποια είναι τα όπλα που μας προμήθευσε για κατακτήσουμε την ευδαιμονία;
Τα μεγάλα όπλα είναι η φιλοσοφία και η γνώση της φύσης
Ποια είναι τα όπλα που μας προμήθευσε για κατακτήσουμε την ευδαιμονία;
Τα μεγάλα όπλα είναι η φιλοσοφία και η γνώση της φύσης
Επίκουρου προσφώνηση 27 Στις άλλες ενασχολήσεις, γεύεσαι τον καρπό τους μόνον όταν αυτές ολοκληρωθούν, ενώ στη φιλοσοφία, τη γνώση και την ευχαρίστηση τις βιώνεις ταυτόχρονα. Γιατί η απόλαυση δεν έρχεται μετά τη μάθηση, αλλά μάθηση και απόλαυση πάνε μαζί.
Επίκουρου προσφώνηση 28 Μην κάνεις φιλίες ούτε μ’ αυτούς που είναι αμέσως διαθέσιμοι ούτε μ’ αυτούς που δείχνουν απροθυμία. Πρέπει, πάντως, ακόμα και να διακινδυνεύουμε για χάρη της φιλίας.
Επίκουρου προσφώνηση 41 Πρέπει γελώντας να φιλοσοφούμε, να φροντίζουμε το σπίτι μας και να χρησιμοποιούμε ό,τι άλλο διαθέτουμε, χωρίς ποτέ να πάψουμε να διαδίδουμε αυτά που διδάσκει η αληθινή φιλοσοφία.
Επίκουρου προσφώνηση 54 Δεν πρέπει να προσποιούμαστε ότι φιλοσοφούμε, αλλά στ’ αλήθεια να φιλοσοφούμε. Γιατί δεν έχουμε ανάγκη να φαινόμαστε υγιείς, αλλά να είμαστε πράγματι υγιείς.
Επίκουρου προσφώνηση 28 Μην κάνεις φιλίες ούτε μ’ αυτούς που είναι αμέσως διαθέσιμοι ούτε μ’ αυτούς που δείχνουν απροθυμία. Πρέπει, πάντως, ακόμα και να διακινδυνεύουμε για χάρη της φιλίας.
Επίκουρου προσφώνηση 41 Πρέπει γελώντας να φιλοσοφούμε, να φροντίζουμε το σπίτι μας και να χρησιμοποιούμε ό,τι άλλο διαθέτουμε, χωρίς ποτέ να πάψουμε να διαδίδουμε αυτά που διδάσκει η αληθινή φιλοσοφία.
Επίκουρου προσφώνηση 54 Δεν πρέπει να προσποιούμαστε ότι φιλοσοφούμε, αλλά στ’ αλήθεια να φιλοσοφούμε. Γιατί δεν έχουμε ανάγκη να φαινόμαστε υγιείς, αλλά να είμαστε πράγματι υγιείς.
Επίκουρου προσφώνηση 74 Ύστερα από μια φιλοσοφική αντιπαράθεση, περισσότερα κέρδισε ο ηττημένος, γιατί αυτός είναι που έμαθε πράγματα.
Επίκουρου προσφώνηση 76 Στα γεράματά σου έχεις γίνει όπως εγώ συμβουλεύω, και έχεις ξεκαθαρίσει μέσα σου τι σημαίνει να φιλοσοφείς για τον εαυτό σου και τι για την Ελλάδα. Σε συγχαίρω.
Επιστολή προς Μενοικέα 122 Ούτε όταν είναι νέος κανείς πρέπει να διστάζει να φιλοσοφεί, ούτε όταν γεράσει να μην έχει διάθεση να φιλοσοφεί. Γιατί για κανέναν δεν είναι νωρίς ή πολύ αργά, ώστε να ασχοληθεί με την υγεία της ψυχής του. Αυτός, μάλιστα, που λέει ότι δεν είναι ακόμα ώρα να φιλοσοφήσει ή πως έχει περάσει καιρός της φιλοσοφίας, είναι σαν να λέει ότι έχει περάσει η ώρα ή ότι δεν υπάρχει πια χρόνος για την ευτυχία. Έτσι, λοιπόν, πρέπει και ο νέος και ο γέροντας να φιλοσοφεί — ο γέροντας για να παραμένει νέος όσο γερνάει, μέσα από τις ευχάριστες αναμνήσεις των περασμένων αγαθών, και ο άλλος, αν και νέος, να είναι μαζί και ώριμος γέρος, καθώς θα ζει χωρίς να φοβάται το μέλλον. Είναι επομένως ανάγκη να μελετάμε ό,τι φέρνει ευτυχία, αφού, όταν αυτή υπάρχει, έχουμε τα πάντα, ενώ όταν μας λείπει, κάνουμε τα πάντα για να την έχουμε.
Επίκουρου προσφώνηση 76 Στα γεράματά σου έχεις γίνει όπως εγώ συμβουλεύω, και έχεις ξεκαθαρίσει μέσα σου τι σημαίνει να φιλοσοφείς για τον εαυτό σου και τι για την Ελλάδα. Σε συγχαίρω.
Επιστολή προς Μενοικέα 122 Ούτε όταν είναι νέος κανείς πρέπει να διστάζει να φιλοσοφεί, ούτε όταν γεράσει να μην έχει διάθεση να φιλοσοφεί. Γιατί για κανέναν δεν είναι νωρίς ή πολύ αργά, ώστε να ασχοληθεί με την υγεία της ψυχής του. Αυτός, μάλιστα, που λέει ότι δεν είναι ακόμα ώρα να φιλοσοφήσει ή πως έχει περάσει καιρός της φιλοσοφίας, είναι σαν να λέει ότι έχει περάσει η ώρα ή ότι δεν υπάρχει πια χρόνος για την ευτυχία. Έτσι, λοιπόν, πρέπει και ο νέος και ο γέροντας να φιλοσοφεί — ο γέροντας για να παραμένει νέος όσο γερνάει, μέσα από τις ευχάριστες αναμνήσεις των περασμένων αγαθών, και ο άλλος, αν και νέος, να είναι μαζί και ώριμος γέρος, καθώς θα ζει χωρίς να φοβάται το μέλλον. Είναι επομένως ανάγκη να μελετάμε ό,τι φέρνει ευτυχία, αφού, όταν αυτή υπάρχει, έχουμε τα πάντα, ενώ όταν μας λείπει, κάνουμε τα πάντα για να την έχουμε.
Και με ποιους συν φιλοσοφούμε;
Με τους φίλους που συν διαβούμε μέσα στην κοινότητα.
Με τους φίλους που συν διαβούμε μέσα στην κοινότητα.
Οι πραγματικοί φίλοι είναι το επιπλέον πλέγμα προστασίας (δίχτυ προστασίας) και λειτουργεί σαν το αλεξίπτωτο που μας προσγειώνει στην πραγματικότητα.
Η Επιστήμη της φύσης
Ενώ η γνώση της Φυσικής επιστήμης λειτουργεί ως τροφή για το πνεύμα για να αποφύγει τα κακοτραχαλα μονοπάτια που οδηγουν σε δεισιδαιμονίες, τον φόβο του αγνώστου, και την απληστία
Κύριαι Δόξαι 10 Αν αυτά που συνιστούν τις ηδονές των ασώτων διέλυαν τους φόβους του νου γύρω από τα ουράνια φαινόμενα, το θάνατο και τους πόνους, και δίδασκαν επιπλέον και το όριο στις επιθυμίες, δε θα είχαμε ποτέ κάτι για να κατηγορήσουμε τους ασώτους, γιατί με κάθε τρόπο θα ήταν πλήρεις ηδονών και από πουθενά δε θα εισέπρατταν ούτε πόνο ούτε λύπη, αυτά δηλαδή ακριβώς που συνιστούν το κακό.
Κύριαι Δόξαι 11 Εάν δε μας ενοχλούσαν οι υποψίες για τα ουράνια φαινόμενα και το θάνατο, ότι δηλαδή αυτά μπορεί να σημαίνουν κάτι για μας, και εάν επιπλέον δεν αδυνατούσαμε να κατανοήσουμε τα όρια του πόνου και των επιθυμιών, τότε δε θα είχαμε ανάγκη την επιστήμη της φύσης.
Κύριαι Δόξαι 12 Δεν είναι δυνατόν να απελευθερωθεί κανείς από τους φόβους για τα πιο σημαντικά θέματα, εάν δε γνωρίζει ποια είναι η φύση του σύμπαντος, και ταράζεται μ’ αυτά που λένε οι μύθοι. Επομένως, δεν μπορεί κανείς να απολαμβάνει ακέραιες τις ηδονές χωρίς τη μελέτη της φύσης.
Κύριαι Δόξαι 23 Εάν αντιτίθεσαι σε όλα όσα γίνονται αντιληπτά με τις αισθήσεις, δε θα έχεις τίποτε πλέον πάνω στο οποίο να μπορείς να στηριχθείς για να κρίνεις, ούτε καν αυτά που θεωρείς ότι δεν είναι αληθινά.
Κύριαι Δόξαι 24 Αν απορρίψεις τελείως κάτι που γίνεται αντιληπτό με κάποια από τις αισθήσεις και δε διαχωρίσεις τη γνώμη που περιμένει επιβεβαίωση, από αυτό που έχει γίνει ήδη αντιληπτό με την αίσθηση, τα συναισθήματα και με κάθε άλλη παράσταση του νου, θα προκαλέσεις με την ανεπιβεβαίωτη γνώμη σου σύγχυση και στα άλλα πράγματα που γίνονται αντιληπτά με τις αισθήσεις, κι έτσι δε θα έχεις πλέον κανένα κριτήριο. Αν πάλι, έχοντας εμπιστοσύνη στις υποκειμενικές σου απόψεις, θεωρήσεις ότι είναι βέβαιο, και αυτό που περιμένει επιβεβαίωση, και αυτό που δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί, δε θα αποφύγεις το λάθος, αφού θα αμφιβάλλεις πάντα για κάθε κρίση σου σχετικά με το τι είναι σωστό και τι δεν είναι.
Κύριαι Δόξαι 25 Αν καθετί που κάνεις δεν το εναρμονίζεις πάντα με το σκοπό της φύσης, αλλά έχεις ως γνώμονα κάποιο άλλο κριτήριο σε ό,τι αποφεύγεις ή σε ό,τι επιδιώκεις, τότε οι πράξεις σου δε θα συμφωνούν με όσα υποστηρίζεις.
Επίκουρου προσφώνησις 29 Σε ό,τι αφορά την έρευνα της φύσης, θα προτιμούσα να εκφράζω ελεύθερα, έστω και με δυσνόητους ανθρώπους, κι ας μη με καταλαβαίνει κανείς, παρά να συμφωνώ με τις γνώμες των πολλών και να δέχομαι τον υπερβολικό έπαινό τους.
Επίκουρου προσφώνησις 45 Η μελέτη της φύσης δεν κάνει τους ανθρώπους κομπαστές ούτε πολυλογάδες, ούτε και τέτοιους που να επιδεικνύουν την, αξιοζήλευτη για τους πολλούς, μόρφωσή τους, αλλά υπερήφανους και ανεξάρτητους ανθρώπους που πιστεύουν στην αξία των δικών τους αγαθών, και όχι σε ξένα πράγματα.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου